Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коу-Крик – АҚШ-тың солтүстік-орталық Монтана штатындағы Миссури өзенінің шамамен 56 км (35 миль) ұзындығындағы саласы. Коу-Крик Блейн округінің батысындағы Bear Paw тауларының оңтүстік етегінде басталып, шығысқа, содан кейін оңтүстікке қарай ағып, Миссури өзеніне Винифред қаласының солтүстік-шығысынан шамамен 40 км (25 миль) жерде немесе Фред Робинсон көпірінен жоғары қарай 35 км (22 миль) жерде қосылады.
Cow Creek is a tributary of the Missouri River, approximately 35 mile (56 km) long, in north central Montana in the United States. Cow Creek rises in the southern foothills of the Bear Paw Mountains in western Blaine County and flows east and then south, joining the Missouri approximately 25 mile (40 km) northeast of Winifred, Montana—or 22 mile (35 km) upstream from the Fred Robinson Bridge.
Атауы
Жағаның Gros Ventre атауы báasikɔ́hʔɔ́wuh, "үлкен шатқал" дегенді білдіреді.
The creek's Gros Ventre name is báasikɔ́hʔɔ́wuh, meaning 'big gulch'.
Тарихқа дейінгі дәуір
Коу-Крик Медвежьи лапы тауларының оңтүстік етегінен Миссури өзеніне қарай, Миссури үзілісі деп аталатын ерекше және шалқар аймақ арқылы ағады. Үзілістер кең және тік ерозияға ұшыраған жартастарлы алқаптар. Олар соншалықты қиынға соққандықтан, жануарлар мен адамдардың өтуіне кедергі келтіреді. Олар Миссури өзенінің бойымен 322 шақырымға (200 миль) созылады. Бұл өзеннің ұзын бөлігінде Миссури үзілісі өзеннің екі жағынан көптеген шақырымға қарай кеңейеді. Миссури өзені осы 200 мильдік аралықта ағып өткенде, үзілістер өзеннің солтүстігіндегі және оңтүстігіндегі кең, толқынды далалардан өзенге қол жеткізуді қиындатады. Коу-Крик Миссури өзеніне Миссури үзілісі арқылы түсетін сирек жолдардың бірі болып табылады. Коу-Крик үзілістер арқылы ағып өткенде, ол биік каньон қабырғалары арасынан өтеді, бірақ ағын салыстырмалы түрде тегіс және кең каньон төңірегінде алға-артқа иреліп ағады. Коу-Крик бойындағы каньон төңірегі Монтананың солтүстік жазығынан өзенге дейін саяхаттауға арналған дәліз құрайды. Коу-Крик сағасынан Миссури өзеніне маусымдық шөгінділер ағып түсіп, өзен сағасынан төмен орналасқан Коу аралын қалыптастырды. Коу аралы Миссуриді екі арнаға бөледі, бұл осы жерде кең Миссуриді кесіп өтуді жеңілдетеді. Өзеннің оңтүстік жағында, Коу аралының қарсы бетінде, тік, бірақ салыстырмалы түрде қысқа төрт шақырымдық жолмен үзілістерден шығып, өзеннің оңтүстігіндегі Орталық Монтананың кең далаларына жетесіз. Географиялық ерекшеліктердің осы үйлесімі Коу-Крикті және Коу аралындағы броды ежелгі саяхат жолына айналдырды. Мыңдаған жылдар бойы Коу-Крик пен Коу аралындағы броды бизон және басқа да көшпелі жануарлар, сондай-ақ Миссури өзенінің солтүстігіндегі және оңтүстігіндегі далалар арасында көшіп-қонып жүрген кочевниктер пайдаланған.
Cow Creek flows from the southern foothills of the Bear Paw Mountains to the Missouri through a unique and remote area known as the Missouri Breaks. The breaks are extensive and steeply eroded badlands. They are so rough that they are a barrier to travel by animals or man. They extend along the Missouri River for over 200 mile (322 km). In this long stretch of river the Missouri Breaks extend back from the river on either side, for many miles. As the Missouri flows through this 200 mile stretch, the breaks limit access to the river from the wide undulating grasslands north and south of the river. Cow Creek provides one of the few access routes down to the Missouri River through the Missouri Breaks. As Cow Creek flows through the breaks it passes between high canyon like walls, but the stream meanders back and forth over a canyon floor that is relatively level and from in width. The canyon bottom along Cow Creek creates a corridor of travel from the northern Montana plains down to the river through the breaks. Sediments seasonally washed out from the mouth of Cow Creek into the Missouri River formed Cow Island, just downriver from the creek mouth. Cow Island divides the Missouri into two channels, which makes crossing the broad Missouri easier at this point. On the south side of the river opposite the Cow Island, a steep but relatively short four mile climb out of the breaks gains the wide plains of Central Montana south of the river. This combination of geographic features made Cow Creek and the ford at Cow Island an ancient highway of travel. For thousands of years, Cow Creek and the Cow Island ford was used by migrating buffalo herds and other migrating animals, and by nomadic Native Americans bent on going between the plains north of the Missouri River Breaks and the plains lying south of the Missouri Breaks.
