Кіріспе
Университет сайлау округі – заң шығарушы органға сайлауда қолданылатын, географиялық аумақтың тұрғындары емес, бір немесе бірнеше университеттің мүшелерін ұсынатын сайлау округі. Мұндай округтерде көп дауыс беру жүргізілуі мүмкін, яғни сайлаушылар осы округте және өздері тұратын жердің географиялық округінде дауыс беруге құқылы болады. 1603 жылы Джеймс VI Англия тағына мұрагер болған кезде, бұл жүйе Англия Парламенті тарапынан қабылданды. Бұл жүйе Ұлыбритания Парламентінде (1707 жылдан 1800 жылға дейін) және 1950 жылға дейін Ұлыбритания Парламентінде сақталды. Ол сондай-ақ Ирландия Парламентінде, Ирландия Корольдігінде 1613 жылдан 1800 жылға дейін, ал Ирландия еркін мемлекетінде 1922 жылдан 1936 жылға дейін қолданылды. Мұндай сайлау округтері Жапонияда және Үндістан сияқты Британ империясының бірқатар елдерінде де болған. Қазіргі таңда екі елде университет сайлау округінің төрт мысалы бар: екеуі Ирландия Республикасының заң шығарушы органының жоғарғы және көбінесе аз өкілетті палатасы – Seanad Éireann-де, және екеуі Руанда Сенатында.
A university constituency is a constituency, used in elections to a legislature, that represents the members of one or more universities rather than residents of a geographical area. These may or may not involve plural voting, in which voters are eligible to vote in or as part of this entity and their home area's geographical constituency. When James VI inherited the English throne in 1603, the system was adopted by the Parliament of England. The system was continued in the Parliament of Great Britain (from 1707 to 1800) and the United Kingdom Parliament, until 1950. It was also used in the Parliament of Ireland, in the Kingdom of Ireland, from 1613 to 1800, and in the Irish Free State from 1922 to 1936. Such constituencies have also existed in Japan and in some countries of the British Empire such as India. At present there are four instances in two countries of university constituencies: two in the Seanad Éireann (the upper—and in general less powerful—house of the legislature of the Republic of Ireland) and two in the Senate of Rwanda.
Қорытынды
Университет Парламенті Жылдар Өкілдер саны Кембридж Англия, Ұлыбритания, Біріккен Корольдік 1603–1950 2 Оксфорд Англия, Ұлыбритания, Біріккен Корольдік 1603–1950 2 Дублин Ирландия 1613–1800 2 Дублин Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Корольдігі 1801–1922 1 (1801–1832) 2 (1832–1922) Эдинбург және Сент-Эндрюс Біріккен Корольдік 1868–1918 1 Глазго және Абердин арасында Біріккен Корольдік 1868–1918 1 Лондон Біріккен Корольдік 1868–1950 1 Біріккен ағылшын университеттері Біріккен Корольдік 1918–1950 2 Біріккен шотланд университеттері Біріккен Корольдік 1918–1950 3 Ирландия Ұлттық университеті Біріккен Корольдік 1918–1922 1 Белфаст Корольдік университеті Біріккен Корольдік 1918–1950 1 Уэльс университеті Біріккен Корольдік 1918–1950 1 Дублин университеті Оңтүстік Ирландия (Ұлыбритания) 1921–1922 4 Ирландия Ұлттық университеті Оңтүстік Ирландия (Ұлыбритания) 1921–1922 4 Белфаст Корольдік университеті Солтүстік Ирландия (Ұлыбритания) 1921–1969 4 Белфаст Корольдік университеті Ирландия Республикасы (революциялық) 1918–1922 1 (1918–1921) 4 (1921–1922) Дублин университеті Ирландия Республикасы 1918–1922 2 (1918–1921) 4 (1921–1922) Ирландия Ұлттық университеті Ирландия Республикасы 1918–1922 1 (1918–1921) 4 (1921–1922) Дублин университеті Ирландия еркін мемлекеті 1922–1937 3 Ирландия Ұлттық университеті Ирландия еркін мемлекеті 1922–1937 3 Дублин университеті Ирландия Республикасы (Сенад Эйрен) 1938–қазіргі уақыт 3 Ирландия Ұлттық университеті Ирландия Республикасы (Сенад Эйрен) 1938–қазіргі уақыт 3
Көрсетілгендей, Вестминстерде (ағылшын және кейінгі британ парламенттерінде) 1603 жылы 4 орын құрылды, ал соңғы жалпы саны, 12 орын 1950 жылы таратылды. Солтүстік Ирландиядағы орган Ұлыбританияда мұндай орындарды жоюға соңғы болды: ол 1969 жылы Куинс, Белфасттағы төрт орынды жойды. Мұндай алты орын Сенад Эйренде, Оирахтастың жоғарғы палатасында (Ирландия Республикасының заң шығарушы органы) сақталуда. Олар Сенатқа тікелей сайланатын жалғыз мүшелер, ал қалған орындықтар Оирахтас мүшелерінің, келіп түсетін депутаттардың және кетіп бара жатқан сенаторлардың, жергілікті кеңесшілердің және Таоиш тағайындаған 11 мүшесінің бірігуімен сайланады.
