Кіріспе
Канадалық Бірінші дүниежүзілік соғыстағы аса көрнекті ұшқыш, жауынгер Уильям Джордж Баркер (3 қараша 1894 – 12 наурыз 1930) – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы канадалық жауынгер ұшқыш және Виктория кресінің иегері. Ол Канада тарихындағы ең көп награда алған әскери қызметкер.
the First World War pilot
William George Barker, (3 November 1894 – 12 March 1930) was a Canadian First World War fighter ace and Victoria Cross recipient. He is the most decorated serviceman in the history of Canada.
Ерте өмір
Дауфин, Манитобадағы отбасылық шаруа қожалығында дүниеге келген "Уилл" Баркер Ұлы даланың шекарасында өсті, жылқы мініп, оқ атып, әкесінің шаруа қожалығында және ағартқыш зауытында жас кезінде жұмыс істеді. Ол өз қолымен жасаған темір көзді орнатқан рычагты Винчестер мылтығымен ерекше ату шебері болды. Ол жылқы үстінде жүргенде де оқ атуды жақсы меңгерген. Бір биограф оның циркте трюктер оқып, оқ атушы бола алатынын айтады. Ол дене бітімінде шаршаңқы емес, эмоционалды жағынан күшті, көптеген қызығушылықтары бар және табиғи түрде драматизмге бейімділігімен көзге түсті. Ол мектепте өте жақсы оқыды, бірақ шаруа қожалығы мен ағартқыш зауытындағы жұмысқа байланысты сабақтан жиі қалып қоятын. Ол әлі жасөспірім кезінде ағартқыш зауытындағы жұмысшыларға ет тағайындаған аңшы болды және осы міндеті үшін сабақтан шеттетілді. Баркер Манитоба штатының Рассел қаласында скаут болды және Манитоба штатының Роблин қаласында орналасқан, тұрақты емес активті әскер бөлімінің 32-ші жеңіл ат әскері құрамына кірді. 1914 жылдың күзінде, әскерге шақырылуға дейін, ол Дауфин орта мектебінің 11-сыныпында оқыды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылдың желтоқсанында, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін және Канада Доминионында әскерге шақырылғаннан кейін, Баркер 1-ші Канадалық атты мылтықтар полкіне No 106074 нөмірімен Уильям Г. Баркер ретінде қабылданып, қатарға тұрды. Полк 1915 жылдың маусым айында Англияға, ал сол жылдың 22 қыркүйегінде Францияға аттанды. Баркер 1916 жылдың ақпан айының соңына дейін немесе наурыз айының басына дейін полктің пулемет бөлімінде «Колт» пулеметшісі болып қызмет етті, содан кейін Корольдік әуе корпусының 9-шы эскадрильясына сынақтан өтетін бақылаушы ретінде ауыстырылды, «Royal Aircraft Factory B. E.2» ұшақтарында ұшты.
Батыс майдан 1916-17
Сәуір айында екінші лейтенант болып тағайындалды және офицерлік киім мен жабдықтар алу үшін Лондонда бес күндік рұхсаты берілді. Қайтып келген соң 4-ші эскадрильяға бекітілді, ал 7 шілдеде 15-ші эскадрильяға ауыстырылды. 21 шілдеде Баркер өзінің бақылаушысының мылтығымен "құлаттылған" Роланд барлаушы ұшағын тіркеді, ал тамыз айында тағы бір Роландты тіркеді, бұл жолы ол өртке түсті. Ол осы кезеңде мақтау қағазына іліккен. 27 тамызда бақылаушы ретінде толыққандай біліктілік алды, ал 15 қыркүйекте бұрынғы полкі ішіндегі канадтық әскерлермен, соның ішінде ескі бөлімімен алғаш рет жұмыс істеді. 15 қарашада Баркер мен оның ұшқышы Анкр өзенінің үстінен өте төмен ұшып, Бомонт-Амельге қарсы шабуылға дайындалып жатқан неміс әскерлерінің ірі шоғырлануын байқады. Экипаж жедел аймақтық шақыру жіберіп, аймақтағы барлық артиллериялық отты белгіленген нысанаға шоғырландырды. Шамамен 4000 неміс жаяу әскерінің күші тиімді түрде таратылды. Сомма шайқасының соңғы кезеңдеріндегі осы ісі үшін ол Әскери крестпен (MC) марапатталды. 