Кіріспе

Харден-Муррумбура – Хиллтопс аймағындағы қалашық және қауымдастық. Ол Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының оңтүстік-батыс төбелерінде орналасқан. Харден, Австралия астанасы Канберра аймағына және Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстік-батысындағы Риверина аймағына іргелес жатыр. Қала Харден мен Муррумбурадан (Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстік-батысындағы еуропалық иммигранттардың ең алғашқы қоныстарының бірі ретінде танымал) тұрады. Берли Гриффин тас жолы қаладан өтеді, ол Риверина мен Ясс маңындағы Хьюм тас жолы арасындағы маңызды байланыс болып табылады, сондай-ақ Сидней, Канберра және жағалауға дейін жалғасады. Каннингэм арығы қаланың жиегімен ағып өтеді. Олимпиада тас жолы графтықтың батыс жағынан өтеді және батыс орталық аймағы арқылы Көк тауларға, ал одан Сидней аймағына дейін бағытталған негізгі жол болып табылады. Харден Сиднейден автомобильмен 3,5 сағат, ал Канберра мен Вагга-Ваггадан 1,5 сағаттық қашықтықта орналасқан.

Тарих

Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Харден аймағында Вираджури халқы мекен еткен. 1824 жылы Хьюм мен Ховелл осы жерге жақын жерден өтіп кеткен. 1820-жылдардың соңында "Муррумбура" енгізілді. Оның басқарушысы Джеймс Кеннеди 1840-шы жылдардың соңында қала орнында қонақ үй ашты. 1850-жылдары аймақта алтын табылған. Харден теміржол станциясы 1877 жылы Муррумбурадан бір шақырым шығысқа қарай "Муррумбура" деген атпен ашылды, бірақ 1879 жылы Муррумбурада жаңа станция ашылғаннан кейін бір жыл өткен соң "Харден" деп аты өзгертілді. Харден басты станция болып қала берді, соның нәтижесінде қаланың орталығына айналды. Хардендегі пошта бөлімі 1870 жылдың 1 қаңтарында ашылды, ал 1926 жылы ескі нысанды кеңейтуге 2000 фунт стерлинг қаржы бөлінді. Австралияның алғашқы жеңіл атты әскері Харден-Муррумбурада құрылды, және жеңіл атты әскері фестивалі жыл сайын өткізіледі. 1906 жылдан 2016 жылға дейін Харден-Муррумбура өз жергілікті кеңесінің орталығы болды, бірақ 2016 жылы Хиллтопс кеңесі құрылды. Қаланың регби лигасы командасы, "Харден Муррумбра Хокс", Маер кубогы үшін күресті, және бүгін де Джордж Тук қалқанында үлкен футболда бәсекелесуді жалғастыруда. 1996 жылы зейнеткер тіс дәрігері Джеффри Крюгердің өсиеті бойынша траст құрылды, ол көп жыл бойы қалада тұрған. Траст қаладағы медициналық орталық және ауылдық клуб сияқты маңызды инфрақұрылымды қаржыландырады. Харденде сондай-ақ 1977 жылы құрылған және қазіргі уақытта қаланың жалғыз орта білім беру мекемесі болып табылатын Муррумбура орта мектебі орналасқан.

Климат

Харденде Оңтүстік-Батыс беткейлеріне тән климат байқалады, жыл бойында маусымдық айырмашылықтар өте зор. Коппен классификациясы бойынша бұл ылғалды субтропикалық климат (Köppen: Cfa, Trewartha: Cfbl/Cfal) – ыстыққа жақын немесе ыстық жаз және салқын, бұлтты қыспен сипатталады. Сирек жағдайларда қар жаууы мүмкін. Температура туралы мәліметтер 1967 жылдан 1980 жылға дейін, ал жауын-шашын туралы деректер 1886 жылдан 2006 жылға дейін жиналған.

Халық саны

2016 жылғы халық санағы бойынша Харденде 2030 адам тұрды. 2021 жылғы санақ бойынша бұл көрсеткіш 1900 адамға дейін азайды. Халықтың 8,7%-ын аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары құрады. Тұрғындардың 84,6%-ы Австралияда туған, ал 90,7%-ы үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Дінге қатысты ең көп таралған жауаптар: католиктер – 31,3%, діні жоқтар – 24,9% және англикандықтар – 24,6%.

Көлік

Оңтүстік магистральдық темір жол Харден қаласынан өтеді. Харден Блейниге баратын тармақ Демондрильде Харденнен бірнеше шақырым жерде бөлініп шыққандықтан, маңызды теміржол қаласына айналды. Харден теміржол стансасын Мельбурн мен Сидней арасындағы әр бағытта күніне екі рет NSW TrainLink XPT және Гриффит пен Сидней арасындағы аптасына екі рет Xplorer пойыздары тоқтайды. NSW TrainLink-тің 703 және 704 нөміріндегі Вагга-Вагга мен Канберра қалаларын Кутамундра арқылы байланыстыратын сынақ автобус бағдарлары Харденнен өтеді, бірақ 2019 жылдың қыркүйегіне дейін жолаушыларды сол жерде түсірмейді де, алмайды. Busabout Wagga Wagga компаниясының қалада қоймасы бар.