Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1977 жылы шыққан Стивен Кингтің романы
1977 Stephen King novel
"Қасқырлық" (Getting It On) – американдық жазушы Стивен Кингтің психологиялық триллері, ол Ричард Бахман псевдонимімен жарық көрген алғашқы романы. Ол 1977 жылы жарық көрді, кейін 1985 жылы "Бахман кітаптары" атты қатты мұқабалы жинақта жарияланды. Роман мектептегі оқ жару оқиғасын суреттейді және 1980-1990 жылдардағы нақты мектептегі оқ жару оқиғаларымен байланысты болды. Осыған жауап ретінде Кинг романды қайта басылымнан шығаруға рұқсат берді, ал 2013 жылы "Қару" атты қару-жараққа қарсы эссе жариялады.
Rage (written as Getting It On) is a psychological thriller novel by American writer Stephen King, the first he published under the pseudonym Richard Bachman. It was published in 1977 and then it was collected in the 1985 hardcover omnibus The Bachman Books. The novel describes a school shooting, and has been associated with actual high school shooting incidents in the 1980s and 1990s. In response, King allowed the novel to fall out of print, and, in 2013, he published a non fiction, anti firearms violence essay titled "Guns".
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Чарли Декер, Мэн штатының жоғары мектебінің соңғы сынып оқушысы, бұрынғы оқиғаға байланысты директормен кездесуге шақырылады, онда ол химия пәнінің мұғалімін құбыр кілтімен ұрып, мұғалімнің ауруханаға түсуіне және Чарлидің уақытша шеттетілуіне себеп болған. Чарли директорды бірнеше рет қорлайды, нәтижесінде мектептен шығарылады. Чарли кеңседен ашуланып шығып, шкафынан пистолет алып, шкафтың ішіндегі заттарды өртеп жібереді. Содан кейін ол сыныпқа оралып, алгебра пәнінің мұғалімі Жан Андервудты қаза қылады. Өрт сигнализациясы қосылады, бірақ Чарли сыныптастарын бөлмеде қалуға мәжбүр етеді, ал тарих пәнінің мұғалімі Питер Вэнс кіруге тырысқанда оны өлтіреді. Мектептен эвакуацияланатын оқушылар мен мұғалімдердің арасында полиция мен БАҚ оқиға орнына жетеді. Келесі төрт сағат бойы Чарли онымен келіссөздер жүргізуге тырысатын билік өкілдерімен – директормен, мектеп психологымен және жергілікті полиция бастығымен ойнайды. Чарли оларға белгілі бір талаптар қояды, талаптары орындалмаса оқушыларды өлтіретінін ескертеді. Чарли тұтқындарына оның неге осы іске баруына түсініксіз екенін мойындайды, келісімге келгеннен кейін өкінетінін айтады. Оның сыныптастары Чарлиге жақындағанда, ол сыныпты психотерапиялық топқа айналдырады, осының нәтижесінде сыныптастары өздері және бір-бірі туралы ұятты құпияларды жартылай ерікті түрде айта бастайды. Осы оқиғалармен қатар Чарлидің қиын балалық шағына, әсіресе оның қатал әкесі Карлмен болған қарым-қатынасына арналған флэшбэктер көрсетіледі. Басқа оқиғалардың ішінде екі оқушының арасындағы қарым-қатынастағы жанжал және полиция снайперінің Чарлидің жүрегіне оқ атқысы келгені де бар. Алайда, Чарли бұрын шкафының құлып комбинациясын көйнегінің кеуде қалтасына салып қойғандықтан, оқ тоқтатылып, ол аман қалады. Чарли соңында бір ғана оқушының оның еркіне қарсы ұсталып отырғанын түсінеді: өзінің құпияларын сақтап жүрген "Кампустағы белгілі тұлға" Тед Джонс. Тед бұл жағдайды да түсінеді және сыныптан қашуға тырысады, бірақ басқа оқушылар оған қатыгездікпен шабуыл жасайды, оны кататониялық күйге түсіреді. Сағат 13:00-де Чарли оқушыларды босатады, бірақ Тед өз күшімен қозғала алмайды және қалып қояды. Полиция бастығы сыныпқа кіргенде, қарусыз Чарли оны атып өлтіруді, өзін-өзі өлтіруге тырысуды жасады. Бастық Чарлиді атып өлтіреді, бірақ ол аман қалады және кейіннен ақыл-есінен ауытқуы себепті кінәсіз деп танылып, өз іс-әрекеттері үшін жауап бере алатынша Мэн штатының Аугуста қаласындағы психиатриялық ауруханаға жатқызылады. Соңғы тарауларда Тедтің ауруханадағы емделуі мен жағдайы туралы кеңсеаралық хат және Чарлидің достарының бірінің осы оқиғадан кейінгі айларда оқушылардың өміріндегі өзгерістер туралы хаты бар. Әңгіме Чарлидің оқырманға айтқан сөзімен аяқталады: "Осымен бітті. Қазір жарықты сөндіруім керек. Жақсы түндер".
