Кіріспе
Құқықтық келісімшарттың түрі Индентура - қарызды немесе сатып алу міндеттемелерін көрсететін немесе қамтитын құқықтық келісімшарт. Бұл әсіресе екі түрлі практиканы білдіреді: тарихи қолданыста - келісімшарт бойынша қызмет етуші мәртебесі, ал қазіргі қолданыста - коммерциялық қарыз немесе жылжымайтын мүлік мәмілесі үшін қолданылатын құрал.
An indenture is a legal contract that reflects or covers a debt or purchase obligation. It specifically refers to two types of practices: in historical usage, an indentured servant status, and in modern usage, it is an instrument used for commercial debt or real estate transaction.
Тарихи қолданысы
Индентура – екі тарап арасындағы, әсіресе, келісімшарт бойынша жұмыс істеу немесе оқу мерзімі, сондай-ақ белгілі бір жер мәмілелері бойынша заңды келісімшарт. Бұл термин ортағасырлық ағылшын тілінен шыққан "индентура" – бір параққа екі дана жазылған, көшірмелері бір-бірінен тісті (сондықтан "индентура" термині) сызықпен кесіліп бөлінетін, ал екі бөліктің тістері кейіннен түпнұсқалығын растау үшін біріктірілетін (хирограф) құжат. Осылайша, әр тарап өз үлесін сақтайды. Егер келісім сотта жасалса, үш тарапқа арналған индентура жасалып, үшінші дана сотта қалдырылатын. Бұл термин бір адам жасаған келісімшарттан (дед-полл) айырмашылығы, бірнеше тараптың қатысуымен жасалған кез келген құжатқа қолданылады. Мүліктік құжаттарда (облигацияларда) индентура шығарушы тараптың міндеттемелерін, уәделерін, мәлімдемелерін және келісімдерін көрсетеді. Басқа деректер бұл әдіс 1000 жылдан бері қолданылып келе жатқанын көрсетсе де, Англияда сақталған ең ерте мысалдар XIII ғасырға жатады. Бұл әскери қызметке қатысты келісімдер, сол кезде жалдамалы әскер болғанын дәлелдейді. Индентура жер және ғимараттарға қатысты жасалған келісімшарт немесе келісім ретінде жиі қолданылған. Мұндай мысалдың бірін Ұлттық мұрағаттан табуға болады, онда 1401 жылға жатқан Уорвикширдегі Пинли есімді жерді беру туралы индентура сақталған. Америка Құрама Штаттарының алғашқы тарихында көптеген еуропалық иммигранттар көлік құны үшін келісімшарт бойынша жұмыс істеуге міндеттенді. Бұл тәжірибе XVII және XVIII ғасырларда кең таралды, одан асып түскен иммигранттардың жартысынан астамы үш жылға жуық мерзімге қызмет етті.
Қазіргі қолданысы
Облигациялық келісім-шарт (сондай-ақ, сенімгерлік келісім-шарт немесе сенімгерлік акті) – несие берушілерге ұсынылатын және облигация ұсынысының пайыздық ставкасы, мерзімі, айырбастау мүмкіндігі, кепілдік, міндеттемелер, мәлімдемелер, шарттар және басқа да негізгі шарттарын сипаттайтын заңды құжат. Егер облигацияны сатуға дайындалғаннан бұрын ұсыныс меморандумы жасалса, келісім-шарт әдетте «ноталардың сипаттамасы» бөлімінде қысқаша түсіндіріледі. АҚШ-та 10 миллион доллардан аспайтын мемлекеттік қарыз ұсыныстары үшін 1939 жылғы Сенімгерлік келісімшарты туралы заңға сәйкес сенімгерлік келісімшартын қолдану талап етіледі. Мұның себебі – кредиторлар төлемдерді орындамаған жағдайда (мысалы, банкроттық кезінде) әділ және тәртіпті түрде өндіріп алуына мүмкіндік беретін ұжымдық әрекет механизмін құру қажеттігі. Облигация иесі мен эмитент корпорация арасында сенімділік қатынас болмайды. Олардың арасындағы қатынас – әдеттегі келісім-шарт, еркін сауда, сенімділік және меншікке қатысты емес қатынас. Керісінше, «сенімгерлік келісімшартындағы» сенімгер – эмитент тағайындайтын, әдетте мамандандырылған компания болып табылатын үшінші тарап. Ол көптеген мемлекеттік облигация иелерінің мүдделерін қорғауға және басқаруға, купондар мен негізгі төлемдерді таратудан бастап, эмитенттің міндеттемелерін орындамауына байланысты мәселелерді шешуге жауапты.