As shown, at Westminster (in the English then successor British parliaments) 4 seats were incepted in 1603 and the final total, 12, were abolished in 1950. The Northern Irish body was the last in the UK to abolish such seats: it abolished its four for Queens, Belfast in 1969. Six such seats continue in Seanad Éireann, the upper chamber of the Oireachtas (legislature of the Republic of Ireland). They are the sole directly elected members of the Seanad, with the remainder of the seats being elected by a combination of members of Oireachtas, incoming TDs and outgoing Senators, and local councillors, along with 11 members appointed by the Taoiseach.
Партиялар бойынша тарихи өкілдік (Ұлыбритания)
→ белгісі қойылған ұяшықтың фоны алдыңғы ұяшықтан өзгеше болып келеді және бұл бұрынғы билікте болған, бірақ басқа партиядан қайта сайланған немесе жаңадан сайланған адамды көрсетеді.
1918 жылдан 1950 жылға дейін
Олардың кейбіреулері STV арқылы сайланды. Сайлау округі (Ұлыбритания) 1918191922192324192426271929193134351935363738404345194546Кембридж университетіРоллисонВитерсХиллХаррисЛарморДж. БатлерГ. БатлерУилсонПикторнАнглиядағы біріктірілген университеттерФишер→ХопкинсонРэтбоунСтрауссКонвейКрэддокХарвиЛиндсейОксфорд университетіСесилСалтерПротероОманГербертЛондон университетіМагнусРасселУэллсГрэм Литтл→Уэльс университетіДж. ЛьюисТ. ЛьюисДэвис→ЭвансГруффидШотландияның біріктірілген университеттеріЧейнБерриСкелтонМакдональдАндерсонКоуэн→Моррисон→Бойд ОррЭллиотКрейкБуханКеррКвейнс Белфаст университетіУитлаСинклерСэвориДублин университетіВудсТөмендегі Ирландия бөлімін қараңызСэмюэлсДжеллеттТөмендегі Ирландия бөлімін қараңызИрландия Ұлттық университетіМакнейлТөмендегі Ирландия бөлімін қараңыз
Партиялар бойынша тарихи өкілдік (Ирландия)
→ белгісі қойылған ұяшықтың фоны алдыңғы ұяшықтан өзгеше болып келеді және бұл бұрынғы билікте болған, бірақ басқа партиядан қайта сайланған немесе жаңадан сайланған адамды көрсетеді.