1917 жылдың қаңтар айында, Рождество демалысын Лондонда өткізгеннен кейін, ол Нетеравонда ұшқышқа оқуға түсті, қос нұсқаудан кейін 55 минуттан соң жеке ұшуға шықты. 1917 жылдың 24 ақпанында ол 15-ші эскадрильядағы B.E.2 және R.E.8 ұшақтарында Корпуспен ынтымақтастық машиналарын ұшқан ұшқыш ретінде екінші рет қызметке оралды. 25 наурызда Баркер тағы бір барлаушы ұшақты "құлаттылғанын" тіркеді. 1917 жылдың 25 сәуірінде Аррас шабуылы кезінде Баркер, лейтенант Гудфеллоумен бірге R.E.8 ұшағымен ұшып, 1000-нан астам неміс әскерінің қолдау траншеяларында жасырынып жатқанын байқады. Екеуі артиллериялық отты олардың позицияларына бағыттап, қарсы шабуылдың алдын алды. Шілдеде MC-ге қосымша марапат алғаннан кейін, Баркер 1917 жылдың тамызында зениттік оқтан бас жарақатын алды. Ұлыбританияда қысқа мерзімге нұсқаушы болып жұмыс істегеннен кейін, Баркердің майданға қайта оралу туралы үнемі тілектері оның барлаушы ұшқышы болуына әкелді, оған 56-шы немесе 28-ші эскадрильяда жұмыс істеу ұсынылды. Ол жаңа құрылған 28-ші эскадрильяның C рейсіне командир болып тағайындалды, ол 56-шы эскадрильяның S.E.5 ұшақтарына қарағанда өзі ұнатқан Sopwith Camel ұшағын ұштырды. Баркер жоғары білікті ұшқыш болмағанмен – мансабында бірнеше ұшу апаттарына ұшыраған – ол бұл кемшілікті шайқаста агрессивтілікпен және өте дәл мергендікпен толықтырды. Бөлім 1917 жылдың 8 қазанында Францияға көшті. Баркер өзінің алғашқы патрулінде Albatros D. V ұшағын құлатты, бірақ патруль ресми болмағандықтан оны тіркемеді. Ол 20 қазанда Jasta 2 (лейтенант Ланге, қаза тапты) және 27 қазанда Jasta 18 (лейтенант Шобер қаза тапты, Offstv. Клейн, мәжбүрлі қонуға отырды) ұшақтарын құлатты.
Италия майданы 1917-18
1917 жылғы 7 қарашада 28 эскадрилья Италияға ауыстырылды, Баркер уақытша командалыққа тағайындалды; бөлімнің көп бөлігі, ұшақтарды қоса, пойызбен Миланға жеткізілді. Оның ең табысты, сонымен қатар ең даулы шабуылдарының бірі – Эрнест Хемингуэйдің "Килиманджароның қарлары" әңгімесінде суреттелген – 1917 жылғы 25 желтоқсанда болды. Немістерді күтпеген жерден шабуылдап, ол және оның қанатқасы, лейтенант Харольд Б. Хадсон, Fliegerabteilung (A) 204 әуежайына шабуыл жасады, бір ангарды өртеп, төрт неміс ұшағын зақымдады, содан кейін қарсыластарына «Құтты мереке!» деген жазбасы бар плакат тастады. 1918 жылғы 1 қаңтарда Баркер Jasta 1-дің лейтенанты Лангты қаза таптырды, ал ақпан айында екі шар, екі Альбатрос истребителі (оның бірін Флик 51J-дің фельдвебелі Карл Семмелрок басқарды) және екі орындық ұшақ Баркердің есебіне түсті. Наурыз айында «Еңбегі үшін» орденімен марапатталған ол тағы үш Альбатрос және бір бақылау шарын жойғанын мәлімдеді. Баркердің көптеген ресми емес айналымдар жасап, бұйрықтарды елемеуге бейімділігіне байланысты, 28 эскадрильяның командирі лауазымы бос қалғанда одан бас тартылды. Оған наразы болып, 1918 жылғы сәуірде 66 эскадрильяға қосылды, онда шілде айының ортасына дейін тағы 16 жеңіске жетті. Екі жарым жыл ішінде 900 сағаттан астам ұрыс сағатын өткен Баркер 1918 жылғы қыркүйекте Ұлыбританияға қайтарылды, онда Хаунслоу Хит әуежайындағы истребительдерді даярлау мектебіне командир болып тағайындалды. Баркер Италиядағы қызметін 33 ұшақты жойғанымен және тоғыз бақылау шарын құлатқанымен аяқтады, бұл жеңістерді жеке немесе басқа ұшқыштармен бірге атқарды.
