Солтүстік Ирландия Ұлттық Парламентінің Төменгі Палатасы (1920-1973)

Кіріспе

Солтүстік Ирландияның екі палаталы заң шығарушы органының төменгі палатасы (1920-73)

Солтүстік Ирландияның Төменгі палатасы 1920 жылғы Ирландия үкіметі туралы заңға сәйкес құрылған Солтүстік Ирландия Парламентінің төменгі палатасы болды. Екі палаталы парламенттің жоғарғы палатасы Сенат деп аталды. Ол 1973 жылғы Солтүстік Ирландия Конституциясы туралы заң қабылдануымен таратылды.

Мүшелік

Жалпы палатаның құрамында 52 мүше болды. 1969 жылға дейін 48-і аумақтық сайлау округтерінен сайланған, ал 4-і Белфаст Король университетінің түлектеріне арналған еді; сол жылы Король университетінің орындары жойылып, Белфасттың шеткерлеулерінде халық саны өскен төрт қосымша аумақтық сайлау округтері құрылды. Қолданылған сайлау округтері туралы мәліметтер үшін Солтүстік Ирландия Парламентінің сайлау округтеріне қараңыз.

Сайлау жүйесі

Ирландия үкіметі туралы заң Төменгі палатаға сайлаулардың Бірден ауыстырылатын дауыс (STV) сайлау жүйесі арқылы өткізілуін талап етті, бұл жүйе алғаш рет 1919 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару (Ирландия) заңымен Ирландияда енгізілген болатын. Оның 1920 жылғы Ирландия үкіметі туралы заңға кіргізілуі мұратымен жасалған. Ол одақшыл емес азаматтарға сайлауға қатысу мүмкіндігін беруді көздеген. (Осыған ұқсас заң талабы Солтүстік Ирландияның серіктес мемлекеті, іс жүзінде жұмыс істемейтін Оңтүстік Ирландия үшін де, сондай-ақ Ирландия еркін мемлекеті үшін де белгіленген еді). Заң бойынша Солтүстік Ирландия Парламентіне сайлау жүйесін өзгертуге қатысты заң шығару өкілеттігі, алғашқы отырыстан үш жыл өткен соң берілді. STV-нің қолданылуы басқарушы Ольстер Юнионисттік партиясының қатардағы мүшелері тарапынан күшті сынға ұшырады, олар оны "британдық емес" деп қарады (төрт университет сайлау округінен басқа, Ұлыбританияның қалған бөлігінде Бірінші келген жеңіске ие болған сайлаушы (First Past the Post) жүйесі қолданылды). Екінші парламенттік сайлауда UUP-тің сегіз орыннан айырылуы партия ішінде үлкен жанжалға себеп болды. Партияның абыройының төмендеуіне байланысты сұрақтарды қарастырудың орнына, партия STV-ні пропорционалды емес (сонымен қатар азшылықтар үшін тиімсіз) Бірінші келген жеңіске ие болған сайлаушы (First Past the Post) жүйесімен алмастырды. Дегенмен, Квинс университетінен 4 депутат сайлау үшін STV сақталды.

Қарсылық

Солтүстік Ирландияның құрылуына көптеген унионисттер мен барлық националистер қарсы болды, олардың барлығы, унионист көшбасшысы сэр Эдвард Карсон сияқты, Ирландияның бөлінуіне қарсы шықты. Солтүстік Ирландиядағы унионисттер өздерінің дербес басқару формасына бейімделгенімен, националистер мемлекеттік құрылымдардан шеттетіліп, бас тарту саясатын ұстанды. Солтүстік Ирландиядағы басты ұлттық партия, Ирландия парламенттік партиясының мұрагері саналған Ұлттық партия, 1925 жылға дейін парламентті толығымен бойкоттады, ал кейіннен жекелеген мүшелері де уақыт-уақыт бойкотқа қатысты. Дегенмен, басқа партиялар, әсіресе Солтүстік Ирландияның Еңбек партиясы, өз орындарын иеленді. Парламенттегі басты оппозициялық партияның болмауы «бір партиялық билік» деген айыптауларға себеп болды. Көп жылдар бойы ең тиімді қарсылық түрлі тәуелсіз унионисттерден келді, олардың ішінде Томми Хендерсон (1925–1953 жылдары қызмет етті) ең танымал болды, ол 1936 жылғы мамырдағы Ассигнация туралы заң жобасы бойынша шамамен он сағаттық сөйлеуімен аты шықты.

