Кіріспе

Калифорния штатының ең жоғары сот органы

Калифорния Жоғарғы соты – АҚШ-тың Калифорния штаты соттарының ең жоғары және соңғы апелляциялық инстанциясы. Оның бас кеңсесі Сан-Францискодағы Эрл Уоррен ғимаратында орналасқан, бірақ ол Лос-Анджелес және Сакраменто қалаларында да тұрақты сессиялар өткізеді. Оның қаулылары Калифорния штатының барлық басқа да соттары үшін міндетті болып табылады. 1850 жылдан бері сот түрлі салаларда, оның ішінде зиян келтіру, мүлік, азаматтық және конституциялық құқықтар, сондай-ақ қылмыстық құқық салаларында көптеген маңызды шешімдер қабылдады.

Құрамы

1849 жылғы Калифорнияның бастапқы Конституциясына сәйкес, Сот бас судья мен екі судьядан құралды. 1862 жылы Сот бес судьяға дейін ұлғайтылды. Судьяларды Калифорния губернаторы тағайындайды және олар қайта сайлауға түсуге жатады. Калифорния Конституциясына сәйкес, тағайындалу үшін, басқа Калифорния судьясы сияқты, адам Калифорнияда адвокат ретінде практика жасауға қабылданған немесе тағайындалудың алдында 10 жыл Калифорния сотының судьясы болып қызмет еткен болуы керек. Бос орынды толтыру үшін губернатор кандидаттың атын Калифорния штатының адвокаттық коллегиясының сот судьяларына үміткерлерді бағалау комиссиясына ұсынуы тиіс, ол кандидат туралы толық, құпия бағалауды дайындап, қайтарады. Содан кейін губернатор кандидатты ресми түрде ұсынады, оны Калифорнияның Бас судьясы, Калифорнияның Бас прокуроры және Калифорния Апелляциялық соттарының аға судьясынан тұратын Сот тағайындау комиссиясы бағалайды. Комиссия ашық тыңдау өткізеді және кандидаттың біліктілігіне қанағаттанған жағдайда, кандидатураны бекітеді. Тағайындалған адам дереу бос орынды толтыра алады немесе келесі сот сессиясының басында кеткен судьяның орнын баса алады. Егер судьяның орны сот сессиясының ортасында бос болса, судья келесі губернаторлық сайлауда өз орнын сақтап қалуға тиіс. Содан кейін сайлаушылар судьяның сот мерзімінің қалған бөлігінде қызметін жалғастыруын мақұлдайды немесе мақұлдамайды. Мерзім аяқталғаннан кейін судьялар 12 жылдық толық мерзімге штат бойынша қайта сайлаудан өтеді. Көпшілік «жоқ» деп дауыс берсе, орын бос болады және губернатор оны толтырады. Сайлаушылар кейде судьяларды қайта сайламайтын құқығын пайдаланады. Бас судья Роуз Бёрд және судьялар Круз Рейносо мен Джозеф Гродин өлім жазасына қатаң қарсы болды және 1986 жылғы жалпы сайлауда қызметтен алынды. Жаңадан сайланған губернатор Джордж Дюкмеджиан сол кезде көмекші судья Малкольм М. Лукасты бас судья етіп тағайындап, үш жаңа көмекші судьяны тағайындады (біреуі Лукастың бұрынғы лауазымына, екеуі Рейносо мен Гродиннің орнына).

