Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түсті, дәстүрлі өнер түрі, Үндістан халықтық өнері
Colourful, traditional art form of India
the Indian folk art
Ранголи – Үндістан субконтинентінен шыққан өнер түрі. Онда еденге немесе үстелге әк тас ұнтағы, қызыл сары тозаң, құрғақ күріш ұны, түрлі түсті құм, кварц ұнтағы, гүл жапырақтары, түрлі түсті тастар сияқты материалдарды қолданып, әсем үлгілер жасалады. Ол кілемге де ұқсас. Көптеген индуист отбасыларында бұл күнделікті практика, бірақ оны жасау көбінесе мерекелер мен маңызды шараларға арналады, себебі ол көп уақытты алады. Ранголи көбінесе Дивали, Тихар, Онам, Понгал және басқа да индуист мейрамдарында жасалады, ең көп кездесетіні – Дивали кезінде. Дизайн үрпақтан-үрпаққа беріліп, өнер мен дәстүрді сақтап қалады. Ранголи әр штат пен мәдениетке байланысты түрлі атаулармен аталады. Ранголи индуист отбасының күнделікті өмірінде маңызды рөл атқарады, әсіресе үйлердің едені тақтайшаланбаған кездегі тарихи тұста. Олар әдетте таңертеңгісін, аумақты тазартқаннан кейін, басты кіреберістің алдында жасалады. Дәстүр бойынша, раңголи жасауға қажетті позалар әйелдер үшін омыртқаларын түзеуге көмектесетін жаттығу болып табылады. Ранголи – үйдің бақыты, қуанышы және шаттығын көрсетеді, сондай-ақ байлық және сәттілік құдайы Лакшмиді қарсы алуға арналған. Индуист үйінің кіреберісі таза болмаса және раңголи болмаса, ол даридраның (жамандық) мекені деп есептеледі. Ранголидің мақсаты тек әсемдеу емес. Дәстүрлі түрде негізгі сурет үшін ұнтақталған кальцит пен әк тас немесе дәнді дақылдардың ұнтағы қолданылады. Әк тас үйге жәндіктердің кіруін болдырмайды, ал дәнді дақылдар жәндіктерді тартады және олардың үйге кіруіне кедері келтіреді. Ранголи үшін дәнді ұнтақтарды қолдану – панч махабхута сева, себебі олар жәндіктер мен шаң микробына тамақ ретінде беріледі. Суреттер әр аймақтың дәстүріне, халық аңыздарына және әдет-ғұрыптарына сәйкес әртүрлі болуы мүмкін. Ранголиді әдетте қыздар немесе әйелдер жасайды, бірақ ерлер мен ұлдар да жасайды. Индуист отбасында раңголи жасау – күнделікті іс. Түстер мен жарқын дизайн фестивальдер, мерекелер, тойлар және басқа да осындай шаралар мен жиындар кезінде көрсетіледі. Ранголи дизайны қарапайым геометриялық пішіндерден, қасиетті тұлғалардың суреттерінен немесе берілген мерекеге сәйкес келетін гүлдер мен жапырақша пішіндерінен тұруы мүмкін. Олар көптеген адамдардың еңбегімен жасалған күрделі суреттерден де құралуы мүмкін. Геометриялық пішіндер сондай-ақ үйдегі ягна ғибадатханаларының маңына қойылған күшті діни символизмді білдіруі мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, негізгі суреттер пісіру аймақтарына жәндіктер мен патогендерді қорғау мақсатында салынған. Синтетикалық бояулар – қазіргі заманғы өзгеріс. Басқа материалдарға қызыл кірпіш ұнтағы, тіпті гүлдер мен жапырақшалар жатады, мысалы, гүл раңголисінде. Уақыт өте келе, раңголи өнерінде қиялдау және жаңа идеялар да пайда болды. Ранголи бес жұлдызды қонақүйлер сияқты жерлерде коммерциялық түрде дамыды. Оның дәстүрлі сүйкімділігі, өнері және маңыздылығы бүгінгі күнге дейін сақталған.