Charlie Decker, a Maine high school senior, is called to a meeting with his principal about a previous incident in which he struck his chemistry teacher with a pipe wrench, leading to the teacher's hospitalization and Charlie's suspension. Charlie then subjects the principal to a series of insulting remarks, resulting in his expulsion. Charlie storms out of the office and retrieves a pistol from his locker, then sets the contents of his locker on fire. He then returns to his classroom and fatally shoots his algebra teacher, Miss Jean Underwood. The fire triggers an alarm, but Charlie forces his classmates to stay in the room, killing a history teacher, Mr. Peter Vance, when he attempts to enter. As the other students and teachers evacuate the school, the police and media arrive at the scene. Over the following four hours, Charlie toys with the authority figures who attempt to negotiate with him, including the principal, the school psychologist, and the local police chief. Charlie gives them certain commands, threatening to kill students if they do not comply. Charlie admits to his hostages that he does not know what has compelled him to commit his deeds, believing he will regret them when the standoff is over. As his fellow students start identifying with Charlie, he unwittingly turns the class into a sort of psychotherapy group, causing his schoolmates to semi voluntarily tell embarrassing secrets regarding themselves and each other. Interspersed throughout are flashbacks to Charlie's troubled childhood, particularly his tumultuous relationship with his abusive father Carl. Other incidents include a violent disagreement between two female students and a police sniper's attempt to shoot Charlie through the heart. However, Charlie survives due to having earlier put the combination lock from his locker into the breast pocket of his shirt, where it stops the bullet. Charlie finally realizes that only one student is really being held against his will: a seeming "Big Man On Campus" named Ted Jones, who is harboring his own secrets. Ted also realizes this and attempts to escape the classroom, but the other students brutally assault him, driving him into a battered catatonic state. At 1:00 p. m., Charlie releases the students, but Ted is unable to move under his own power and remains. When the police chief enters the classroom, the now unarmed Charlie feigns shooting him, attempting suicide by cop. The chief shoots Charlie, but he survives and is later found not guilty by reason of insanity and committed to a psychiatric hospital in Augusta, Maine until he can answer for his actions. The final chapters contain an inter office memo concerning Ted's treatment and prognosis at the hospital where he is now a patient, and a letter from one of Charlie's friends describing developments in the students' lives during the months following this incident. The story ends with Charlie addressing the reader: "That's the end. I have to turn off the light now. Good night."
Шын мәнінде мектептегі атыс оқиғаларымен байланысы
