Кіріспе

Майлз М.25 Мартинет – Корольдік Әуе күштері мен Флот Әуе Армиясының (ФАА) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған мақсатты сүйрегіш ұшағы. Бұл нысананы сүйреуге арналған алғашқы британдық ұшақ болды. Мартинет жобасы RAF-тың нысананы сүйреуге қажетті ескірген ұшақтарының жетіспеушілігіне жауап ретінде басталды. Master оқу ұшағының түрі, ол қолданыстағы ұшақтармен мүмкіндігінше көп ортақ бөліктерге ие болу үшін жобаланды. Мартинет ұшағының алғашқы прототипі 1942 жылдың 24 сәуірінде бірінші рет ұшты, содан кейін дереу көптеп өндіріле бастады. Барлығы 1724 Мартинет ұшағы жасалды, олардың көпшілігі RAF немесе FAA қолданды, бірақ кейбіреулері шетелдік және азаматтық операторлармен де пайдаланылды. Мартинет сондай-ақ радиомен басқарылатын мақсатты ұшақ ретінде Q.10/43 талабына жауап ретінде құпия ұшаққа айналды. Бұл ұшақ M.50 Queen Martinet деп аталды, ол аз ғана санымен өндірілді және оның бар екені 1946 жылға дейін мемлекеттік құпия сақталды. Бастапқы конструкцияның негізінде тағы бірнеше түрлері жасалды, олардың ішінде арнайы планер сүйрегіш және оқу ұшағы болды.

Шығу тегі

1941 жылға дейін мақсатты сүйрегіш рөлі бұрынғы майдандық ұшақтарды қайта пайдалану арқылы орындалды, олар ескірген немесе қажеттіліктерге артық болған. Министрлік талаптарды 12/41 нөмірлі техникалық тапсырма ретінде ресми бекітті. Тізімделген талаптардың ішінде өндірісті мүмкіндігінше жеңілдету үшін, жобаланатын ұшақ мүмкіндігінше стандартталған компоненттерді барынша пайдалануы керек деген талап қойылды. 1941 жылы шенеуніктер Мастер оқу-жаттығу ұшағының жақсартылған нұсқасын қарастырды, бірақ мұндай жоспарлар стандартты Мартинет моделіне өндіріс ресурстарын жұмылдыру үшін тоқтатылды. 1945 жылға қарай өндіріс қысымы жеңілдеп, жұмысқа кірісуге мүмкіндік туды, соның салдарынан Майлз M.37 Martinet Trainer деп аталатын оқу-жаттығу ұшағын жасауға кірісті. Бастапқыда бұл ұшақ уақытша шара ретінде көзделді, себебі Әуе министрлігі ұзақ мерзімді оқу-жаттығу ұшағының турбовинттік қозғалтқышпен жабдырылуын жоспарлаған. Алайда, ол көптеп өндіріске дайын болған кезде, Avro Athena және Boulton Paul Balliol сияқты одан да жетілген оқу-жаттығу ұшақтары дамудың жоғары сатысына жетіп, бұл типке қажеттілікті жойды, сондықтан ол тапсырыс алмады. Мартинеттің көптеп шығарылған нұсқасы – оны планерлерді сүйреуге бейімдеу болды; ол Master II сүйрегішпен көптеген ортақ белгілерге ие, рульдің төменгі бөлігі және күшті сүйреу құралдары алынып тасталды.

Пайдалану тарихы

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген RAF бөлімшелері Мартинет ұшақтарын алды. Атап айтқанда, бұл тип әуеде оқ ату мектептерінде, операциялық жаттығу бөлімшелерінде, зениттік әскерлермен ынтымақтастық эскадрильяларында және әуе-теңіз барлау бөлімшелерінде кеңінен қолданылды. Артық Мартинет ұшақтарын қосымша міндеттерге жұмылдыруға тырыстырылды, соның бірі – Грек Корольдік Әуе күштеріне артиллерияны нысанаға алу, жалпы бақылау және тікелей әуе қолдауы сияқты міндеттерді орындау үшін бұл типті қабылдау туралы ұсыныс жасалды.

Тірі қалған әуе кемелері

Бір ғана Мартинет сақталды; ол Ұлыбританиядағы Беркшир авиация мұражайының меншігінде. Ұшақ (RAF сериялық нөмірі MS902) 1943 жылы салынды және өзінің қызметтік өмірін Исландиядағы RAF Рейкьявик базасында өткізді. 1949 жылы MS902 Акурейри Ұшу клубына сатылды және Исландияның азаматтық тіркеу белгісі TF SHC берілді. Клуб 1951 жылға дейін онымен ұшты, содан кейін Исландияның солтүстік-шығысындағы Копаскер маңында апатқа ұшырады. 1977 жылға дейін апат орнында қалған қиранды Исландия авиация тарихы қоғамы қалпына келтіріп, сақтауға алды. 1996 жылы ұшақ Беркшир авиация мұражайымен Ұлыбританияға қайтарылды және содан бері ұзаққа созылған қайта жаңарту жобасы жүргізілуде.