Кіріспе

Кен Кесидің 1962 жылғы "Күкі ұясынан ұшқан" романының басты қарсы кейіпкері Рэтчед медбике (фильмде толық аты Милдред Рэтчед, сондай-ақ "Үлкен медбике" деп те аталады) – ойдан шығарылған кейіпкер және аталған романның, сондай-ақ 1975 жылғы киноадаптацияның басты қарсы кейіпкері. Суыққан, жүрексіз тиран Рэтчед медбике әйелді қаталдықпен көзге түсетін стереотипке айналды. Ол сонымен қатар, роман оқиғасы орын алған психиатриялық емдеу орталығы сияқты бюрократиялық жүйедегі институционалдық билік пен өкіметтің жемқорлыққа ұшырауының танымал метафорасы болды. Рэтчед медбике Салем мемлекеттік ауруханасының бас әкімшілік медбикесі, ол пациенттердің дәрі-дәрмек алуына, жеңілдіктерге және тамақ, тұрмыстық заттар сияқты қажеттіліктерге дерлік толық билік етеді. Ол пациенттер оған ұнамайтын жағдай жасаса, олардың осы жеңілдіктерін кез келген уақытта алып тастайды. Оның жоғары тұрған басшылары тәртіпті сақтағаны үшін оған көз жұмады, пациенттердің бұзық мінез көрсетуіне жол бермейді, оларға антипсихотикалық және құрысуға қарсы дәрілер береді немесе өзінің психотерапиялық әдісімен, көбінесе пациенттерді қорлап, өзінің бұйрықтарын орындауға мәжбүрлейді. Оның тирандық билеуі мен қатыгез мінезі Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі әскери медбике қызметінен бастау алады.

Шығу тегі

Автор Кесей Рэтчті өзі жұмыс істеген психиатриялық бөлімше бас медбикесінің образында жасағанын мәлімдеді. Кейін ол оны аквариумда кездестіріп, "Ол мен есімдегеннен гөрі әлдеқайда кішкентай және көбірек адамгершілік екенін" сезді. Луиза Флетчердің сөзіне қарағанда, 1940-шы жылдардағы шаш үлгісі "оның (Рэтчтің) өмірі көп бұрын тоқтағанын көрсетеді".

Сыртқы келбеті

Кен Кесидің романында Рэтчэдті, "Бас медбике" деп Бас Бромден былай сипаттайды: "Оның беті тегіс, есептелген және өте дәл жасалған, қымбат қуыршақ сияқты, терісі ет түсті эмаль, ақ және қаймақтың қоспасынан тұрады, көздері аспан көгі, мұрыны кішкентай, қызғылт түсті есікшелері бар. Оның көрінісіне сәйкес келмейтін жалғыз ерекшелік – еріндері мен тырнақтары, екеуі де "ерекше" немесе "құрық" қызыл-қоңыр түсті, тілтеуіштің ұшындай, оның түсі соншалықты ыстық немесе суық сезіледі, оған тиген адам оның қайсы екенін ажырата алмайды." Ол сондай-ақ "үлкен" немесе "өте ірі" деп сипатталатын кеудесімен де ерекше көзге түседі. Рэтчэдтің киімі – ақ, қатты крахмалдалған медбике киімі, ол оның ауыр кеудесін жасыру үшін киеді, себебі ол олардан ұялады және ашуланып жүреді. Шашын тығыз түйінмен жинап, биік өкше киеді, сондықтан ол қайда барса да қатая жүреді, кейде таблеткалар, инелер, сымдар және қысқыштар салынған тоқылған сөмке алып жүреді. Басқалар үшін ол – жайбарақат, орта жастағы әйел, көбінесе науқастарға қатыгез аналық бейнесін көрсететін қорқынышты медбике. Дегенмен, Луиза Флетчер ойнаған Милос Форманның осы кейіпкерді бейнелеуі, Нью-Йорктің Бродвейіндегі сахналық қойылымдарға негізделген.

Кейіпкердің өмірбаяны

Рэндл Макмерфи ауруханаға келгенде, оның ережелерін жазасыз бұзады және басқа пациенттерді де соған итермелейді. Оның оны бағындыруға тырысуы - алдымен қорқыту мен жеңіл жазалау, содан кейін шок терапиясы - сәтсіз, тек оның қарсылығын күшейтуге көмектеседі. Макмерфи бір кешке рұқсат етілмеген қонақ үй ұйымдастырады, олар екі жезөкше досын, Сандра мен Кендиді, психикалық ауруханаға шақырады. Білли Биббиттің Кендиге ғашық екенін байқағаннан кейін, Макмерфи онымен жыныстық қатынасқа түсуге шақырады. Рэтчэд Билли мен Кендиді қылмыста ұстайды. Ашулы қыз оның анасына айтып жіберемін деп қорқытады. Ол Макмерфи мен басқа пациенттерді оқиғаның ұйымдастырылуы үшін кінәлайды. Рэтчэд оны дәрігердің кабинетіне жібереді, себебі ол полиция шақырады. Д-р Спиви келіп, Биллидің өзін-өзі өлтіргенін көреді. Рэтчед тұтқындарға "бізге ең жақсысы күнделікті күнделікті өмірімізді жалғастыру" деп айтқанынан кейін, Макмерфи ашуға кенеліп, оған шабуыл жасайды, тіпті оны құшақтап тастайды. Макмерфиге жаза ретінде лоботомия жасатқанмен, шабуыл Рэтчедті әлсіреп, көкжиеге айналдырады, енді пациенттер одан қорықпайтындықтан, палатаны басқара алмайды.

Басқа суреттер

Дейл Вассерманның сахналық адаптациясы 1963 жылы Джоан Тетцельдің Мейірбике Рэтчэд рөлінде ойнауымен Бродвейде дебют жасады. Эми Мортон 2001 жылы Бродвейде қайта қойылған спектакльде Рэтчэд рөлін сомдады. Бұл кейіпкерді Луиза Флетчер фильмдегі бейімделуде сомдады, оның орындауы оған «Үздік әйел актер» сыйлығын әкелді. Флетчер, сол кезге дейін 1950-жылдары және 1960-жылдардың басында қысқа ғана телекарьерасы болған және тек екі фильмде (біреуінде аты жазылмаған) түскен, Анне Банкрофт, Анжела Лансбери, Джеральдин Пейдж, Коллин Дьюхерст және Эллен Бурстин рөлден бас тартқаннан кейін ойнатылды. Сара Полсон Райан Мерфидің Netflix телесериалы «Рэтчэд»-те Мейірбике Рэтчэд рөлін ойнайды, ол «One Flew Over the Cuckoo's Nest» фильмінің алғашағы, ал бірінші маусымы 2020 жылдың 18 қыркүйегінде көрсетілді. Изабелл Джолин Мерфи жас Рэтчед рөлін ойнайды.

Мұра

Флетчер фильмдегі Рэтчед рөлін сомдағаны үшін үздік әйел актер номинациясы бойынша академиялық сыйлықты жеңіп алды. Рэтчэд Америка кино институтының 100 жыл 100 батырлар мен зұлымдар сериясында кино тарихындағы бесінші ең үлкен зұлымдық деп аталды (және екінші ең үлкен зұлымдық, "Оз сиқыршысы" фильміндегі Батыс зұлым сиқыршысынан кейін).