"Ашу" романының сюжеті нақты мектептегі атыс оқиғаларымен және жарияланғалы бері болған кешірім алу оқиғаларымен ұқсас келеді. Осының салдарынан, Кинг оны басып шығару туралы ойдан ыңғайсыздық сезімдеді, себебі ол мұндай оқиғаларды одан әрі тудыруы мүмкін деп қорқыды ("Ашу" енді басылымнан тыс, және бұл жақсы"). Роман бірнеше оқиғамен байланысты:
The plot of Rage vaguely resembles actual high school shootings and incidents of hostage taking that have transpired since its publication. As a result, King became uncomfortable with the idea of having it remain in print, for fear that it might inspire further such occurrences ("[Rage is] now out of print, and a good thing"). The novel has been associated with several events:
1988 жылдың 26 сәуірінде Калифорния штатының Сан-Габриэль қаласындағы Сан-Габриэль орта мектебінің аға сынып оқушысы Джеффри Лайн Кокс жартылай автоматты мылтықпен мектепке келіп, 60-қа жуық оқушыдан тұратын гуманитарлық пән сабағын 30 минуттан астам уақыт бойы кешірімге алды. Кокс бір оқушыға қаруын бағыттап тұрды, ал мұғалім Кокс зиян келтірмейді деп күмәнданып, оған дәлелдеуін сұрады. Осы кезде үш оқушы артқы есіктен қашып шығып, оларға оқ атылды. Кейін Коксты басқа оқушы ұстап, қаруын алып қойды. Кокстің досы баспасөзге Кокс Кувейт әуе компаниясының 422-рейсінің кешірім алу оқиғасынан және Кокс көп рет оқыған, сондай-ақ оның өзімен терең байланыс сезінген "Ашу" романынан шабыттанғанын айтты. 1989 жылдың 18 қыркүйегінде Кентукки штатының Макки қаласындағы Джексон округі орта мектебінің аға сынып оқушысы Дастин Л. Пирс полициямен тоғыз сағатқа созылған қақтығыста тарих сабағындағы оқушыларды кешірімге алып, өзін мылтық пен екі қол мылтығымен қаруландырды. Полиция Пирстің жатын бөлмесінен "Ашу" романының бір данасын тапты, бұл оның романнан шабыт алғанын болжауға негіз болды. 1991 жылдың 11 қыркүйегінде Райан Харрис Оңтүстік Дакота штатының Рапид-Сити қаласындағы Стивенс орта мектебінің математика сабағына кіріп, кесілген мылтықты шығарып, мұғалімге сыныптан шығып кетуді бұйырды. Мұғалім бұйрыққа бағынып, Харрис қалған оқушыларды төрт сағат бойы кешірімде ұстады. Харрис Стивен Кингтің "Ашу" повесінен әсер алғанын мәлімдеді. Харрис пицца мен темекі сұрады, олар жеткізілді, бірақ 1 миллион доллар мен тікұшақ әкелінді. Ол бөлмеде жалпы саны 10 оқ атты, нысанаға проектор мен динамиктерді алды. Оқушылар мен оқытушылар ешқайсысы да жарақаттанбады немесе қаза болған жоқ. Сұраған темекісін алғаннан кейін Харрис мылтығын қойып, жаққыш шығарып, темекісін жақты. Осы сәтте 17 жасар аға сынып оқушысы Крис Эрикс мылтықты алып, полиция келіп, оқиғаны тоқтатып, аяқтады. 1993 жылдың 18 қаңтарында Кентукки штатының Грейсон қаласындағы Шығыс Картер орта мектебінің оқушысы Скотт Пеннингтон әкесіне тиесілі .38 калибрлі револьверді алып, ағылшын тілі пәнінің мұғалімі Дина МакДэвидті оның жетінші сабағында басына оқ жарып өлтірді. Содан кейін ол мектеп күзетшісі Марвин Хиксті атып өлтіріп, сыныпты 20 минут бойы кешірімде ұстады, содан кейін босатты. Оқ атар алдында ол "Ашу" туралы эссе жазған еді және МакДэвидтің оған "С" бағасын қойғанына ренжіді. 1997 жылдың желтоқсан айында Майкл Карнеал Кентукки штатының Батыс Падука қаласындағы Хит орта мектебінде дұға оқып жатқан сегіз оқушысын атып өлтірді. Оның шкафында Ричард Бахманның жинағының бір бөлігі ретінде "Ашу" кітабы болды. Осы оқиға Кингті кітапты басылымнан шығаруға итермеледі.
