Кіріспе

Уақытша тері безендіруі

Мехенди – хнадан жасалған пастаны қолдана отырып, теріні уақытша безендірудің бір түрі. Батыста мехенди көбінесе хна татуировкасы деп белгілі, бірақ ол тұрақты татуировка емес. Мехенди Оңтүстік Азияда кең таралған дене өнерінің түрі және Солтүстік Африка, Шығыс Африка және Таяу Шығыста кездесетін хнамен дене безендірудің ұқсас дәстүрлерімен байланысты. Оңтүстік Азия тілдерінде мехендидің көптеген атаулары бар. Оның көптеген нұсқалары мен суреттері бар. Әйелдер әдетте мехенди суреттерін қолдары мен аяқтарына жасайды, бірақ кейбіреулері, соның ішінде қатерлі ісікпен ауыраған науқастар мен шаштың түсуімен (алопециямен) ауыраған әйелдер кейде бас терісін де безендіреді. Хнаның стандартты түсі қоңыр, бірақ кейде ақ, қызыл, қара және алтын сияқты басқа да түстер қолданылады. Индуист әйелдері Карва Чаут, Ват Пурнима, Дивали, Бхай Дудж, Навратри, Дурга Пужа және Тейдж сияқты мерекелерде мехенди жасайды. Мұсылман әйелдері Рамазан және Құрбан айт мерекелерінде мехенди жасайды. Индуист және сикх мерекелерінде әйелдер көбінесе қолдарына, аяқтарына және кейде иықтарына хна жағады. Ал еркектерге әдетте қолдарына, аяқтарына, арқасына және кеудесіне жағады. Әйелдер үшін әдетте алақандарына, қолдарының артына және аяқтарына салады, себебі осы жерлердегі терінің ашық түсімен контраст жасағандықтан суреттер жақсы көрінеді, ал бұл жерлерде меланин пигменті аз болады.

Этимология

"Мехнди" сөзінің шығу тегі санскрит тіліндегі "мендиха" сөзінен басталады, ол қызыл түс беретін хна өсімдігін білдіреді. "Урду, классикалық хинди және ағылшын тілдерінің сөздігінде" айтылғандай, "мехнди" сонымен қатар "келіншектің қолы мен аяқтарына хна жағумен байланысты той" деген мағынаны да білдіреді.

Процесс

Паста лаусония иннермис өсімдігінің ұнтақталған құрғақ жапырақтарынан жасалады. Мехнди пастасын әдетте пластикалық конус, қылқалам немесе таяқша арқылы теріге жағады. Жалғаннан кейін 15-20 минут өткен соң, паста кептіріліп, жарылуы басталады. Содан кейін боялған жерді қағаз, пластик немесе медициналық таспамен орап, дене жылуын сақтап, терідегі түстің тереңдеуіне жағдай жасалады. Бұл дәстүрлі әдіс емес, оны екі-алты сағатқа дейін, кейде түгел түнге дейін киіп, сосын алып тастайды. Алғаш алып тасталғанда, хнаның суреті ақшыл-сарыдан қою сары түске дейін болады және 24-72 сағат ішінде тотығу процесі арқылы біртіндеп қараңғыланады. Соңғы түсі қызғылт қоңыр болып, қолданылған хна пастасының сапасы мен түріне, сондай-ақ денедегі қай жерге жағылғанына байланысты бірден үш аптаға дейін сақталуы мүмкін (қалың терідегі бояу жұқа терідегіден қараңғырақ және ұзаққа созылады). Көптеген адамдар "татуировканың қара түсі" болуын қалағандықтан, хнаға қара түс беру үшін синтетикалық п-фенилендиамин (PPD) қосады. PPD теріге жаққанда орташадан ауыр аллергиялық реакцияларды тудыруы мүмкін.

Қолданылуы

Мехенди – Үндістан, Пәкістан, Бангладеш және Ауғанстанда кең таралған салтанатты өнер түрі. Ол көбінесе сикх, мұсылман және индуист келіндеріне үйлену тойында салынады. Раджастханда күйеу жігіттерге де келіндерге салынатын сияқты әсем суреттер салынады. Ассамда некеден басқа, Ронгали Биху мерекесінде бойжеткендер кеңінен қолданады. Оңтүстік Азия мұсылмандары арасында мехенди – келіншектер үшін де, басқа қыздар үшін де жиі кездесетін дәстүр. Сондай-ақ, оны Рамазан айтының алдындағы Шах Раат кешінде де жасайды. Бұл іс үшін кәсіби шеберлер де бар, ал кейбіреулер өздері салады.

Араб мехенди үлгілері

Бұл үлгі алақанға салынған. Әдетте, ол білек бұрышының бірінен басталып, қарсы жақ бұрышындағы саусақтың ұшында аяқталады. Өрме, тоқыма және гүлдер осы үлгінің негізгі элементтері болып табылады.

Мандала мехенди үлгілері

Мандала – индуизм, буддизм, джайнизм және синтоизм сияқты түрлі рухани дәстүрлерде қолданылатын символдардың геометриялық құрамы. Осы мехенди суретінде мандаланың әртүрлі түрлері алақан ортасына салынған.