Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық саясаткер, дәрігер және евгеник (1875–1949)
American politician, physician, and eugenicist (1875–1949)
Рей Лайман Уилбур (13 сәуір 1875 – 26 маусым 1949) – американдық саясаткер, дәрігер және евгеник. Ол медицина ғылымдарының докторы болған және Стэнфорд университетінің үшінші президенті, сондай-ақ президент Герберт Гувер басқаруымен АҚШ-тың 31-ші ішкі істер министрі қызметін атқарған. Герберт Гувер де Стэнфорд университетінің түлегі болған.
Ray Lyman Wilbur (April 13, 1875 – June 26, 1949) was an American politician, physician, and eugenicist. He was a medical doctor who served as the third president of Stanford University and as the 31st United States Secretary of the Interior under President Herbert Hoover, also a Stanford alum.
Ерте және жеке өмір
Уилбур Айова штатының Бунесборо қаласында адвокат және кәсіпкер Дуайт Лок Уилбур мен бұрынғы Эдна Мария Лайманның ұлы болып дүниеге келді. Ол ағасы Кертис Д. Уилбурмен бірге өсті, ол президент Кальвин Кулидж кезінде АҚШ-тың Әскери-теңіз министрі қызметін атқарды және Калифорния Жоғарғы Сотының судьясы болды. Рей Лайман он екі жасқа толғанда, Уилбур отбасы Риверсайдқа (Калифорния штаты) көшті. Уилбур Риверсайд орта мектебін бітіріп, кейін Стэнфорд университетінде оқыды, 1896 жылы бакалавр, ал 1897 жылы магистр дәрежесін алды. Содан кейін ол Сан-Францискодағы Купер медициналық колледжінде оқыды (бұл кезде Калифорния университетінің Сан-Франциско бөлімшесі, қазір Стэнфордтың медицина мектебі), 1899 жылы медицина докторы ғылымының кандидаты атағын алды. Стэнфордтағы үйінде оқып жүрген кезінде Уилбур болашақ президент Герберт Гувермен танысты, ол кампуста жергілікті кір жуу қызметін дамытумен айналысты. Олардың бес баласы болды (Джессика Уилбур Элли, Блейк Колберн Уилбур, Дуайт Лок Уилбур, Лоис Уилбур Хоппер және Рей Лайман Уилбур кіші). Маргарита Уилбур 1946 жылдың 24 желтоқсанында 71 жасында қайтыс болды.
Wilbur was born in Boonesboro, Iowa, the son of attorney and businessman Dwight Locke Wilbur and the former Edna Maria Lyman. He was raised with a brother, Curtis D. Wilbur, who served as the U. S. Secretary of the Navy under President Calvin Coolidge, and was a judge of the Supreme Court of California. The Wilbur family moved to Riverside, California, when Ray Lyman was twelve. Wilbur graduated from Riverside High School, then studied at Stanford University, receiving a B. A. degree in 1896 and an M. A. degree in 1897. He then studied at Cooper Medical College in San Francisco (then of the University of California, San Francisco, now the medical school of Stanford), receiving a Doctor of Medicine degree in 1899. While a freshman at his Stanford home, Wilbur met future President Herbert Hoover, who was drumming up business on campus for a local laundry. The couple had five children (Jessica Wilbur Ely, Blake Colburn Wilbur, Dwight Locke Wilbur, Lois Wilbur Hopper, and Ray Lyman Wilbur, Jr.). Marguerite Wilbur died on December 24, 1946, at age 71.
Стэнфорд университеті
Уилбур алғаш рет 1896 жылы Стэнфорд университетінің профессорлық-оқытушылық құрамына физиология пәнінен оқытушы ретінде қабылданды. 1900 жылы Уилбур медициналық тәжірибесімен бірге профессордың көмекшісі қызметін атқарды. Ол университет қауымдастығындағы жалғыз дәрігер еді. 1903 жылдан 1909 жылға дейін Уилбур медицинамен толық уақыт айналысты. 1909 жылы ол медицина профессоры болды, ал 1911 жылы Уилбурдың өзі бітірген бұрынғы Купер медициналық колледжінде орналасқан жаңа Стэнфорд университетінің медицина мектебінің деканы болып тағайындалды. USFA-да қызмет еткен кезде ол «Тағам соғысты жеңеді» деген ұранды қабылдады. Уилбур 1923-1924 жылдары Америка медицина қауымдастығының президенті болды. 1923 жылы президент Уоррен Г. Хардинг Сан-Францискода ауырғанда, оған кеңес беру үшін шақырылған дәрігерлердің бірі болды және оның қайтыс болған сәтінде қасында болды. Оның ұлы Дуайт Локк Уилбур 1968 жылдан 1969 жылға дейін AMA президенті болып, оның жолын жалғастырды. Уилбур бірнеше жеке клубтардың мүшесі болды, олардың ішінде Богемия клубы, Тынық мұхиты клубы, Қауымдастық клубы және Сан-Францискодағы Университет клубы бар. 1927 жылы Калифорния заң шығарушы органы Мемлекеттік саябақ комиссиясын құрғанда, Уилбур майор Фредерик Рассел Бернхэм, В. Ф. Чандлер, Уильям Эдвард Колби және Генри В. О'Мелвенимен бірге комиссия құрамына енгізілді.