Rangoli is an art form that originates from the Indian subcontinent, in which patterns are created on the floor or a tabletop using materials such as powdered lime stone, red ochre, dry rice flour, coloured sand, quartz powder, flower petals, and coloured rocks. It is also similar to a rug/carpet. It is an everyday practice in many Hindu households, however making it is mostly reserved for festivals and other important celebrations as it is time consuming. Rangolis are usually made during Diwali or Tihar, Onam, Pongal, and other Hindu festivals in the Indian subcontinent, and are most often made during Diwali. Designs are passed from one generation to the next, keeping both the art form and the tradition alive. Rangoli have different names based on the state and culture. Rangoli hold a significant role in the everyday life of a Hindu household especially historically when the flooring of houses were untiled. They are usually made outside the threshold of the main entrance, in the early mornings after cleaning the area. Traditionally, the postures needed to make a rangoli are a kind of exercise for women to straighten their spines. The rangoli represents the happiness, positivity and liveliness of a household, and is intended to welcome Lakshmi, the goddess of wealth and good luck. It is believed that a Hindu household without a clean entrance and rangoli is an abode of daridra (bad luck). The purpose of rangoli is beyond decoration. Traditionally either powdered calcite and limestone or cereal powders are used for the basic design. The limestone is capable of preventing insects from entering the household, and the cereal powders attract insects and keep them from entering the household. Using cereal powders for rangoli is also believed as panch mahabhoota Seva because insects and other dust microbes are fed. Design depictions may vary as they reflect traditions, folklore, and practices that are unique to each area. Rangoli are traditionally made by girls or women, although men and boys create them as well. In a Hindu household, basic rangoli is an everyday practice. The usage of colours and vibrant designs are showcased during occasions such as festivals, auspicious observances, marriage celebrations and other similar milestones and gatherings. Rangoli designs can be simple geometric shapes, depictions of deities, or flower and petal shapes appropriate to the given celebrations. They can also be made with elaborate designs crafted by numerous people. The geometric designs may also represent powerful religious symbols, placed in and around household yagna shrines. Historically, basic designs were drawn around the cooking areas for the purpose of discouraging insects and pathogens. Synthetic colours are a modern variation. Other materials include red brick powder and even flowers and petals, as in the case of flower rangoli. Over time, imagination and innovative ideas in rangoli art have also been incorporated. Rangoli have been commercially developed in places such as five star hotels. Its traditional charm, artistry and importance continue today.