Льюис пен Кларк экспедициясы
Льюис пен Кларк 1805 жылғы 26 мамырда Коу-Крик өзенінен екі шақырым төмендегі лагерьден өтті. Коу-Крик экспедиция журналында бастапқыда Виндзор-Крик деп аталған, Ричард Виндзордың құрметіне, бірақ кейін тері саудагерлері оны Коу-Крик деп атады. 1805 жылғы 26 мамыр Кларк үшін үзілістерден шығу күні болды (вероятно, Буль-Уэкер-Крикке көтеріліп, биікке шығып), ол алғаш рет Роки тауларын көрді. Өзеннің соңғы 2092 км "Жоғарғы Миссури" деп аталды – бұл бөлік беймәлім, қоныстанбаған жазықтардан өтті, ал соңғы бірнеше жүз шақырым Форт-Бентонға дейін Миссури үзілістері арқылы созылды. Коу-Крик сағасы Форт-Бентоннан 126 шақырым төменде орналасқан. Коу аралынан 24 шақырым жоғарыда Дауфин рапидтері орналасқан, бұл рапидтердің ең қиыны болды. Оларды тіпті судың көптігінде де жүріп өту қиын болды, бірақ судың аздығында өзен кемелері үшін қауіпті кедергі болды. Егер бу кеме Дауфин рапидтерін өтсе, онда олар өзен бойымен 18 шақырым жоғарыдағы Deadman рапидтерімен бетпе-бет келеді. Deadman және Dauphine рапидтерінің төменгі бөлігінде Cow Island демалысы жүкті түсіру және Cow Island жолы арқылы Форт-Бентонға тасымалдау үшін ең қолайлы орын болды. Коу аралында жүкті түсіру үшін бу кемелері Коу-Крикке бірнеше жүз метр жоғарыда, Кипптердің үйінің қазіргі тасталып кеткен ғимараттарының алдында (суретке қараңыз) немесе Коу-Крикке бірнеше жүз метр төменде, өзен бойымен орналасқан жерге қонды. Кемелер Миссури өзенінің суы солтүстік жағалауға жақын болған жерлерді пайдаланып, жүкті түсіру үшін жағаға жақын тоқтады. Cow Island-та тұрақты қоймалар салынбады. Жүкті Cow Island-та түсіргеннен кейін, оны жабу арқылы қысқа уақытқа қалдырып, Форт-Бентонға тасыды. Жүктің жоғары табысын тауарлар Форт-Бентонға жеткеннен кейін ғана алуға болады. Басқа деректер үйді 1913 жылы Джим Кипп иеленгенін көрсетеді. Джим Джозеф Кипптің (1849–1913) ұлы болды, ол тарихи тұлға Джеймс Кипптің (1788–1880) және оның әйелі Жер-ананың ұлы болды. Ежелгі Джеймс Кипп (1788–1880) 1828 жылы Йеллоустоун сағасында Форт-Юнионды құруға көмектесті, сондай-ақ 1831 жылы Мариас өзенінің сағасында Форт-Пиеганды құрды. Кипптердің үйі тасталып кеткен, бірақ үйдің жанында бірнеше кабиналар мен шаруашылық ғимараттары сақталған. Коу-Крик сағасынан төменде Булл-Крик сағасы орналасқан. Бұл жерде, Булл-Крик түбінде, шіріген және құлап жатқан ағаштан салынған үйлер мен сәтсіз шаруашылық әрекеттерінен қалған қалдықтары бар тасталып кеткен үй орналасқан. Бұл үй Джонс отбасына тиесілі, олар Кипп отбасымен туыс. Екі үйге де жол Миссури өзенінің солтүстік жағалауымен электр станциясына дейін созылған бастапқы жол арқылы жүргізілді. Бірнеше жыл бұрын электр станциясынан Коу-Крикке дейін жол жүріп өтуге болатын. Коу-Крик сағасынан жоғары қарай созылған ескі жүк жолының алғашқы 15 шақырымында енді ешқандай жол жоқ. Ескі Коу-Крик жолының көптеген сағалары өзеннің жағалауына дейін эрозияланып, арбалар өткен шағылдық жолдар өзен ағысымен шайылып кеткен. Коу-Крик бойында ескі Коу-Крик жолының қалдықтарын кейде көруге болады, бірақ олар тұрақсыз. Жолдардың көпшілігі қарапайым топырақ жолдар. Тек аздаған ғана жолдар қиырш таспен қапталған. Cow Creek аймағындағы (сондай-ақ Миссури үзілістерінің көп бөлігінде) топырақ жолдар ылғал болғанда өте қиын (мүмкін емес) жүріп өтіледі. Үзілістердің эрозиясы кредалық формациялардың балшықтарынан туындайды, олардың құрамында бентонит бар. Ылғал болғанда бұл балшықтар сырғалқы болады, содан кейін дөңгелектерге, аяқтарға және есек аяқтарына жабысатын "гамбо" пайда болады. Егер жаңбыр топырақ жолдарда ұсталса, ең жақсы (кейде жалғыз) шешім – беті кептіруін күту.