Wilbur first became a member of Stanford's faculty in 1896, as an instructor in physiology. In 1900, Wilbur was made an assistant professor while simultaneously carrying on a busy medical practice. He was the only physician in the university community. From 1903 to 1909, Wilbur practiced medicine full time. In 1909, he became a professor of medicine and in 1911 was named dean of the new Stanford University School of Medicine, located at the former Cooper Medical College, where Wilbur had received his M. D. degree. While at the USFA, he coined the slogan "Food Will Win the War." Wilbur served as the President of the American Medical Association from 1923 to 1924. In 1923, he was one of the doctors called in to consult when President Warren G. Harding fell ill in San Francisco, and was present at his deathbed. His son, Dwight Locke Wilbur, later followed in his footsteps as President of the AMA from 1968 until 1969. Wilbur belonged to several private men's clubs, including the Bohemian Club, the Pacific Union Club, the Commonwealth Club and the University Club in San Francisco. When the California Legislature established the State Park Commission in 1927, Wilbur was named to the original commission, along with Major Frederick Russell Burnham, W. F. Chandler, William Edward Colby, and Henry W. O'Melveny.
Ішкі істер министрі
1929 жылғы 5 наурызда президент Гувер Уилбурды АҚШ Ішкі істер министрі лауазымына ұсынды, Сенат бекітті және ол сол күні қызметке кірісті. Оның өкілеттігі 1933 жылғы 4 наурызда Гувердің лауазымынан кетуімен аяқталды. Ішкі істер министрі ретінде Уилбур Хардинг әкімшілігі кезіндегі «Тереңке құмыра» жанжалына себеп болған теңіз мұнай қорына келісімшарттар берудегі жемқорлық мәселесіне қатысты. Уилбур жеке тұлғаларға заңмен талап етілмесе, жаңа мұнай келісімшарттары берілмейтін саясатты жариялады. Ол былай деп жазды: «Көпке белгілі болғандай, әрбір адам экономикалық қауіпсіздікке құқылы. Мен білетін экономикалық қауіпсіздікке ие жануарлар мен құстар – үйге үйретілгендер ғана. Олардың экономикалық қауіпсіздігі тікенді сыммен, ет кесетін пышақпен және басқалардың тілегімен бақыланады. Олар сүтінен азықтандырылады, терісі қолданылады, жұмыртқалары жиналады немесе қорғаушылары жеп қояды». Гувер оны «бала кезімнен бергі адал және сенімді досым» деп сипаттады. Ол Уилбур туралы былай деді: «Өмірінің бар кезеңінде, соның ішінде Стэнфорд университетінің канцлері болған жылдарында да, ол халыққа көптеген қызметтер көрсетті. Оның салмақты саясаты мен зиялылық адалдығы елдегі денсаулық сақтау және білім беру жүйесін дамытты. Америка оның өмір сүргеніне риза». Стэнфорд университетіндегі жатақхана кешені Уилбурдың құрметіне аталған.
On March 5, 1929, President Hoover nominated Wilbur as the U. S. Secretary of the Interior confirmed by the Senate, and assumed office the same day. His tenure ended on March 4, 1933, as Hoover left office. As Interior Secretary, Wilbur addressed corruption in granting contracts for naval oil reserves, which had caused controversy during the Harding administration's Teapot Dome scandal. Wilbur promulgated a policy that no new oil leases would be granted to private individuals except when mandated by law. He wrote: "It is common talk that every individual is entitled to economic security. The only animals and birds I know that have economic security are those that have been domesticated—and the economic security they have is controlled by the barbed wire fence, the butcher's knife and the desire of others. They are milked, skinned, egged or eaten up by their protectors." Hoover eulogized him as "my devoted friend and constant friend since boyhood." He said of Wilbur: "During all his years, including his later chancellorship of Stanford, he has given a multitude of services to the people. Public health and education have been enriched over all these years from his sane statesmanship and rugged intellectual honesty. America is a better place for his having lived in it." A dormitory complex at Stanford University is named after Wilbur.