Кіріспе
Христиандық өмір мен сенімді көрсететін музыка – жеке немесе қоғамдық христиандық өмір мен сенімге қатысты нанымды білдіру үшін жазылған музыка. Христиандық музыканың негізгі тақырыптары мадақтау, құлшыныс, тәубе және қайғыны қамтиды, ал оның түрлері әлем бойынша кең түрленеді. Шіркеу музыкасы, ән жинақтары, госпел және құлшыныс музыкасы – христиандық медианың бір бөлігі болып табылады, сондай-ақ қазіргі заманғы христиандық музыканы да қамтиды, ол хип-хоп, рок, заманауи құлшыныс және қазіргі заманғы госпел сияқты көптеген христиандық музыка стильдерін қолдайды. Басқа музыка түрлері сияқты, христиандық музыканың жасалуы, орындалуы, маңызы және тіпті анықтамасы мәдениет пен әлеуметтік контекстке байланысты өзгереді. Христиандық музыка әртүрлі мақсаттармен жазылады және орындалады, эстетикалық ләззаттан бастап, діни немесе рәсімдік мақсаттарға дейін, немесе нарықтағы ойын-сауық өнімі ретінде жағымды хабар жеткізуге дейін.
Christian music is music that has been written to express either personal or a communal belief regarding Christian life and faith. Common themes of Christian music include praise, worship, penitence and lament, and its forms vary widely around the world. Church music, hymnals, gospel and worship music are a part of Christian media and also include contemporary Christian music which itself supports numerous Christian styles of music, including hip hop, rock, contemporary worship and urban contemporary gospel. Like other forms of music the creation, performance, significance and even the definition of Christian music varies according to culture and social context. Christian music is composed and performed for many purposes, ranging from aesthetic pleasure, religious or ceremonial purposes or with a positive message as an entertainment product for the marketplace.
Ғибадат қызметтері
Христиандық музыканың ең кең тараған түрлері шіркеу ғибадатханаларында немесе басқа да жиналыстарда қолданылады. Христиандық музыканың көпшілігі бүкіл қауымның (жиналыстың) немесе жеке орындаушы, дуэт, трио, квартет, мадригал, хор немесе ғибадат тобы сияқты арнайы кіші топтың ән айтуына жатады. Ол жиі аспаптармен бірге жүреді, бірақ кейбір эксклюзивті бауырлар, Мәсіх шіркеулері, Бастапқы баптистер және Шотландия еркін шіркеуі сияқты кейбір конфессиялар сүйемелдемелі немесе капелла ән айтуды артық көреді. Баптистер, методистер және пресвитериандар сияқты басқа конфессиялар бірге ән салады. Брудерхоф сияқты кейбір топтар әндерін діни және діни емес мағынада айтады. Олар үшін ән айту маңызды. Ғибадатханадағы ғибадат музыкасының алғашқы түрлерінің бірі - Григориан әндері. Рим папасы Григорий I ән айтуды ойлап таппаса да, шіркеуде мұндай музыканы тапсырған алғашқы адам ретінде танылды, бұл "Грегориан" ән айтуы деген атауға нұсқайды. Ән реформасы шамамен 590-604 жылы (Папа Григорий I билік құрған кезде) болды (Kamien, pg. 65-67) деген сөздермен ауыстырылды. Грегориандық ән-күйдің монофониялық дыбысы белгілі болды. Күрделілік музыканы бүлдіретін какфонияны туғызады деп сенген Григорий I ән айтуды өте қарапайым ұстады.
Құралдық сүйемелдеу
Батыстағы христиан діндерінің көпшілігі ән айтуға орган, фортепиано, электронды клавиатура, гитара немесе басқа да музыкалық аспаптарды, ал кейде ансамбльдерді немесе оркестрді пайдаланады. Бірақ, кейбір шіркеулер тарихи тұрғыдан аспаптарды қолданбайды, себебі Жаңа өсиетте олар туралы ешқандай мәлімет жоқ деп санайды. Соңғы бір ғасырдың ішінде осы топтардың бірнешеуі бұл ұстанымын қайта қарастырды. Шығыс православиелік ән айту көбінесе аспапсыз болады, алайда Америка Құрама Штаттарында Батыс әсерінен орган қолданылуы мүмкін.
Инструментальдық музыка
Кейбір құдайға табыну музыкасы әнсіз, тек аспаптық болуы мүмкін. Барокко дәуірінде Еуропада органға арналған хорал прелюдиясы кеңінен қолданылды, ол әдетте танымал әнұранның мелодиясын негізге алып жазылған, сондай-ақ Еуропа бойынша органды орындауға арналған көптеген жеке композициялар пайда болды. Мұндай орган туындыларының ең белгілі авторлары – Иоганн Себастьян Бах, Дитерих Букстехуде, Георг Фридрих Гендель, Франсуа Куперен, Сезар Франк және Шарль Мари Видор сияқты композиторлар. Бүгінгі күнге дейін әртүрлі композиторлар құдайға табыну мақсатында аспаптық (көбінесе орган) музыка жазып келеді, олардың ішінде Оливье Мессиан, Луи Виерне, Морис Дюруфле және Жан Лангле сияқты композиторлардың танымал орган репертуары бар. Барокко дәуірінен бастап оркестр мен камералық ансамбльге арналған шіркеу сонатасы және басқа да қасиетті аспаптық музыкалық формалар дамыды.