Құрылымы

1879-1966 жылдар аралығында сот штаттық конституция бойынша екі үш судьялық алқаға бөлінді – Бірінші және Екінші бөлім. Бас судья істерді алқалар арасында тең бөліп, сондай-ақ қай істерді «банк» (en banc) ретінде, соттың толық құрамында қарауға болатынын шешті. 1920 жылдардың соңында сот барлық шағымдарды жүйелі түрде банкте қарауға көшті, тек 1941 жылы екі ерекше жағдайда ғана бөлімдер бойынша отырыс өткізуге тырысты. 1992 жылғы бір іс бойынша бас судья Апелляциялық сот округінің (іс басталған округтен өзге) төрағасын өз округінен Апелляциялық соттан тағы алты судьяны таңдауды сұрады, және олар осы бір істі шешу үшін әрекет ететін Жоғарғы Сот құрамын құрады. Бірақ, кейінірек сот мүшелерінің барлығы губернатор Шварценеггер мандат беру туралы өтініш білдірген кезде өзін-өзі шеттетуге мәжбүр болды (Шварценеггер апелляциялық сотқа қарсы (Эпштейн) ісі), онда апелляциялық соттардың жеті судьясы тұрақты ротациялық принцип бойынша, бір округтен емес, таңдалды, ең жоғары лауазымды судья әрекет ететін бас судья болып тағайындалды, және бұл әрекет ететін Жоғарғы Сот ақырында өтінішті қабылдамады. Таяу уақытта (Маллано Чянға қарсы) сот мүшелері зейнеткерлікке шыққан Апелляциялық сот судьяларының қарау туралы өтінішіне өздерін шеттетуге мәжбүр болды, бұл өтініш судьялардың жалақысына қатысты мәселеге байланысты болды (бұл мәселе 2016-2017 қаржы жылына дейінгі кезеңді де қамтыды), Сот 2017 жылдың 1 шілдесінен кейін қызметке кіріскен алты жоғары сот судьясын таңдап, оларды алты отырған судьяның орнына қойды, ал бұл топтың ең аға судьясы уақытша бас судья болып тағайындалды; бұл әрекет ететін Жоғарғы Сот ақырында қарау туралы өтінішті қабылдамады.

Құзыреті

Калифорния Конституциясы Калифорнияда өлім жазасын тағайындаған барлық істер бойынша сотқа міндетті және ерекше апелляциялық юрисдикцияны береді, бірақ сот Калифорния апелляциялық соттарына өлім жазасы істерін беруге рұқсат беретін штаттық конституциялық түзетуді демеушілік етті. Соттың Апелляциялық соттар қараған барлық істер бойынша дискрециялық апелляциялық құзыреті бар; Апелляциялық соттар 1904 жылғы конституциялық түзету арқылы құрылды, бұл Жоғарғы Сотты оның жұмыс жүктемесінің көп бөлігінен босатуға мүмкіндік берді, содан кейін Сот маңызды құқықтық мәселелерді қамтитын негізсіз шағымдарды қарауға назар аудара алатын болды. Сот судьясы Гудвин Людің зерттеулеріне сәйкес, жыл сайын сотқа орташа есеппен 5200 кассациялық шағым, 3400 хабеас корпустың өтініштері және өлім жазасына кесілген 40 тұтқыннан қосымша өтініштер келіп түседі. Кез келген орташа жылда сот 83 істі қарауға келіседі және өлім жазасына жаңадан кесілген 20 тұтқыннан шағымдарды қарауға міндетті болады. Сот істердің 77%-ы бойынша бірауыздан шешім шығарады, АҚШ Жоғарғы Сотының көрсеткіші 43%. Дегенмен, судьялар Гудвин Лю және Леондра Крюгер кейбір штат қызметкерлері үшін бір жылдық клерктер ретінде заң мектебінің жаңа түлектерін пайдаланудың дәстүрлі тәсіліне оралды. Бұл жүйенің артықшылығы – штат адвокаттарының айналымының төмендеуі (әр жыл сайын жаңа заң кеңселерімен ауыстырудың дәстүрлі жүйесімен салыстырғанда) соттың күрделі істерді, әсіресе өлім жазасы істерін қараудағы тиімділігін арттырды. Соттың жұмыс істеген алғашқы жарты ғасырында ол өсіп келе жатқан істер жүктемесімен күресіп, 1904 жылы Калифорния апелляциялық соттары құрылғанға дейін жиі артта қалатын. Соңғы талапқа сәйкес, сот судьялары мен олардың адвокаттары брифтерді оқып, өздерінің позицияларын қалыптастырғаннан және жобалық пікірлерді таратқаннан кейін ғана ауызша тыңдауды жоспарлайды. Содан кейін, мәселе сотта ресми түрде «жауап беріліп, қаралып болғаннан кейін», судьялар өз пікірлерін 90 күндік мерзім аяқталуына дейін жақсарта алады және тіркете алады. Бұл барлық басқа федералды және штаттық апелляциялық соттардағы практикадан күрт өзгеше, онда судьялар жазбаша брифинг аяқталғаннан кейін көп ұзамай ауызша дәлелдеуді жоспарлай алады, бірақ ауызша дәлелдеуден кейін өз пікірлерін беру үшін бірнеше ай (немесе тіпті бір жыл) қажет болуы мүмкін.

