Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Советтік бірінші буын реактивтік ұшағы
Soviet first generation jet airliner
Туполев Ту-124 (НАТО коды: Cookpot) – 56 жолаушыға арналған, қысқа қашықтыққа ұшатын екі қозғалтқышты ұшақ. Ол турбовентиляторлық қозғалтқыштармен жұмыс істейтін алғашқы советтік ұшақ болды.
The Tupolev Tu 124 (NATO reporting name: Cookpot) is a 56 passenger short range twinjet airliner built in the Soviet Union. It was the first Soviet airliner powered by turbofan engines.
Жобалау және әзірлеу
Орташа қашықтықтағы Ту-104 ұшағының негізінде жасалған Ту-124, Аэрофлоттың ішкі бағыттардағы Илюшин Ил-14 ұшағын ауыстыратын өңірлік авиалайнер қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында құрылды. Екеуін алыстан ажырату қиын болғанмен, 75% мөлшерінде кішірейтілген Ту-104-ке ұқсас, ол Ту-104-тің толық көшірмесі емес еді. Ту-124 бірнеше жаңалықтарды қамтыды, оның ішінде екі ойықты жапқыштар, үлкен орталық бөлігіндегі ауа тежегіші және автоматты спойлерлер болды. Ту-104-тен айырмашылығы, шасси астындағы қанаттың артқы жиегі бүгілмеген. Ту-124 төтенше жағдайларда немесе сырғақ бетке қонғанда қолданылатын парашютпен, сондай-ақ, дайын емес әуежайлардан ұшу үшін төмен қысымды дөңгелектермен жабдықталған. Ту-104-тегідей, қозғалтқыштар қанаттың түбіне орнатылған, бірақ турбовентиляторлық қозғалтқыштар отынды аз шығындады. Қозғалтқыштардың фюзеляжға жақын орналасуы вибрацияның кабинаға оңай берілуіне әкеп соқты, бұл жолаушылардың жайлылығын төмендетті, сонымен қатар қанат құрылымының беріктігін азайтты. Базалық нұсқадағы стандартты орындықтар саны 44 болды. Екі прототиптің біріншісі, SSSR 45000 (C/N 0350101) 1960 жылдың 24 наурызында Жуковский әуежайынан алғашқы рейсін жасады. 1960 жылдың маусымында екінші прототип – SSSR 45001 (C/N 0350102) ұшты. Тағы екі фюзеляж статикалық сынақтар үшін пайдаланылды. Сынақтар сәтті аяқталды және ұшақ Харьков, Украинадағы 135-ші зауытта өндіріске түсті, Ту-104-ті өндірісте алмастырды. Аэрофлотқа жеткізілім 1962 жылдың тамызында басталды, ал 1962 жылдың 2 қазанында Мәскеу мен Эстонияның Таллин қалалары арасында алғашқы жолаушылар рейсі орындалды.
Developed from the medium range Tupolev Tu 104, the Tu 124 was meant to meet Aeroflot's requirement for a regional airliner to replace the Ilyushin Il 14 on domestic routes. Resembling a 75% scaled down Tu 104, the two were hard to tell apart at a distance but it was not a complete copy of the Tu 104. The Tu 124 had a number of refinements, including double slotted flaps, a large centre section airbrake and automatic spoilers. Unlike the Tu 104, the wing trailing edge inboard of the undercarriage was unswept. The Tu 124 had a drogue parachute to be used in an emergency landing or landing on a slippery surface and had low pressure tires for operation from unpaved airfields. As on the Tu 104 the engines were installed in the wing roots, but the turbofan engines used less fuel. The installation of the engines close to the fuselage allowed vibrations to be more readily transmitted to the cabin, which reduced passenger comfort, and also reduced the fatigue life of the wing assembly. The standard seating of the basic version was 44 seats. The first of two prototype, SSSR 45000 (C/N 0350101) made its first flight from Zhukovsky airfield on 24 March 1960. The second prototype, SSSR 45001 (C/N 0350102), followed in June 1960. Two other airframes served as a static test cells. Testing was successful, and the aircraft entered production at Factory 135 at Kharkiv, Ukraine, replacing the Tu 104 in production. Deliveries to Aeroflot began in August 1962, with the type operating its first scheduled passenger service, between Moscow and Tallinn in Estonia, on 2 October 1962.