Викторияның айқасы
Лондондағы RAF штабында ол жоғары тұрған офицерлерін Франциядағы соңғы жауынгерлік техникалар туралы білуі қажет екеніне көндірді және оған Францияда 10 күндік еркін қызметке жіберуге рұқсат берілді. Ол Sopwith Snipe ұшағын жеке машинасы ретінде таңдап, No. 201 эскадрильяға қосылды, оның командирі майор Сирил Леман – оның Корпустың әуе күштерінде қызмет еткен кезінен бергі досы еді. Ол 1918 жылғы 27 қазанда, 10 күндік еркін қызметінде жасаған ерлігі үшін Виктория кресімен марапатталды. Snipe ұшағымен ұшақ базасына қайтып бара жатқанда, ол Мормал орман үстінде 21 000 фут биіктікте жау шебін кесіп өтті. Ол екі орындық жау Rumpler ұшағына шабуыл жасады, ол қирады, экипажы парашютпен құтылды (ұшақ FAA 227 болып шықты, бақылаушы лейтенант Оскар Уаттенбург қаза тапты). Өзінің мойндағанынша, ол салмақсыздық танытып, Jagdgruppe 12 құрамындағы Jasta 24 және Jasta 44 эскадрильяларының Fokker D. VII ұшақтарынан шабуылға ұшырады, 15 немесе одан да көп жау машиналарына қарсы төмендей келе шайқас жүргізді. Әуе шайқасы Канада корпусының шебінің тікелей үстінде болды. Ауыр жараланған және көп қан жоғалтқан Баркер одақтастардың шебіне қонды, ал RAF Kite Balloon бөлімінің әскери қызметкерлері оны далалық медициналық пунктке жеткізіп, өмірін сақтап қалды. Оның Snipe ұшағының фюзеляжы соғыс даласынан табылып, Онтарио провинциясының Оттава қаласындағы Канада соғыс мұражайында сақталады. Руандағы (Франция) ауруханада Баркер 1919 жылдың қаңтар айының ортасына дейін өмірі үшін күресіп, содан кейін Англияға қайтарылды. 1919 жылдың 1 наурызына дейін Букингем сарайындағы Виктория кресінің табысталу рәсіміне қажетті бірнеше қадамды өздігінен басуға оның күші жетпеді. Баркер ресми түрде бір ұшақты тұтқынға алған, екі (және жеті бірлескен) шарын жойған, 33 (және екі бірлескен) ұшақты жойған және бес ұшақты "басқарудан шығарған" деп есептеледі – бұл RAF, RFC немесе RNAS ұшқыштары арасындағы ең жоғары "жойылған" көрсеткіш. Канаданың теңіз күштері Баркерді Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жауынгерлік наградалар бойынша рекордты ұстаған адам деп мойындады.
Ең көп медаль алған батыр
Баркер 1919 жылғы мамыр айында соғыстағы ең көп марапатталған канадалық ретінде Канадаға оралды: Виктория кресі, Ардақты қызмет ордені және таяқшасы, Әскери крест және екі таяқшасы, әскери ерлік үшін екі итальяндық күміс медалі және француздық «Croix de guerre». Ол сондай-ақ үш рет хабарламаларда есімдері тізілді. Канаданың Шетелдегі әскери күштерінің басылымы «The Canadian Daily Record» 1918 жылғы желтоқсанда Дауфин, Манитобадан шыққан Уильям Баркердің соғыста «ең көп шайқас наградаларын» алған канадалық екенін жазды. Ешбір канадалық сарбаз, теңізші немесе әуешіл бұл көрсеткішті асырған жоқ. Онтарионың Оттава қаласында орналасқан Канада соғыс мұражайындағы көрмеде: «Соғыстың аңызға айналған кейіпкерлерінің бірі, подполковник Уильям Г. Баркер әскери қызметтегі ең көп марапатталған канадалық болып қала береді» делінген. 2011 жылғы 22 қыркүйекте ресми түрде ашылған Торонто қаласындағы Маунт-Плезант зиратындағы кесенедегі тақташада ол «Канада, Британ империясы және Ұлттар Достастығы тарихындағы ең сәнді соғыс батыры» деп сипатталған. Британдық Достастық немесе Империя тарихында осымен тең батырлық үшін британдық медальдар алған тағы екі әскери қызметкер болды. Олар – Мик Маннок пен Джеймс Маккадден. Баркер сияқты, екеуі де Бірінші дүниежүзілік соғыста «тыңшы ұшқыштар» болды. Баркер, Маннок және Маккадден әрқайсысы Виктория кресін қоса алғанда, алты британдық медаль алды. Маккадденге француздық «Croix de Guerre» ордені де табысталды. Бірақ үш шетелдік медалі мен үш рет хабарламаларда аталғандықтан, Баркер ерлігі үшін барлығы 12 награда алды.
