Кіріспе

Америкалық ақын, жазушы және саяси белсенді (1913–1980)

Мюриэл Рукейзер (15 желтоқсан 1913 – 12 ақпан 1980) – американдық ақын, эссеші, өмірбаяншы және саяси белсенді. Ол теңдік, феминизм, әлеуметтік әділдік және иудаизм туралы өлеңдер жазды. Кеннет Рексрот оны "өз буынының" ең ұлы ақыны деп атады. Оның ең күшті туындыларының бірі – "Өлілер кітабы" (1938) атты өлеңдер жинағы, ол жүздеген кеншінің силикоз ауруынан қаза тапқан "Шарқыраған құс" өнеркәсіптік апатының мән-жайларын баяндайды. Оның "ХХ ғасырда яхуди болу" (1944) атты өлеңі, яһуди дінін сый ретінде бейнелейді, американдық реформа және реконструкция қозғалыстары оны дұға кітаптарына енгізді, бұл Рюкэйзердің айтуынша, оны "таң қалдырды", өйткені ол өмірінің басынан бері яһуди дінінен алшақ болған.

Ерте өмір

Мюриэл Рукейзер 1913 жылғы 15 желтоқсанда Лоренс пен Майра Лайонс Рукейзердің отбасында дүниеге келді. Ол Бронкстағы жеке мектеп, Этиқалық мәдениет Филдстон мектебінде, содан кейін Пукипсидегі Вассар колледжінде білім алды. 1930 жылдан 1932 жылға дейін Колумбия университетінде оқыды. Оның әдеби жолы 1935 жылы басталды, ол ұшқыштық сабақтарынан алған әсерімен жазылған "Ұшу теориясы" атты өлеңдер жинағын американдық ақын Стивен Винсент Бенет "Йель жас ақындары" сериясы бойынша жариялауға ие болды.

Активизм және жазу

Рукейзер – қазіргі заманның фрагментті әлемін қайта құруға келмейтіндей бұзылған емес, әлеуметтік және эмоционалдық жаңаруды қажет ететін ұлы интеграторлардың бірі болды. |Адриана Рич|мақала тақырыбы=Қоғамдағы өнер туралы эсселер|көзді көз=Адам көзі

Рукейзер өмірі бойына прогрессивтік саясатта белсенді болды. 21 жасында ол Алабама штатындағы Скотсборо ісін жариялады, содан кейін айыпталушылардың шағымдарын қараған Халықаралық еңбек қорғау ұйымында жұмыс істеді. Ол Daily Worker және Decision, Life & Letters Today сияқты түрлі басылымдарға жазды, соңғысында ол халықтық Олимпиаданы (Olimpiada Popular, Барселона) қамтыды – бұл Каталония үкіметінің 1936 жылғы Берлин Олимпиадасына, нацистер ұйымдастырған Олимпиадаға баламасы болды. Испанияда болғанда, оның "Жертеңіздік" кітабының негізі болған Испания азамат соғысы басталды. Рукейзер Батыс Вирджиниядағы Гаули Бриджге сапар шегіп, ондағы шахтерлер арасында жиі кездесетін силикозды зерттеді, нәтижесінде "Өлілер кітабы" (өлең) атты өлеңдер жинағы жарық көрді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін ол "Поэзияның өмірі" атты еңбегінде жарияланған бірқатар маңызды лекциялар оқыды. Маккартизм кезеңінде ФБР оның коммунист деп күдіктенгендігі туралы қалың қор жинады. Өмірінің көп бөлігінде ол университеттерде сабақ беріп, семинарлар өткізді, бірақ академиялық мансапқа ұмтылмады. 1996 жылы Париж баспасы 1949 жылы жарық көрген, бірақ ұзақ уақыттан бері басылымнан шыққан "Поэзияның өмірі" кітабын қайта басып шығарды. Баспагердің сөзінде Ян Фриман оны "ХХ ғасыр әдебиетінің ең маңызды туындыларының бірі" деп атады. Онда Рукейзер поэзияның демократия үшін, адам өмірі мен түсінігі үшін маңызды екенін дәлелдейді. 1960 және 1970 жылдары Рукейзер ПЕН Американың төрағасы болғанда, оның феминистік көзқарастары мен Вьетнам соғысына қарсылығы оның поэзиясына жаңа буынды тартты. Оның соңғы кітабының атау өлеңі "Қақпалар" – Оңтүстік Кореяда өлім жазасына кесілген корей ақыны Ким Чи Ханы көруге жасаған сәтсіз әрекетіне арналған. 1968 жылы ол "Жазушылар мен редакторлар соғыс салығына қарсы" декларациясына қол қойып, Вьетнам соғысына наразылық ретінде салық төлеуден бас тартуға уәде берді. Поэзиясынан басқа, ол көркем естеліктер, "Оргия" пьесалары мен сценарийлерін жазды, сондай-ақ Октавио Пас және Гуннар Экелофтың шығармаларын аударды. Ол сонымен қатар Джозия Виллард Гиббс, Венделл Уилки және Томас Хариоттың өмірбаяндарын жазды. Андреа Дворкин 1970 жылдардың басында оның хатшысы болып жұмыс істеді. Сондай-ақ 1970 жылдары ол Нью-Йорктегі феминистік тақырыптарда пьесалар жазып, қойған Вестбет драматургтерінің феминистік ұжымының кеңесші кеңесінде қызмет етті. Рукейзер 1980 жылдың 12 ақпанында Нью-Йоркте инсульттан қайтыс болды, диабет де себепкер болды. Ол 66 жаста болды.

