Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Харден-Муррумбура – Хиллтопс аймағындағы қалашық және қауымдастық. Ол Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының оңтүстік-батыс төбелерінде орналасқан. Харден, Австралия астанасы Канберра аймағына және Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстік-батысындағы Риверина аймағына іргелес жатыр. Қала Харден мен Муррумбурадан (Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстік-батысындағы еуропалық иммигранттардың ең алғашқы қоныстарының бірі ретінде танымал) тұрады. Берли Гриффин тас жолы қаладан өтеді, ол Риверина мен Ясс маңындағы Хьюм тас жолы арасындағы маңызды байланыс болып табылады, сондай-ақ Сидней, Канберра және жағалауға дейін жалғасады. Каннингэм арығы қаланың жиегімен ағып өтеді. Олимпиада тас жолы графтықтың батыс жағынан өтеді және батыс орталық аймағы арқылы Көк тауларға, ал одан Сидней аймағына дейін бағытталған негізгі жол болып табылады. Харден Сиднейден автомобильмен 3,5 сағат, ал Канберра мен Вагга-Ваггадан 1,5 сағаттық қашықтықта орналасқан.
Harden–Murrumburrah is a township and community in the Hilltops Region and is located in the South West Slopes of New South Wales in Australia. Harden is adjacent to both the Canberra region of the Australian Capital Territory and the Riverina Region in the southwest area of NSW. The town is a twin town between Harden and Murrumburrah (which is noted as one of the earliest European immigrant settlements in the southwest of New South Wales). The town is traversed by the Burley Griffin Way, the major link from and between the Riverina and the Hume Highway near Yass, and ultimately Sydney, Canberra and the coast. Cunningham Creek runs along the edge of the town. The Olympic Highway traverses the western end of the shire and is the major link through the central west to the Blue Mountains and from there to the Sydney region. Harden is 3½ hours away by road from Sydney, and 1½ hours from Canberra and Wagga Wagga.
Тарих
Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Харден аймағында Вираджури халқы мекен еткен. 1824 жылы Хьюм мен Ховелл осы жерге жақын жерден өтіп кеткен. 1820-жылдардың соңында "Муррумбура" енгізілді. Оның басқарушысы Джеймс Кеннеди 1840-шы жылдардың соңында қала орнында қонақ үй ашты. 1850-жылдары аймақта алтын табылған. Харден теміржол станциясы 1877 жылы Муррумбурадан бір шақырым шығысқа қарай "Муррумбура" деген атпен ашылды, бірақ 1879 жылы Муррумбурада жаңа станция ашылғаннан кейін бір жыл өткен соң "Харден" деп аты өзгертілді. Харден басты станция болып қала берді, соның нәтижесінде қаланың орталығына айналды. Хардендегі пошта бөлімі 1870 жылдың 1 қаңтарында ашылды, ал 1926 жылы ескі нысанды кеңейтуге 2000 фунт стерлинг қаржы бөлінді. Австралияның алғашқы жеңіл атты әскері Харден-Муррумбурада құрылды, және жеңіл атты әскері фестивалі жыл сайын өткізіледі. 1906 жылдан 2016 жылға дейін Харден-Муррумбура өз жергілікті кеңесінің орталығы болды, бірақ 2016 жылы Хиллтопс кеңесі құрылды. Қаланың регби лигасы командасы, "Харден Муррумбра Хокс", Маер кубогы үшін күресті, және бүгін де Джордж Тук қалқанында үлкен футболда бәсекелесуді жалғастыруда. 1996 жылы зейнеткер тіс дәрігері Джеффри Крюгердің өсиеті бойынша траст құрылды, ол көп жыл бойы қалада тұрған. Траст қаладағы медициналық орталық және ауылдық клуб сияқты маңызды инфрақұрылымды қаржыландырады. Харденде сондай-ақ 1977 жылы құрылған және қазіргі уақытта қаланың жалғыз орта білім беру мекемесі болып табылатын Муррумбура орта мектебі орналасқан.
