Кіріспе

Весель – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі қала. Везель ауданының орталығы.

География

Весель Липпе және Рейн өзендерінің тоғысында орналасқан.

Қаланың бөлінісі

Весел қаласының шағын аудандарына Лакхаузен, Обриховен, Гиндерих, Фельдмарк, Фустернберг, Бюдерих, Флюрен және Блюменкамп кіреді.

Шығу тегі

Қала 8 ғасырда алғаш рет тіркелген франкондық поместьеден бастау алды. 12 ғасырда Клев герцогы Весел қаласын бағындырды. Қала 15 ғасырда Ганза одағының мүшесіне кірді. Везель төменгі Рейн аймағында Кельннен кейін екінші маңызды сауда торабы болды. Ол маңызды коммерциялық орталық еді: тауарларды ауыстырып тиеу және сауда жасау үшін тағайындалған орын.

Ерте заманауи

1590 жылы испандықтар төрт жылдық қоршаудан кейін Весел қаласын басып алды. Сексен жылдық соғыс кезінде қала бірнеше рет голландтар мен испандықтардың арасында ауысып отырды. 1672 жылы Людовик II де Бурбон, Конде принці бастаған француз әскері қаланы жаулап алды. Везельді 1609 жылы Бранденбург маркграфы Хогенцоллерндер мұраға алды, бірақ 1678 жылғы Нимвеген шартына қол қойылғанға дейін оны бақылауға ала алмады. Қала мықты бекітілгенімен, Пруссиялықтар Жеті жылдық соғыс кезінде одан шығып кетті, ал француздар қаланы басып алды. Соғыс аяқталғаннан кейін қала Пруссияға қайтарылды. Фридрих Вильгельм фон Досов 18 ғасырда Везел қаласының пруссиялық губернаторы болды. 1805 жылы Шёнбрунн шарты бойынша Везель француздарға өткізілді. Француздар қаланы күшті бекітті, Бюдерихта Наполеон цитаделі және Везелдің жанындағы Рейн аралында Бонапарт цитаделі деп аталатын тікбұрышты бекініс салды. 1813 жылы одақтас әскерлер қаланы қоршауға алғанына қарамастан, Ватерлоо шайқасынан кейін қала француздардың қолында қалды. 19 ғасырдың басындағы Наполеон соғыстарынан кейін қала Пруссияның Рейн провинциясының құрамына кірді және Наполеон цитаделі Форт Блюхер деп аталды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Весел стратегиялық қойма ретінде одақтастардың бомбалау нысанасына айналды. 1945 жылдың 16, 17, 18 және 19 ақпан күндері соққылық және әуеде жарылатын бомбаларды пайдалана отырып жасалған әуе шабуылдары қаланың 97%-ын қиратты. Вермахт Рейн және Липпе өзендеріндегі көпірлерді одақтас күштерінің ілгерілеуін тоқтату үшін жарылысқа ұшыратты. Вермахт 1950 метрлік теміржол көпірін, неміс қолында қалған соңғы Рейн көпірін 10 наурызда жойды. 23 наурызда Весел, "Плундер" операциясына дайындық ретінде қайтадан бомбалауға ұшырады, оған 3000-нан астам артиллериялық қарулар атыс жасады. Оқ атуға RAF бомбалаушыларының шабуылы және сол түні одан да ірі шабуыл көмектесті, оның аясында он бомбалаушы сағат 21:00-де Веселге әрқайсысы 10 000 кг салмақтағы бомба тастады. Қала одақтас әскерлерімен толығымен басып алынғанға дейін, оның құрылыстарының 97%-ы қирады. Одақтас күштерінің келесі шабуылдары кезінде қала минималды шығындармен алынды. "Варсити" операциясы – соғыстағы ең ірі әуе десанты, ол Веселдің артындағы төбелерді басып алу үшін 18 000 әскерді түсірді. Британдық 1-ші коммандос бригадасы LVT Buffalos көліктерінде Веселге шабуыл жасады. Одақтас күштерінің қалған бөлігі амфибиялық көліктермен Рейн өзенін кесіп өтті. 1939 жылы шамамен 25 000 болған халық саны 1945 жылдың мамыр айына қарай 1 900-ге дейін азайды. 1946 жылы Весел Батыс Германияның жаңа құрамына – Солтүстік Рейн-Вестфалия штатына енді.

Көлік

Қала орталығында теміржол станциясы бар, сондай-ақ солтүстікке қарай 2 шақырым жерде Весель Фельдмарк станциясы орналасқан. Бұл станциялар Оберхаузен, Дуйсбург, Дюссельдорф, Кельн, Арнем (Нидерланды) және Мёнхенгладбах қалаларына пойыз қатынасымен қызмет көрсетеді. Бохольтқа да дизельдік локомотивтермен ғана жалғасатын шағын теміржол желісі бар, оны электрлендіру жоспарлануда.

Әр түрлі

Германияның ең биік радио мачталарының бірі Рейн өзенінің сол жағасындағы Бюдерих ауданында орналасқан. Везель тарату мұнарасының биіктігі 320,8 метрге жетеді.