Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилиядан шыққан музыкалық садақтың түрі.
Type of musical bow from Brazil
Беримбау (beɾĩˈbaw, Кимбунду тілінен алынған mbirimbau сөзінен) – Анголаның дәстүрлі музыкалық садағы, ол Бразилияда кеңінен таралған. Баганда және Бусога халықтары арасында Секитулеге деп те аталады. Ол бір сымды садақтан және дыбыс күшейткіш ретінде қолданылатын лаққа (қарбыз) бекітілген. Әр түрлі дыбыстар мен ырғақтар шығару үшін оны таяқпен және монета немесе таспен ойнайды. 19-шы ғасырда Африка мен Бразилияның көптеген аймақтарында беримбау ән айту мен әңгімелесуге сүйеніш болған. Бұл кандомбле дәстүрінің бір бөлігі, кейіннен афро-бразилиялық капоэйра өнеріне енген. 20-шы ғасырдың ортасына дейін беримбау негізінен қара нәсілді қауымдастықта қолданылған, бірақ капоэйраның танымалдылығы артып, оның да сұранысы өсті. Бүгінде беримбау түрлі халық музыкасы жанрында қолданылады.
The berimbau (beɾĩˈbaw, borrowed from Kimbundu mbirimbau) is a traditional Angolan musical bow that is commonly used in Brazil. It is also known as Sekitulege among the Baganda and Busoga. It consists of a single stringed bow attached to a gourd resonator and is played with a stick and a coin or stone to create different tones and rhythms. The berimbau was used in many parts of Africa and Brazil during the 19th century to accompany chants and storytelling. It is part of the candomblé tradition, later incorporated into the Afro Brazilian art capoeira. Until the mid 20th century, it was used almost exclusively within the black community, but after the popularization of capoeira, it gain wider popularity. Today, berimbau is used in various genres of popular music.
Қару ретінде
Местре Пастинья тыйым салынған кезде капоэристалар аспапқа екі қырлы орақты бекітіп, қажет болған жағдайда оны қауіпті қаруға айналдыратынын еске салады: "Шындық сәтінде ол музыкалық аспап емес, қол орағына айналатын еді". Местре Норонья да 1920 жылдардағы полицияның қуғын-сүргініне қарсы тұрған ескі капоэйра шеберлері үшін беримбаудың өте пайдалы қару болғанын айтты. Беримбау қару ретінде бір ұшын өткірлеу арқылы немесе бір ұшына пышақ бекітілу арқылы қолданылды, бұл капоэйраның ең алысқа тасталатын қаруы болды. Музыкалық аспаптардың ішіне қару жасыру практикасы кем дегенде 19 ғасырдың басына дейін жетеді. 1832 жылдың 16 қарашасында Рио-де-Жанейро қаласындағы полиция инспекторы капоэралардың найзалар мен қару-жарақты маримбалар мен қант қамысының бөліктеріне жасыратынын хабарлады.
Mestre Pastinha recalls that the capoeiristas during the prohibition used to attach a double edged sickle to the instrument, turning it into a deadly weapon when necessary: "In the moment of truth it would cease to be a musical instrument and would turn into a hand sickle." Mestre Noronha also claimed that the berimbau was a very useful weapon to the old capoeira masters of the 1920s who resisted police repression. The berimbau was used as a weapon either with one end sharpened or by attaching a blade to one end, making it the capoeira's longest range weapon. The practice of hiding weapons inside musical instruments dates back to at least the early 19th century. On November 16, 1832, the police inspector in Rio reported that capoeiras conceal spears and weapons in marimbas and sugarcane pieces.