Пайдалану тарихы
Аэрофлот Ту-124 ұшағының ұшу қабілетіне әсерлі болды және оны 1962 жылдың соңынан бастап ішкі бағыттарда пайдаланды. 1964 жылы жақсартылған Tu-124V үлгісі пайдалануға берілді, ол бастапқы үлгідегі 44 орынның орнына 56 жолаушыны тасымалдай алатын, сондай-ақ ұшу қашықтығы мен максималды ұшу салмағы артты. 1965 жылы Париж әуешолуында Аэрофлоттың Tu-124V ұшағы көрмеге қойылды. Ұшақтың сатып алу бағасы төмен болды (1965 жылы 1,45 миллион доллар деп көрсетілген) және пайдалану шығындары да төмен еді,
Aeroflot was impressed with the flight performance of the Tu 124 and used it on domestic routes from the end of 1962. The improved Tu 124V, which could seat 56 passengers instead of the 44 of the original model, and which had increased range and maximum takeoff weight, came into service in 1964. An Aeroflot Tu 124V was exhibited at the 1965 Paris Air Show. Despite the aircraft's low purchase price (stated as $1.45 million in 1965) and low operating costs,
Барлығы 164 Ту-124 ұшағы салынды. Ту-104 ұшағының қауіпсіздігіне қатысты мәселелер Ту-124-тің тағдырына әсер етті, бірақ Ту-124-тің сенімділігі аздап жақсырақ болды. Өндіріс 1965 жылы тоқтатылды және Аэрофлот 1980 жылдың 21 қаңтарында соңғы он екі Ту-124 ұшағын пайдаланудан шығарды. Ту-124 бірнеше жыл бойы Кеңес Әуе күштерінің және Ирактың құрамында қызмет етті, бірақ барлық ұшақтар 1990 жылға дейін және 1990 жылы қызметтен алынды. Ирак әскерилері мен Ирак әуе компанияларының ұшақтары 1990 жылдардың басында Перс шығанағындағы соғыс кезінде қиратылды. Бірнеше Ту-124 сақталып қалды. Біреуі Харьков мемлекеттік ұшақ құрастыру компаниясының мұражайында (бұрынғы Tu-124 өндіруші 135-ші зауыт), екіншісі Қытайдың Пекин қаласындағы Датаншань авиация мұражайында, үшіншісі Мәскеудің сыртындағы Монинодағы Орталық Әуе күштері мұражайында. Ту-124К Нью-Дели әуежайында және Лакхнау малбақшасы жанындағы Мемлекеттік мұражайда қойылған.
A total of 164 Tu 124s were built. Issues with the safety of the Tu 104 affected the fate of the Tu 124, although the reliability of the Tu 124 was slightly better. Production ended in 1965 and Aeroflot decommissioned its last twelve Tu 124s on 21 January 1980. The Tu 124 continued in operation for some years with the Soviet Air Force and in Iraq, but all aircraft were withdrawn before and in 1990, The ones in Iraq military and Iraqi Airways were destroyed in early 1990s during the Gulf War. Several Tu 124s have been preserved. One is in the museum of the Kharkiv State Aircraft Manufacturing Company (formerly the Tu 124 manufacturer Factory 135), another is in China's Datangshan aviation museum in Beijing, another at the Central Air Force Museum at Monino outside Moscow. A Tu 124K is on display at New Delhi Airport and next to the State Museum at Lucknow Zoo.
Коммерциялық экономикадағы бәсекелестік
Германия Демократиялық Республикасы COMECON сауда блогында өзінің төрт қозғалтқышты Baade 152 атты ұшақ дизайнымен бәсекелесуге тырысты. Бұл дизайн сәтті болмады, нәтижесінде Interflug компаниясы Tu-124 ұшағының жетілдірілген, артқы қозғалтқышты нұсқасы – Tupolev Tu-134 ұшағын сатып алды.
The German Democratic Republic attempted to compete within the COMECON trade bloc with its own four engined design called the Baade 152. The design was unsuccessful, leading Interflug to buy a rear engined development of the Tu 124, the Tupolev Tu 134.
Апаттар мен оқиғалар
Жалпы он бес Ту-124 ұшағы қызмет ету кезеңінде апатқа ұшырап жарамсыз болды; тағы екі Ирак әуе компаниясы ұшағы Шығанақ соғысы кезінде жерде жойылды.
A total of fifteen Tu 124s were written off in crashes during the type's operational career; another two aircraft of Iraqi Airways were destroyed on the ground during the Gulf War.