Әр түрлі штаттарда
Орталық Үндістанда, негізінен Чхаттисгархта, раңголи «Чаук» деп аталады және әдетте үйдің немесе басқа ғимараттың кіреберісінде салынады. Чауктарды салу үшін кварц ұнтағы, кептірілген күріш ұны немесе басқа ақ ұнтақ қолданылады. Көптеген дәстүрлі Чаук үлгілері болғанымен, оларды салған адамның шығармашылығына байланысты одан да көп үлгілер жасалуы мүмкін. Бұл үйге және отбасына сәттілік пен береке әкелетіндіктен жақсы белгі деп саналады. Ол «Болка» суреті сияқты салынбайды. Үлгілер белгілі бір жүйелерге негізделген. Әдетте әйелдер таңертең ерте тұрып, үйлерінің алдындағы жерді сиырдың қоқысымен тазалап, су шашып, Чаук салады. Махараштра мен Карнатакада үйдің есігіне раңголи салынады, бұл кіруге тырысатын жаман күштерді қайтарады. Кераладағы Онам фестивалі кезінде мереке күндерінің әрқайсысына гүлдер төселеді, ал сурет күн сайын үлкеніп, күрделене түседі. Тамил Наду, Андхра Прадеш және Карнатака штаттарында, сондай-ақ Махараштраның көптеген аймақтарында раңголи немесе Колам күн сайын жерге немесе еденге салынады. Дизайн геометриялық және симметриялық пішіндерден тұрады, бірақ қолданылатын материалдар раңголиге ұқсас: ұнтақталған кварц, күріш ұны немесе қоспасы қолданылады. Раджастханда Мандана қабырғаларға салынады. Мандана түрлі фестивальдарға, маңызды мерекелерге және оларды маусымдарға қарай жіктеуге болады. Оның мөлшеріне байланысты әртүрлі пішіндер де кездеседі. Кумаонда «жазу өрнегі» немесе әртүрлі символдардың суреті – Тапа, көркемдік дизайн, Белбутоан қолданылады. Қоғамның әртүрлі топтарына бөлінгендіктен, әртүрлі бейнелер мен көркемдік құралдар қолданылады. Одишада Муржа әр үйдің ауласына, «Туласи чахура» деп аталатын туласи өсімдігінің алдына қойылады. Раңголи суреттері көбінесе Лорд Кришна мен Лорд Джаганнатқа арналған. Муржа фестивалі құрметті Картик айының соңында, Картик толық айымен аяқталады. Батыс Бенгалияда Алпона күріш ұнынан жасалады. Алпона Коламға ұқсас және бенгалдықтар Дурга Пуджа, Кали Пуджа, Сарасвати Пуджа, Коджагори Лакшми Пуджа және Джогодхатри Пуджа сияқты мерекелер кезінде жасайды. Пішіні, дизайны және материалы аймақтық дәстүрлерге байланысты өзгеруі мүмкін. Солтүстік Үндістанда квадрат тор, ал Оңтүстік Үндістанда алтыбұрышты тор жиі кездеседі. Онам раңголи әдетте дөңгелек пішінде болады. Солтүстік Үндістанда бояу көбінесе гипстен (чироди) жасалса, Оңтүстік Үндістанда күріш ұнынан, ал Онам раңголи әдетте гүлдерден жасалады. Үндістан ішіндегі адамдардың жылдам және кең ауқымды көшіп-қонуы мен араласуы осы стильдердің бүкіл елде еркін қабылдануы мен араласуынан көрінеді. Сондай-ақ, арақ шаңына негізделген жүзетін раңголи, еркін пішіндегі суреттер және экзотикалық материалдар сияқты тәжірибелер де жиі кездеседі. Әсіресе, тамил тіліндегі раңголи нұсқасы – Колам симметрияға, күрделілікке, дәлдікке және өте күрделілікке, Солтүстік Үндістандағы раңголидің жарқырауына емес, баға беретіні ерекше атап өтуге лайық. Көптеген адамдар мұндай күрделі суреттердің қалай салынғанын анықтауды қызықты көреді, сондықтан бұл ойды жаттықтыруға мүмкіндік береді.