Lewis and Clark passed Cow Creek on May 26, 1805 after they had camped two miles below Cow Creek. Cow Creek was originally named Windsor Creek in the journals of the expedition for Pvt. Richard Windsor, but was later named Cow Creek by fur traders. May 26, 1805 was the day that Clark climbed out of the breaks (probably going up Bull Whacker Creek, and climbing up on a ridge), where he saw the Rocky Mountains for the first time. The final 1300 mile (2092 km) of the river was called the "upper Missouri" – this stretch traversed remote unsettled plains, and the last few hundred miles to Ft. Benton passed through the Missouri Breaks. The mouth of Cow Cree is 126 river miles below Ft. Benton. Some 24 miles above Cow Island was Dauphine Rapids, which was the worst of the rapids. It was difficult to run even in high water, but was a deadly barrier to riverboats in low water. If a steamboat could get through Dauphine Rapids, they then faced Deadman Rapids, some 18 miles further up the river. In the stretch of river below Deadman and Dauphine Rapids, Cow Island landing was the best place from which freight could be offloaded and then transported overland to Ft. Benton, via the Cow Island Trail. To offload cargo at Cow island, the steamboats used a landing point several hundred yards above Cow Creek, in front of the now abandoned buildings of the Kipp homestead (see photo), or down river, several hundreds of yards below Cow Creek. The steamboats used landing sites where the water of the Missouri was deep up against the north bank, so the river boats could pull in close to the bank to discharge cargo. No permanent storehouses were erected at Cow Island. Once freight was offloaded at Cow Island, it was tarped and remained only briefly before being moved to Ft. Benton. The high profits on freight could only be realized once the goods had gotten to Ft. Benton. Another source indicates the homestead was claimed by Jim Kipp in 1913. Jim was the son of Joseph Kipp (1849–1913) who was the son of the historic figure James Kipp (1788–1880) and his wife Earth Woman. The elder historic James Kipp (1788–1880) helped establish Ft. Union at the mouth of the Yellowstone in 1828 and he also founded Ft. Piegan at the mouth of the Marias River in 1831. The Kipp homestead is abandoned but a few cabins and outbuildings remain standing at the homestead site. Just downstream from the mouth of Cow Creek is the mouth of Bull Creek. Here on Bull Creek bottom is another abandoned homestead with decaying and collapsing log buildings, and the debris from failed farming efforts. This homestead is attributed to the Jones family, related by marriage to the Kipp family. Road access to both homesteads was along a primitive road that traveled downstream along the Missouri on the north side of the river to the site of a power plant. This road was still passable from the power plant site to Cow Creek a few years ago. As for the old freight trail that went upstream from the mouth of Cow Creek, there is no longer any road to speak of in the first 15 miles. The multiple creek crossings of the old Cow Creek trail have been eroded away into cut banks, and the gravel bars where the wagons crossed have been swept down stream. Here and there the remnants of the old Cow Creek Trail can be observed along Cow Creek but it is sketchy. Most of the roads in the breaks are simply dirt roads. Only a few are graveled. Dirt roads in the Cow Creek area (as well as most of the Missouri Breaks) can be traversed only with extreme difficulty (if at all) when wet. The breaks are partially eroded from clays of the Cretaceous formations which contain bentonite. When wet the surface of these clays becomes slick and then becomes "gumbo" which clings to and builds up on tires, wheels, feet and hooves. If caught on dirt roads in the breaks by rain the best (and sometimes the only) course is to simply wait till the surface dries out.