Қазіргі заманғы христиан музыкасы
20-ғасырдың екінші жартысынан бастап қазіргі күнге дейін Батыс христиан әлемінде – әсіресе АҚШ-та және евангелистік шіркеулері бар басқа елдерде – поп-рокпен байланысты әртүрлі музыка жанрлары үйде тыңдау және концерттер үшін «Қазіргі заманғы христиан музыкасы» («CCM») деген атпен жасалды. Оны бірнеше жанрлар мен қосалқы жанрларға бөлуге болады, бірақ музыка жанрлары арасындағы шекаралар мен байланыстар көбінесе күңгірт, кейде жеке түсіндіруге мүмкіндік береді және кейде дау тудырады. Бұл жанрлар (кейде «стиль» деп те аталады) өзге де музыка түрлері сияқты техника, стиль, мазмұн, тақырып немесе географиялық шығу тегі бойынша ерекшеленеді. CCM-нің нақты қосалқы жанрларына (бірақ олармен шектелмейді): христиан кантри музыкасы, христиан поп музыкасы, христиан рок музыкасы, христиан металл музыкасы, христиан хардкор музыкасы, христиан панк музыкасы, христиан альтернативтік рок музыкасы, христиан R&B музыкасы, христиан электрондық би музыкасы және христиан хип-хоп музыкасы жатады. 1980-ші және 1990-шы жылдары қазіргі заманғы христиан музыкасы евангелистік христиан құлшылығында маңызды рөл атқарды. Музыкалық стильдердің алуан түрлілігі дәстүрлі мадақтауды дамытты.
Басқа тілдер
Осыған ұқсас дамулар басқа тілдерде де орын алды, мысалы, неміс тіліндегі Neues Geistliches Lied және корей тіліндегі заманауи христиан музыкасы.
Өнеркәсіп
Христиандық музыка жалпы музыка индустриясының бір бөлігімен қолдалады, ол осыған параллель құрылым ретінде қалыптасты. 1970 жылдарда басталып, Иса қозғалысынан өркендеген христиандық музыка индустриясы кейіннен миллиард долларға жуық көлемдегі кәсіпорынға айналды. 1990 жылдары бұл жанр классикалық, джаз және «жаңа дәуір» музыкасын басып өтті, ал орындаушылар жалпы нарықта мойындылыққа ие бола бастады. Жаңа христиан артистерін даярлау мақсатында бірнеше білім беру бағдарламалары құрылды, мысалы, Австралияның Норвест қаласындағы Хиллсонг колледжі және АҚШ, Теннесси штаты, Мемфис қаласындағы Visible Christian College. Хиллсонг Юнайтед – Хиллсонг колледжінің тобы, олар 2016 жылы «What a Beautiful Name» әнімен құдайға арналған музыка сахнасын дүркілдетті, бұл ән 2017 жылы GMA Dove жүлдесінде «Жыл әні» номинациясын жеңіп алды. Басқа да танымал артистердің қатарында Крис Томлин, Casting Crowns, Эми Грант және Skillet бар.
Медиа
Бүгінде христиан музыкасы қол жетімді барлық медиа арқылы таралды. Христиан музыкасы радио, теледидар немесе интернет арқылы хабар таратады. Христиандық альбомдар мен бейнежазбалар (CD, LP, цифрлық жүктеме, DVD және т.б.) күннен-күнге танымал болып, сатылымы артып келеді. Христиандық мюзиклдер де, әсіресе интернет арқасында, дамып келе жатқан сала. Шіркеулердегі драма үйірмелері музыкалық драмаларды жиі қояды, оларды тегін жүктеуге болады. Христиандық телешоулар мен фильмдер де бар. Христиандық телешоулардың бір мысалы – "The Chosen" атты драмалық сериал, ал балаларға арналған "VeggieTales" сияқты бағдарламалар да бар. Кендрик бауырларының өндіріс компаниясы "Отқа төзімді", "Жеңімпаз" және "Батыл" сияқты христиандық фильмдердің бірнеше сериясын жасады.
Музыкалық фестивальдер мен конференциялар
АҚШ-та бірнеше христиандық музыка фестивалі ұйымдастырылды. Олар көбінесе жаз айларында өтеді және түрлі адамдарды, әсіресе шіркеу жастары мен студенттік топтар сияқты ұйымдастырылған топтардан келгендерді қызықтырады. Христиандық фестивальдер қауымдастығына кіретін фестивальдерден өзге, спикерлерге басымдық беретін, бірақ көбінесе музыкалық өнер көрсетілімдері де болатын христиандық конференциялар да көп. Мұндай шаралар әдетте құлшылық қызметтері үшін музыкамен толығады. Ихт музыкалық фестивалі 1970 жылы бастау алды. Бүгінде мұндай фестивальдер жыл сайын әлемнің түкпір-түкпірінде өткізіліп, 100 мыңнан астам адамды тартады. Жаңа Зеландияның «Парашют» музыка фестивалі, Оңтүстік жарты шардағы ең ірі христиандық музыка фестивалі 1989 жылы басталды және жыл сайын Гамильтон қаласының шетіндегі Mystery Creek Events Centre-де өтеді. Англияның «Үлкен шіркеу күні» фестивалі 2009 жылы ұйымдастырылды және оған жыл сайын шамамен 20 мың адам қатысады.
Концерттер
Кез келген музыкалық топ немесе орындаушы сияқты, көптеген христиандық музыка әртістері концерт залдарында, барларда, клубтарда немесе ашық ауада, сондай-ақ шіркеулермен байланысты жерлерде концерттер өткізеді. Кейде бұл таза ойын-сауық үшін, ал кейде – куәлік беру (өзінің имандылығын айғақтап, жақсы хабар тарату) мақсатымен, ал кейде ғибадаттың бір бөлігі ретінде болады.