Тарихи рәсім

1885 жылдың наурыз айында штат заң шығарушы органы Жоғарғы Соттың өте көп тоқталған шағымдарын қарауға көмектесу үшін Жоғарғы Сот комиссиясын құруға уәкілдік берді. Атауына қарамастан, осы істерді сот шешімі ретінде келтіруге болады.

Қосалқы міндеттер

Сот төменгі соттарды (соның ішінде Калифорнияның жоғары соттарын) Калифорнияның Сот Кеңесі және Калифорнияның Сот орындау жөніндегі комиссиясы арқылы қадағалайды, сондай-ақ Калифорнияның заңгерлік кәсібін Калифорнияның Мемлекеттік адвокатурасы арқылы қадағалайды. Барлық адвокаттарды қабылдау Мемлекеттік адвокатураның ұсынымы арқылы жүзеге асырылады, одан кейін оны Жоғарғы Сот бекітуі керек, ал адвокаттардың тәртібін сақтау Калифорнияның Мемлекеттік адвокатурасының сотына жүктелген (бірақ үш жылдан асатын тоқтатулар бойынша шешімді Сот дербес қабылдауы тиіс). Калифорнияның адвокатурасы АҚШ-тағы ең ірісі болып табылады, оның құрамында 210 000 мүше бар, олардың 160 000-ы тәжірибелі адвокаттар. 2018 және 2023 жылдары Сот Калифорнияның Мемлекеттік адвокатурасы ішіндегі жемқорлық тәжірибелерге қатысты реформалық директивалар шығарды. Сот, Шешімдердің тілшісінің көмегімен, Калифорнияның апелляциялық және жоғары соттарының пайдалануы үшін Калифорния стилі жөніндегі нұсқаулықты жариялайды.

Бас судьялардың тізімі

# Аты-жөні Термині1 Серранус Клинтон Хейстингс 1849–18512 Генри А. Лайонс 18523 Хью К. Мюррей 1852–18574 Дэвид С. Терри 1857–18595 Стивен Дж. Филд 1859–18636 W. W. Коуп 1863–18647 Сайлас У. Сандерсон 1864–18668 Джон Кьюри 1866–18689 Лоренцо Сойер 1868–187010 Август Л. Родс 1870–187211 Royal T. Sprague 187212 Уильям Т. Уоллес 1872–187913 Роберт Ф. Моррисон 1879–188714 Нильс Сирлс 1887–188915 Уильям Х. Битти 1889–191416 Матт И. Салливан 1914–191517 Франк М. Анжеллотти 1915–192118 Люсьен Шоу 1921–192319 Кертис Д. Уилбур 1923–192420 Луис У. Майерс 1924–192621 Уильям Х. Уэст 1926–194022 Фил С. Гибсон 1940–196423 Роджер Дж. Трэйнор 1964–197024 Дональд Р. Райт 1970–197725 Роза Элизабет Берд 1977–198726 Малькольм М. Лукас 1987–199627 Рональд М. Джордж 1996–201128 Тани Кантил Сакауэ 2011–202329 Патрисия Герреро 2023–қазіргі уақытқа дейін