Дыбыс
Капоэйрада ойналатын беримбаудың негізінен үш дыбысы бар: ашық ішек, биік дыбыс және гулді дыбыс. Гулді дыбысты шығару үшін, адам балдырманы құрсағына жайлы жабыстырып, ішекке добряомен тигізеді. Сәл естілетін "тч" дыбысы пайда болады. Ашық ішектің дыбысын шығару үшін, ішекті балдырмадан бір дюймдей қашықтықта соғады, ал садақ кішкентай саусақта теңгеріледі, сонда балдырма ашылады. Арамды босату арқылы және балдырманы дыбыс ең жақсы шығатын жерден жоғары немесе төмен жылжыту арқылы ашық дыбысты дөңгелетеуге болады. Биік дыбысты шығару үшін, садақты дәл осылай ұстап, балдырманы ашып, сосын добряомен ішекке күшпен басу керек. Бұл дыбыс төменгі дыбыстан тоны мен тембрі жағынан ерекшеленеді. Ескі жазбалар мен музыканттар бұл дыбыстардың арасындағы айырмашылық шамамен 1 тонға (до мен ре арасы) тең болғанын айтады. Осы айырмашылықты алу үшін добряоны балдырмадан жеткілікті қашықтыққа жылжытуға болады, егер садақтың ұзындығы шамамен 4 футтан (1 метрге дейін) 4 фут 2 дюймға (122-127 см) дейін болса; 1940-1950 жылдары садақтардың ұзындығы осылай болды. Бүгінде көптеген беримбаулар 5 футқа (2 метрге) дейін өсіп кеткен, сондықтан беримбауды дөңгелететін мүмкіндіктер шектеулі. Беримбау орындау кезінде басқа да дыбыстар пайда болуы мүмкін, бірақ капоэйраның ырғақты үлгілерін осы үш дыбыс анықтайды (Иунадан басқа). Ішек тербеліп тұрғанда балдырманы жабу мен ашу "вау-вау" әсерін тудырады, бұл балдырманың ашылу дәрежесіне байланысты. Бұл әсердің қажеттілігі тақырыпқа айналған мәселе. Ішекке соққаннан кейін добряоны басу кеңінен қолданылатын техника, сондай-ақ ішектің дыбысын тоқтату үшін балдырманы аккуратты түрде жабу да жиі қолданылады. Нақты ток үшін ашық ішектің дыбысы жабық балдырмамен орындалуы керек. Музыканттар ішектен қандай дыбыс алса, соны пайдаланады. Аспаптың басқа бөліктеріне соғу көбінесе жаман практика деп есептелмейді. Беримбау ойнаудың көптеген аспекттері сияқты, техникалардың атаулары мұғалімдер арасында әртүрлі болады. Көптеген мұғалімдер мен оқушылар жеке дыбыстарды атауға қарағанда, жақсы дыбыс шығаруға көбірек мән береді. Әрине, бакетаның ішекке тию күші (жылдамдығы, акценті) ырғақтың сапасы үшін маңызды. Ашық дыбыс табиғи түрде күштірек (яғни, бірдей күшпен соққанда, қалған екеуі әлсіз болады), бірақ музыкант қай соққыны басатынын шеше алады. Сонымен қатар, соққының күшіне қарай дыбыс тоны сәл өзгереді, және кейбір күрделі токтар осы мүмкіндікті пайдаланады.
The berimbau, as played for capoeira, basically has three sounds: the open string sound, the high sound, and the buzz sound. In playing the buzz sound, one holds easily the gourd closed against one's belly, while touching the string with the dobrão. A muted "tch" sound emerges. To play the open string sound, one strikes the string less than an inch up from the gourd string, with the bow balanced on the little finger so that the gourd is opened. One can grossly tune the open sound, by loosening the arame, and by sliding the gourd a little up or down from the place where the sound is best. To produce the high sound, one must hold the bow in the same way, gourd opened, and forcefully press the dobrão on the string. The sound differs from the low sound in tone and in timbre. Old recordings and musicians report that the difference in tone used to be about 1 tone (the interval from C to D). One can press the dobrão away enough from the gourd for this only if the bow is about 4 feet (1 m) to 4 feet 2 inches (122 to 127 cm); that was the length of the bows in the 1940s and 1950s. Today, many berimbaus are overgrown to 5 feet (2 m), and tuning options are limited in berimbau ensembles. Other sounds may appear in a berimbau performance, but only these define capoeira's rhythmic patterns (except Iuna). Closing and opening the gourd while the string resounds produces a wah wah effects, which depends on how large the gourd opening is. Whether this effect is desirable or not is a matter of controversy. Pressing the dobrão after striking the string is a widely used technique; so is closing neatly the gourd while the string resounds to shut off the sound. A specific toque requires the open string sound with closed gourd. Musicians use whatever sound they may get out of the string. It is not often considered bad practice to strike other parts of the instrument. As with most aspects of playing the berimbau, the names of the techniques differ from teacher to teacher. Most teachers, and most students, worry more about producing a nice sound than about naming the individual sounds. Of course, the strength (velocity, accent) with which one lets the baqueta hit the string is paramount to rhythm quality. The open sound is naturally stronger (meaning that, for a constant strength strike, the other two sound weaker), but the musician may decide which strikes to stress. Also, the sound tone shifts a little with the strength of the strike, and some sophisticated toques make use of this.