Басқа медиада

"Сверхъестественное" телешоуында періште Метатрон Рюкэйзердің "Тыныштықтың жылдамдығы" атты өлеңінен үзінді келтіреді: "Әлем атомнан емес, әңгімелерден тұрады". Жаннет Винтерсонның "Гут симметриялар" (1997) романында Рюкэйзердің "Кингс Маунтин" поэмасы келтірілген. Рюкизердің Октавио Пастың өлеңін аударған аудармасын Эрик Уитакр өзінің "Сулы түн" хорлық композициясы үшін бейімдеген. Джон Адамс өзінің "Доктор Атом" операсында оның мәтіндерінің бірін, ал Либби Ларсен өзінің "Love Songs" хорлық шығармасында "Бір-біріне қарап" өлеңін жазды. Жазушы Мариан Эванс пен композитор Крис Уайт Рюкзизер туралы "Throat of These Hours" атты пьесада бірлесіп жұмыс істейді. Шығыс Мичиган университетінің басылымы "JNT: Journal of Narrative Theory" 2013 жылдың күзінде Рүкейзерге арнайы нөмір арнады. Рюкизердің "Кейт Коллвиц" (The Speed of Darkness, 1968, Random House) атты 5 өлеңдер тізбегін Том Майрон "Кейт Коллвиц сопрано мен струнный квартет үшін" деген композициясында "Портленд струнный квартетының 30 жылдығын атап өту үшін 1998 жылы скрипкашы Джулия Адамстың тапсырмасына жауап ретінде жазған". Рюкизердің "Гундейдің баласы" өлеңін Sleepytime Gorilla Museum эксперименталды рок тобы музыкаға қойды.

Жеке өмір

Раккейзер бисексуал болған. 1936 жылы ол "Живая жизнь и письма" әдеби журналы үшін Халықтық олимпиада туралы хабарлау үшін Испанияға барған. Испанияда Азамат соғысы басталып, бес күндік сапары кезінде ол фашистермен күресуге ерікті түрде қатысқан, кейіннен қаза тапқан неміс коммунисі Отто Бохқа ғашық болды. Бұл оқиға "Еудей болу үшін ХХ ғасырда" деген кітапта баяндалған. Сонымен қатар, оның әдеби агенті Моника Макколл ондаған жылдар бойы оның серіктесі болды.