Jeffrey Lyne Cox, a senior at San Gabriel High School in San Gabriel, California, took a semi automatic rifle to school on April 26, 1988, and held a humanities class of about 60 students hostage for over 30 minutes. Cox held the gun to one student when the teacher doubted Cox would cause harm and stated that he would prove it to her. At that time three students escaped out a rear door and were fired upon. Cox was later tackled and disarmed by another student. A friend of Cox told the press that Cox had been inspired by the Kuwait Airways Flight 422 hijacking and by the novel Rage, which Cox had read over and over again and with which he strongly identified. Dustin L. Pierce, a senior at Jackson County High School in McKee, Kentucky, armed himself with a shotgun and two handguns and took a history classroom hostage in a nine hour standoff with police on September 18, 1989, that ended without injury. Police found a copy of Rage among the possessions in Pierce's bedroom, leading to speculation that he had been inspired by the novel. On September 11, 1991, Ryan R Harris walked into a math class at Stevens High School in Rapid City, South Dakota, pulled out a sawed off shotgun, and ordered the teacher to leave. The teacher complied and Harris held the rest of the class hostage for the next four hours. Harris had been inspired by Stephen King's novella Rage. Harris demanded pizza and cigarettes, which were delivered, and $1 million and a helicopter, which were not. He fired a total of 10 shots in the room, at objects such as the overhead projector and intercom. No students or faculty were injured or killed. Upon receiving the cigarettes he had demanded, Harris set down his shotgun to pull out a lighter and light his cigarette. In this moment 17 year old senior Chris Ericks picked up the shotgun and police swarmed in bringing the stand off to an end. On January 18, 1993, Scott Pennington, a student at East Carter High School in Grayson, Kentucky, took a .38 caliber revolver that was owned by his father and fatally shot his English teacher Deanna McDavid in the head, during her seventh period class. He subsequently shot and killed the school's custodian Marvin Hicks and held the class hostage for 20 minutes before releasing them. Just before the shooting, he had written an essay on Rage and was upset that McDavid had given it a C grade. In December 1997, Michael Carneal shot eight fellow students, three of them fatally, at a prayer meeting at Heath High School in West Paducah, Kentucky. He had a copy of Rage in his locker as part of the Richard Bachman omnibus. This was the incident that moved King to allow the book to go out of print.
Жарияланудың аяқталуы
Кинг "Rage" кітаптарының АҚШ-та басылмай қалуын шешкенде, ол тек "The Bachman Books" кітабы ретінде ғана қол жетімді болды. Ал, осы жинақтағы басқа романдар - "The Long Walk", "Roadwork" және "The Running Man" АҚШ-та бөлек сатылады. Rage Біріккен Корольдікте және басқа елдерде Bachman Books-та біраз уақыт бойы қол жетімді болды, бірақ кейін қол жетімді бола алмады. Бахман кітаптарының жаңа басылымдарында Rage кірмейді. 2007 жылдың 30 қаңтарында шыққан "Блэз" романының алғы аяғында Кинг ашу-ыза туралы былай деп жазды: "Қазір басылмайды, бірақ бұл жақсы нәрсе". 1999 жылы 26 мамырда өткен VEMA жыл сайынғы жиналысында сөйлеген негізгі сөзінде Кинг былай деді: "Мен үшін карнеалдық оқиға жеткілікті болды. Мен баспадан бұл кітапты шығаруды өтіндім. Олар келісті". Кинг осы тақырыпқа өзінің көзқарасын сипаттап, Rage сияқты мәдени немесе көркем өнімдердің адамдарға, әсіресе қиын жастарға әсер етудегі рөлін мойындады, сонымен қатар суретшілер мен жазушыларға өздерінің мәдениеттеріне сүйенудің эстетикалық мүмкіндігін жоққа шығару керектігін мәлімдеді. Кингтің айтуынша, олардың шығармалары зорлық-зомбылыққа толы. Sandy Hook бастауыш мектебіндегі атыстан кейін ол "Guns" (2013) атты фантастикалық емес эсседе Rage-тің басылымнан шығуына неге жол бергенін түсіндірді. Кингтің веб-сайтында: "Барлық пайда "Пушки" Брейдидің қарулы зорлық-зомбылықтың алдын алу науқанына пайдасын тигізеді".
When King decided to let Rage fall out of print in the United States, it remained available only as part of The Bachman Books. In contrast, the other novels that appeared in that compilation—The Long Walk, Roadwork, and The Running Man—are available separately in the US. Rage remained available in the United Kingdom and other countries in The Bachman Books for a time, but later appeared to become unavailable. New editions of The Bachman Books do not include Rage. In a footnote to the preface of the novel Blaze, dated January 30, 2007, King wrote of Rage: "Now out of print, and a good thing." King said, in his keynote address at the VEMA Annual Meeting on May 26, 1999: "The Carneal incident was enough for me. I asked my publisher to take the damned thing out of print. They concurred." King went on to describe his view on this subject, which acknowledged the role that cultural or artistic products such as Rage play in influencing individuals, particularly troubled youths, while also declaring that artists and writers should not be denied the aesthetic opportunity to draw upon their own culture—which is suffused with violence, according to King—in their work. After the Sandy Hook Elementary School shooting, he elaborated in a non fiction essay, titled "Guns" (2013), on why he let Rage go out of print. King's website states: "All profits from 'Guns' will benefit the Brady Campaign to Prevent Gun Violence."