Капоэйра музыкасында
Капоэйрада беримбау роданы, капоэйристалар ойынға қатысатын шеңберді және, тікелей, ойынның өзін басқарады. Беримбаудан талап етілетін музыка негізінен ырғақты болады. Көптеген үлгілер, немесе токелер, бір ғана негізгі құрылымнан туындайды. Капоэйра музыканттары негізгі үлгіге көптеген өзгерістер енгізеді. Олар белгілі өзгерістерге атау береді, ал аталған өзгеріс ойналып жатқанда қайталап пайда болса, олар ойнап жатқан нәрсені сол өзгерістің атымен атайды. Ең көп таралған атаулар – «Ангола» және «Сан-Бенто-Гранде». Бұл терминдердің мағынасы туралы көп пікірлер айтылады. Ангола капоэйрасында үш беримбау бірге ойнайды. Әр беримбау «родаға» қатысты белгілі бір позицияны иеленеді:
In capoeira, the berimbau commands the roda, the circle where capoeiristas engage in the game, and by extension, the game itself. The music required from the berimbau is essentially rhythmic. Most of the patterns, or toques, derive from a single basic structure. Capoeira musicians produce many variations upon the basic pattern. They give names to known variations, and when such a named variation occurs repeatedly while playing, they call what they are playing by the name of that variation. The most common names are "Angola" and "São Bento Grande". There is much talking about the meaning of these terms. In capoeira Angola, three Berimbaus play together. Each berimbau holds a position in relation to the "roda":
Гунга «Ангола» орындайды және көбінесе мастер немесе ең жоғары дәрежелі капоэйриста орындайды. Топтың стиліне және жеке тұлғаның ерекшеліктеріне байланысты, гунга көп импровизациялауы немесе негізгі ырғаққа қатаң ұстануы мүмкін. Роданың басында гунга ойнайтын адам көбінесе роданың жетекшісі болып табылады, ал басқа да аспаптар соңынан ілеседі. Гунга ойнаушы сонымен қатар ән салуға да жетекшілік етеді, бұл оның қарапайым ырғағы мен аздаған өзгерістерінің арқасында оңайға түседі. Гунга ойыншыларды пе ду беримбауға (беримбаудың табаны, ойынға кіретін жер) шақыру үшін қолданылады. Медио «Сао Бенто Пекено» орындайды. Мысалы, гунга қарапайым, сегіз бірлік үлгіде ойнаса (xxL. H. H.), виола (немесе медио) он алты бірлік өзгертуін ойнай алады, мысалы (xxL. xLHL. xL. H. H.). Гунга мен виола (немесе медио) арасындағы диалог токеге ерекше сипат береді. Ангола капоэйрасының контекстінде медио гунганың әуенін (Ангола токе) кері қайтарады: (xxL. H) «Сао Бенто Пекено» ойнау арқылы: (xxH. L) орташа импровизациямен. Виола «Сао-Бенто-Гранде» орындайды. Көбінесе өзгерістер мен импровизациялар. Оны «батареяның» «жетекші гитарасы» деп сипаттауға болады. Капоэйрада күйді анықтау да шартты. Беримбау – микротонды аспап, оны мажор немесе минор екіншісіне келтіруге болады, бірақ нақты тон толық және жарты тон арасындағы бейтарап екіншіге жуық болады. Беримбаулардың дыбысы бірдей болуы мүмкін, тек тембрмен ғана ерекшеленеді. Көбінесе медионың төменгі нотасы гунганың жоғары нотасына сәйкес келеді, сондай-ақ виоланың медиосына да. Басқалары аспаптарды квартада (C, F, B flat) немесе үштік (C, E, G) күйінде келтіруді ұнатады. Мастердің құлағына жақсы естілетін кез келген күйге рұқсат етіледі. Беримбауда ойналатын сансыз ырғақтар немесе токелер бар.
The gunga plays "Angola" and is most commonly played by a mestre or the highest grade capoeirista around. Depending on the style of the group and the personality of the individual, the gunga may improvise a lot or stick strictly to the main rhythm. The person playing the gunga at the beginning of a roda is often the leader of the roda and the other instruments follow as well. The gunga player may also lead the singing, which is made easier by the simple rhythm and little variation that he plays. The gunga is used to call players to the pé do berimbau (foot of the berimbau, where players enter the game). The médio plays "Sao Bento Pequeno". For instance, while the gunga may play a simple, eight unit pattern like (xxL. H. H.), the viola (or médio) can play a sixteen unit variation, like (xxL. xLHL|. xL. H. H.). The dialog between gunga and viola (or médio) gives the toque its character. In the context of capoeira Angola, the médio inverts the gunga's melody (Angola toque): (xxL. H ) by playing São Bento Pequeno: (xxH. L ) with moderate improvisation. The viola plays "Sao Bento Grande". Mostly variations and improvisations. It may be described as the "lead guitar" of the "bateria". Tuning in capoeira is also loosely defined. The berimbau is a microtonal instrument and while one can be tuned to play a major or minor 2nd, the actual tone is approximately a neutral second lying between a whole and half tone. The berimbaus may be tuned to the same pitch, differing only in timbre. More commonly, low note of the médio is tuned in unison to the high note of the Gunga, and likewise for the viola to the médio. Others like to tune the instruments in 4ths (C, F, B flat) or a triad (C, E, G). Any tuning is acceptable provided it sounds good to the master's ear. There are countless different rhythms or toques played on the berimbau.