Before European settlement the Harden area was inhabited by the Wiradjuri people. Hume and Hovell passed nearby in 1824. In the late 1820s, the 'Murrumburra' was established. Its superintendent, James Kennedy, established an inn on the townsite in the late 1840s. Gold was found in the area in the 1850s. Harden railway station was opened one km east of Murrumburrah on the Main Southern line in 1877 as Murrumburrah, but changed its name to Harden a year after the opening of a new station in Murrumburrah in 1879. Harden has remained as the main station and, as a result, became the main town. A post office at Harden was opened on 1 January 1870, and in 1926 £2000 of funding was secured to provide extensive improvements to the ageing facility. The first Australian Lighthorse was also founded in Harden–Murrumburrah, with the Lighthorse festival occurring annually. From 1906 until 2016 Harden–Murrumburrah was the seat of its own local council, but was amalgamated in 2016 to form Hilltops Council. The town's rugby league team, the Harden Murrumburrah Hawks, competed for the Maher Cup, and continue to compete in senior football today in the George Tooke Shield. In 1996, a trust was formed through the last will and testament of Geoffrey Kruger, a retired dental surgeon who had lived in the town for much of his life, the Kruger Trust was intended to fund improvements to the town itself. The trust has funded key infrastructure in the town, such as a medical centre and community country club. Harden is also home to Murrumburrah High School, which was established in 1977 and is currently the only secondary education facility for the town.
Климат
Харденде Оңтүстік-Батыс беткейлеріне тән климат байқалады, жыл бойында маусымдық айырмашылықтар өте зор. Коппен классификациясы бойынша бұл ылғалды субтропикалық климат (Köppen: Cfa, Trewartha: Cfbl/Cfal) – ыстыққа жақын немесе ыстық жаз және салқын, бұлтты қыспен сипатталады. Сирек жағдайларда қар жаууы мүмкін. Температура туралы мәліметтер 1967 жылдан 1980 жылға дейін, ал жауын-шашын туралы деректер 1886 жылдан 2006 жылға дейін жиналған.
Harden experiences a climate typical of the South West Slopes, with a large seasonal variation throughout the year. Under Koppen it is classified as a humid subtropical climate (Köppen: Cfa, Trewartha: Cfbl/Cfal) with warm to hot summers and cool, cloudy winters. On rare occasions it may snow. Temperature data were collected from 1967 until 1980, and rainfall from 1886 until 2006.
Халық саны
2016 жылғы халық санағы бойынша Харденде 2030 адам тұрды. 2021 жылғы санақ бойынша бұл көрсеткіш 1900 адамға дейін азайды. Халықтың 8,7%-ын аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары құрады. Тұрғындардың 84,6%-ы Австралияда туған, ал 90,7%-ы үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Дінге қатысты ең көп таралған жауаптар: католиктер – 31,3%, діні жоқтар – 24,9% және англикандықтар – 24,6%.
According to the 2016 census of population, there were 2,030 people in Harden. At the 2021 census, this had dropped to 1,900 people. Aboriginal and Torres Strait Islander people made up 8.7% of the population. 84.6% of people were born in Australia and 90.7% of people only spoke English at home. The most common responses for religion were Catholic 31.3%, No Religion 24.9% and Anglican 24.6%.
Көлік
Оңтүстік магистральдық темір жол Харден қаласынан өтеді. Харден Блейниге баратын тармақ Демондрильде Харденнен бірнеше шақырым жерде бөлініп шыққандықтан, маңызды теміржол қаласына айналды. Харден теміржол стансасын Мельбурн мен Сидней арасындағы әр бағытта күніне екі рет NSW TrainLink XPT және Гриффит пен Сидней арасындағы аптасына екі рет Xplorer пойыздары тоқтайды. NSW TrainLink-тің 703 және 704 нөміріндегі Вагга-Вагга мен Канберра қалаларын Кутамундра арқылы байланыстыратын сынақ автобус бағдарлары Харденнен өтеді, бірақ 2019 жылдың қыркүйегіне дейін жолаушыларды сол жерде түсірмейді де, алмайды. Busabout Wagga Wagga компаниясының қалада қоймасы бар.
The Main Southern railway line passes through Harden. It became an important railway town with the line to Blayney branching off a few kilometres beyond Harden at Demondrille. Harden railway station is served by two daily NSW TrainLink XPT services between Melbourne and Sydney in each direction and the twice weekly Xplorer service between Griffith and Sydney. NSW TrainLink trial road coach services 703 and 704 between Wagga Wagga and Canberra via Cootamundra pass through Harden, but as at September 2019 do not pick up or drop off passengers there. Busabout Wagga Wagga have a depot in the town.