Процедура

Көпшілік палата өз қызметінде Біріккен Корольдіктің Вестминстердегі Парламенті сияқты дәл сол процедураны қасақана қолданды. Әрбір Парламент Патшаның (немесе Королеваның) құттықтау сөзімен ашылды, бірақ 1921 жылы король Георг V оны жеке өзі айтқан жалғыз жағдай болды. 1922 жылдан бастап Тақтан сөйлеген сөзді Солтүстік Ирландияның губернаторы жеткізді. Губернатор – Тәждің ресми өкілі, ол Парламентті шақырып, оның сессиясын жапты. Парламент кейбір ерекше дәстүрлерді, мысалы, Патша билігіне наразылықтың символдық іс-әрекеті ретінде Тақтан сөйлеген сөзден кейін Заңсыздық туралы заң жобасын бірінші оқылымда қарады. Содан кейін екі округтен сайланған депутаттарға қатысты сессиялық ережелер бекітілді. Министрлер британдық Төменгі палатаның отырыстар залына ұқсас зал ішіндегі хабарлама тақтасынан сөйледі; алайда, залдың орындықтары мен жиһаздары жасыл емес, көк түсті болды. Вестминстердегідей, депутаттар пікірталас кезінде бір-бірін "(X) округінің құрметті мүшесі" деп атады. Сенатта немесе Қоғамдар палатасында ұсынылған заң жобалары заңға айналу үшін бірінші оқылым, екінші оқылым, комиссия кезеңі және үшінші оқылымнан өтуі керек еді. Өте қатаң ажырасу заңдарының болуына байланысты Парламент ажырасуға ниеттенген жұбайлар ұсынған жеке заң жобаларын қарауға жиі шақырылды. Палатаның салыстырмалы түрде кішкентай мөлшеріне байланысты, дауыс беру кезінде әр тараптан бір ғана депутат саналды және олар дауыс беруге қатысқандардың қатарына енді. Парламент Вестминстердегідей парламенттік және комиссиялық құрылымды құрды. Дегенмен, Парламенттің жұмыс көлемінің аздығы және қабылдауды қажет ететін заң жобаларының шамалы саны Парламенттің қысқа сессиялар өткізуіне және жұмыс уақытын қысқартуына мүмкіндік берді. Жұмыс жүктемесі соншалықты аз болғандықтан, болашақ премьер-министр Теренс О'Нилл кейіннен премьер-министр лорд Брукбороның тіпті өзінің ресми резиденциясында, Стормонт үйінде де үстелі болмағанын айтты. (Стормонт үйі номиналды түрде Қоғамдар палатасының спикерінің резиденциясы болды, бірақ спикерлер басқа жерде тұруды қалағандықтан, премьер-министрлер оны өздерінің резиденциясы ретінде пайдаланды және ресми резиденциясын, Стормонт қасiлын, жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлерінің кеңсесіне айналдырды.)

In most of its activities the House of Commons deliberately used the same procedure as the Parliament of the United Kingdom at Westminster. Each Parliament opened with a King's (or Queen's) Speech, though only King George V in 1921 gave it in person. From 1922 the Speech from the Throne was delivered by the Governor of Northern Ireland. The Governor was the Crown's representative who formally summoned and prorogued Parliament. The Parliament emulated some of the more bizarre traditions, such as giving a First Reading to the Outlawries Bill immediately after the Speech from the Throne as a token gesture of defiance of Royal authority. The same sessional orders were then agreed relating to members returned for two constituencies. Ministers spoke from a dispatch box in a chamber modelled on the British House of Commons chamber; though notably the benches and fixtures of the chamber were blue, rather than green. As at Westminster, members referred to each other in debate as "the honourable Member for the (X) division". Bills, introduced either in the Senate or the House of Commons, had to pass through First Reading, Second Reading, Committee Stage, and Third Reading in both Houses to become law. With a very strict divorce law, the Parliament was often asked to deal with private bills promoted by divorcing couples. Because of the much smaller size of the House, only one member was required to act as a teller for each side during a division and they were counted among those voting in the division. The Parliament established virtually the same parliamentary and committee structure as Westminster. However, the minimal workload of Parliament, and the small number of bills that required passage, meant that Parliament could hold short sessions and meet for short working hours. The workload was so small that future Prime Minister Terence O'Neill later revealed that then Prime Minister Lord Brookeborough did not even have a desk in his de facto residence, Stormont House. (Stormont House was nominally the residence of the Speaker of the House of Commons, but as speakers chose to live elsewhere, Prime Ministers used it as their residence, and turned their official residence, Stormont Castle, into an office for their senior civil servants.)