Соғыстан кейінгі
Баркер өзінің Виктория кресінің иегері және канадалық эс Билли Бишоппен бірлесіп, Bishop Barker Aeroplanes Limited деген бизнес серіктестік құрды, ол шамамен үш жылға созылды. 1922 жылы ол жаңадан құрылған Канада әуе күштеріне қайта оралды, қанатты командир шенімен қызмет етті және 1922-1924 жылдары Борден лагерінің станция командирі болды. Баркер 1924 жылдың басында RCAF директорының міндетін атқарушы болып тағайындалды және 1926 жылы Эндовердегі RAF штаб колледжін бітірді. RAF штаб колледжінің 4-курсын бастауды күтіп тұрғанда, Баркер әуе күшінің қолданылуын жақсырақ білу үшін екі апта бойы RAF-пен бірге Иракта болды. Ол өз зерттеулері туралы Ұлттық қорғаныс министріне ресми түрде, ал АҚШ әуе күштерінің бригадир-генералы Билли Митчеллге бейресми түрде баяндады. RCAF-тағы оның жетістіктерінің бірі – парашюттерді енгізу болды. RCAF-тан кеткеннен кейін ол Торонто Maple Leafs хоккей клубының алғашқы президенті болды және Оңтүстік-Батыс Онтариодағы темекі шаруашылықтарымен айналысты. Баркер 1918 жылғы оқ жарақатының физикалық салдарынан зардап шегуін жалғастырды: оның аяқтарына қатысты тұрақты зақымдар болды және сол қолының қимылы шектелді. Соңғы жылдары ол алкоголизммен де күресті. 1930 жылы Отава, Онтарио маңындағы Рокклиф әуе станциясында RCAF үшін демонстрациялық ұшу кезінде Fairchild KR 21 бипланының басқаруын жоғалтып, қаза тапты. 35 жастағы Баркер сол кезде Монреальдегі Fairchild Aircraft компаниясының президенті және бас директоры болды.
Мұра
Оның қосылу рәсімі Торонто тарихындағы ең ірі ұлттық мемлекеттік шара болып өтті, оған 2000 сарбаздан тұратын құрмет қарауылы қатысты. Кортеж бір жарым шақырымнан астам созылды және Бас штаб бастығы мен жоғары шенді офицерлері, Онтарионың вице-губернаторы, Торонто мэрі, үш федералды министр және тағы алты Виктория кресінің иегерлері кірді. АҚШ Армиясы да құрмет қарауылын ұсынды. Маунт Плезант зиратына бара жатқанда Торонто көшелерінде 50 мыңға жуық көрермен жиналды, онда Баркер әйелінің туған туыстарының мазар шаңырағында жерленді. 1931 жылдың 6 маусымында Торонтодағы әуежай оның құрметіне Баркер Филд деп аталды. Онтариодағы CFB Борденде Баркердің есімімен бастауыш мектеп ашылды, бірақ ол 1990 жылдардың ортасында жабылды. Оның туған қаласы Дафин, Манитобада бастауыш мектеп және 1998 жылы ашылған Баркер әуежайы оның құрметіне аталды. Корольдік Канада Әуе Кадеттерінің Дафин эскадрильясы Баркердің есімімен аталады. 1999 жылдың 8 қаңтарында Канада федералды үкіметі Баркерді ұлттық тарихи маңызы бар тұлға деп жариялады. Discovery Channel телеарнасының Flightpath сериясында "Аздың біріншісі" атты эпизод бар, ол Баркердің өмірбаянына арналған теледокументалды фильм, ол 1999 жылдың 27 сәуірінде Канадада көрсетілді. 2003 жылы History TV "Батырдың батыры – Уильям Баркердің ұмытылған өмірі" бағдарламасын көрсетті. Баркердің жалғыз қызы Жан Антуанетта Маккензи (туған тегі Баркер) 2007 жылдың шілдесінде қайтыс болды. 2011 жылдың 22 қыркүйегінде Торонтодағы Маунт Плезант зиратында Баркерді "Канада, Британ империясы және Ұлттар Достастығы тарихындағы ең көп награда алған соғыс батыры" деп белгілеу үшін ескерткіш ашылды. 2012 жылы Саутпорт ғарыш орталығы жаңа ұшқыштар жатақханасын оның құрметіне атады. 2021 жылдың қазан айында Ұлыбританияның жетінші Poseidon MRA1 теңіз патрульдік ұшағы Уильям Баркер ВК деп аталатындығы хабарланды.