Сенат Эраны
Сайлау округі1938194319444719481951525319541957601961196519697019731977791981198219831987198919931997200220070920112016182020Дублин университетіАльтонКингсмилл МурБиггерБуддЖессопШихи СкеффингтонДж. РоссШихи СкеффингтонУэстС. РоссБарреттРуанРоулеттДжонстонСтэнфордРобинсон→ХедерманГенриБасик→ДжонстонФиронДжессопБраунК.К. О’БрайенМакГиннесУэстМакГиннесНоррисИрландия Ұлттық университетіБарнивиллО’КонналлайнХорганХасси→ДуджО’ТулКроунМакДауэллТирниМ.Дж. РайанГ. О’БрайенАльтонМартинЛ. РайанБ. РайанЛиБ. Райан→Маллен→КонканнонКаннингемМакХьюКвинланМёрфиМ.Д. ХиггинсМёрфиКуиннА.М. Хиггинс
Ұлыбритания
Шотландия королі VI Джеймс Англия тағына отырғанда, Шотландия парламентінде университеттерге мүшелер сайлау мүмкіндігін қалыптастырған тәжірибені Англия парламентіне әкелді. Король университеттер парламент шешімдеріне жиі ұшырайтынын, демек, олардың парламентте өкілдігі болуы керек деп сенді. Джеймс 1603 жылдан бастап Кембридж және Оксфорд университеттеріне әрқайсысына екі орын берді. Ресми одақ (1707 ж.) кезінде шотланд университеттері өкілдерін жоғалтты, өйткені Ұлыбритания Парламентіне (Вестминстерде) ешкім тағайындалмады. Дауыс берушілер университет түлектері болды, тұрғындары да, тұрғындары емес те; олар кез келген басқа дауысқа қоса, университет орындарына дауыс бере алатын болды. 1800 жылы Ирландиямен жасалған Одақ туралы актіден кейін, 1613 жылдан бері Ирландия Парламентіне екі депутат сайлаған Дублин университетіне 1801 жылдан бастап бір, ал 1832 жылдан бастап екі мүшеге рұқсат берілді. 1868 жылы үш жаңа бір мүшелік орын құрылды: Лондон университеті; Глазго және Абердин университеттері біріктірілді; және Сент-Эндрюс және Эдинбург университеттері біріктірілді. 1918 жылы Белфаст Королева университеті мен Ирландия Ұлттық университеті әрқайсысы бір орын алды. Бұл екеуі де, сондай-ақ Дублин университеті де 1920 жылы құрылған және алғаш рет 1921 жылы сайлауда қолданылған Стормонт және Оңтүстік Ирландия парламенттеріне сәйкесінше төрт орын алды. Сондай-ақ 1918 жылы шотланд университеттері үш мүшені бірлесіп сайлауға көшті (Біріктірілген шотланд университеттеріне қараңыз). 1918 жылы қалған барлық ағылшын университеттері (яғни Кембридж, Оксфорд және Лондоннан басқа) екі орындық бір сайлау округі ретінде біріктірілген ағылшын университеттері ретінде құрылды. Олар: Бирмингем, Бристоль, Дарем, Лидс, Ливерпуль, Манчестер және Шеффилд. 1928 жылдың тамызында Ридинг қосылды. Уэльс университеті де 1918 жылы бір орын алды. 1918 жылы университет округтері үшін бірыңғай ауыстырылатын дауыс жүйесі енгізілді.
Жою
1930 жылы Лейбористік үкімет университет сайлау округтерін таратуға тырысты, бірақ Халық палатасында жеңіліске ұшырады. Университет округтерінің депутаттары көбінесе консерваторлар болғанымен, кейінгі жылдары көптеген орындарды тәуелсіз кандидаттар жеңіп ала бастады. Лейбористік үкімет 1948 жылғы Халықты өкілдік ету туралы заң арқылы университет сайлау округтерін ақыры таратып, 1950 жылы Парламент таратылған кезде күшіне енгізді, сондай-ақ көп дауыс берудің барлық басқа да түрлерін де жойды. Queen's University, Belfast сайлау округі Солтүстік Ирландия Парламентінде 1968 жылға дейін сақталды (1969 жылы Парламент таратылғаннан кейін), одан кейін 1968 жылғы Сайлау заңымен (Солтүстік Ирландия) (N. I.) таратылды. Бұл сол кездегі Солтүстік Ирландия премьер-министрі Теренс О'Ниллдің сайлау құқығының кейбір аспектілерін реформалау және ұзақ жылдар бойы азаматтық құқықтар бойынша туындаған наразылықтарды шешу үшін жасаған бірнеше қадамдарының бірі болды.