Өткізу орны

Жалпы палатаның алғашқы отырысы 1921 жылғы маусымда Белфаст қалалық үйінде өтті. Король Георг V танымал сөйлеуінде ирланд халқының келісімін шақырып, Солтүстік Ирландияда азшылықтарға қатысты кемсітушілікке жол бермеуді талап етті. Парламент алғашқы он жылдық кезеңде қалалық үйге жақын орналасқан Пресвитериан колледжінде жиналды, ал Шығыс Белфасттағы Стормонт деп аталатын жерде жаңа Парламент ғимараты салынып жатты. Стормонттың негізгі тасы 1920 жылдардың соңында Солтүстік Ирландияның бірінші губернаторы, Аберкорнның үшінші герцогы салған. Алайда, Уолл-стрит құламы құрылыс жобасының қаржылық тұрақтылығына нұқсан келтірді. Жоспарлар қысқартылды, министрлік және сот ғимараттарын салу жобаларынан бас тартылды. Басты ғимараттың жобасы да өзгертілді, АҚШ Капитолийі үлгісіндегі күмбезді салудан бас тартылып, қарапайым неоклассикалық құрылым қалдырылды. Жаңа Парламент ғимараты 1932 жылы Уэльс принці тарапынан ресми түрде ашылды. Жалпы палата мен Сенат палаталары Вестминстердегі Жалпы палата мен Британдық Лордтар палатасы арасындағы байланысты қайталайтын Орталық залдың (қазіргі уақытта Көкейкес зал деп белгілі) екі жағында орналасқан. Олардың арасында Виндзор қамалынан әкелінген үлкен люстра ілінген, оны корольге оның туысы, Германияның кайзері Вильгельм II сыйлаған, бірақ ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде сақтауға алынып, Стормонтқа берілгенге дейін солай қалған.

Үйдің әкесі

Атауы Үйге кірді Әке болды Үйден шықты Ж-ға. М. Эндрюс192119291953 Каир Хили192519531965 Лорд Брукборо192919651968 Сэр Норман Стронж193819681969 Теренс О'Нилл194619691970 Брайан Фолкнер194919701972 Солтүстік Ирландия Парламенті, оның ішінде Солтүстік Ирландияның Өкілдер палатасы 1972 жылы жабылды және 1973 жылы толыққанды таратылды, соның салдарынан Палатаның Әкесі атағы мәнсіз болды.

Соңы

Солтүстік Ирландия 1960-шы жылдары юнионистердің бұрыс басқаруы және жергілікті билік деңгейінде саяси манипуляциялар туралы айыптамалармен мазаланды. Осы кезеңде азаматтық құқықтарға талап күшейді, оны негізінен Солтүстік Ирландия Азаматтық құқықтар қауымдастығы білдірді, Корольдік Ольстер полициясының қызметкерлерінің артық әрекеттеріне қатысты шағымдар туды және нәтижесінде Қақтығыстар басталды. 1972 жылы, Ирландия үкіметі туралы заңда белгіленген заңдық өкілеттіктерін пайдалана отырып, британ үкіметі Солтүстік Ирландия Парламенті мен үкіметін бастапқыда бір жылға жұмыстан тоқтатты, ал 1973 жылы Солтүстік Ирландия Конституциясы туралы 1973 жылғы заң қабылданып, оларды толығымен таратып жіберді. Парламент соңғы рет 1972 жылдың 28 наурызында отырды. Парламент ғимараты қазір Солтүстік Ирландия Ассамблеясының, оның мұрагері заң шығару органының орналасқан жері болып табылады.