In middle India, mainly in Chhattisgarh, Rangoli is called Chaook and is generally drawn at the entrance of a house or any other building. Powdered quartz, dried rice flour or other forms of white dust powder is used for drawing Chaooks. Although there are numerous traditional Chaook patterns, many more can be created depending on the creativity of the person who draws it. It is considered auspicious as it signifies showering of good luck and prosperity on the house and in the family. It is not drawn like a Bolka picture. Patterns are created based on certain systems. Generally, women get up early in the morning and clean the area just outside the entrance of their houses with cow dung, sprinkle the area with water and draw the Chaook. In Maharashtra and Karnataka, rangoli are drawn on the doors of homes so that evil forces attempting to enter are repelled. During the festival of Onam in Kerala, flowers are laid down for each of the ten days of the celebration, the design growing larger and more complex every day. In Tamil Nadu, Andhra Pradesh and Karnataka, and many parts of Maharashtra, the rangoli or Kolam is drawn upon the ground or floor daily. The designs are geometric and symmetrical मूल्यतः shapes but the materials used are similar rangoli: powdered quartz, rice flour or slurry is used. In Rajasthan the Mandana are painted on walls. Mmandne, various festivals, major festivals and can be categorized based on seasons. Different shapes depending on the size of it also can be shared. Kumaon's "writing beat 'or in a variety of plotting symbols Thapa, artistic designs, Bellbutoan is used. Alikhthap of society apart – separated by different groups – different icons and art media is used. In Odisha, the Murja is put at the aangan of every home in front of the Tulsi plant called "Tulasi chahura". The rangoli patterns mostly are dedicated to Lord Krishna and Lord Jagannath. The Murja festival is observed during the auspicious month of Kartika ending on Kartika Purnima. In West Bengal, Alponas are created using rice flour. Alponas are similar to kolams and are created during major festvals that Bengalis celebrate like Durga Puja, Kali Puja, Saraswati Puja, Kojagori Lakshmi Puja and Jogodhatri Puja. Shape, design and material can be influenced by regional traditions. A square grid is common in North India as is a hexagonal grid in South India; Onam Rangoli are typically circular. In North India, the colour is most often based on gypsum (chirodi), in South India on rice flour and Onam Rangoli are typically flower based. The rapid and widespread migration and mixing of people within India can be seen by the way these styles are now freely adopted and mixed across the country. It is also becoming common to see experimentation like sawdust based floating rangoli, freeform designs, and exotic materials. It is particularly notable that the Tamil version of the rangoli, the Kolam, prizes symmetry, complexity, precision, and intricacy rather than the flamboyance of rangoli found in North India. Many people find it enjoyable to try and figure out how such intricate designs are drawn with a grid, and hence, it allows the mind to be exercised.
Түстер мен үлгілер
Раңголидің ең маңызды ерекшелігі – түрлі түстерге толуы. Бұл – дизайндағы орталық рөлді атқаратын қастерлі символдар. Осы ою-өрнектер жасалғанда бір ұрпақтан екінші ұрпаққа беріліп отырады, және осы символдарды жасау үшін білімді игеру қажет. Дәстүр бойынша, әрбір жаңа ұрпақ бұл өнерді үйренеді, осылайша отбасы дәстүрді сақтап қалады. Раңголиде қолданылатын негізгі символдар – лотос гүлі мен оның жапырақтары, манго, Туэ вазасы, балық, түрлі құстар, мысалы, тотықұстар, аққулар және тауыстар, адам бейнелері және жапырақтар. Көбінесе раңголи Дивали сияқты арнайы мерекелерде жасалады. Дивали раңголісінің ерекше ою-өрнектеріне Дия, сондай-ақ Дип, Ганеша, Лакшми, гүлдер немесе Үндістан құстары жатады. Ою-өрнектерге индуист құдайларының бейнелері, геометриялық пішіндер, тауыс мотивтері және дөңгелек гүлдік суреттер кіреді. Бұл мотивтердің көпшілігі дәстүрлі және бұрынғы ұрпақтардан жетіп келген. Осылайша раңголи Үндістанның бай мұрасының және оның мерекелер мен түстерге толы ел екендігінің айғағы болады. Адамдар раңголиді давали ою-өрнектерімен тойлайды.
The rangoli's most important element is being colourful. These are auspicious symbols that have a central role in the design. The designs are passed down from one generation to the next as they are made – and is required to make these symbols. Traditionally, each new generation learns the art and thus a family keeps the tradition intact. Some major symbols used in rangoli are the lotus flower and its leaves, mango, Tue vase, fish, different kind of birds like parrots, swans, and peacocks, human figures, and foliage. Oftentimes rangoli is made on special occasions like Diwali. Some special patterns for Diwali Rangoli are the Diya also called Deep, Ganesha, Lakshmi, flowers or birds of India. The patterns include the face of Hindu deities, geometric shapes peacock motifs, and round floral designs. Many of these motifs are traditional and are handed down by the previous generations. This makes rangoli a representation of India's rich heritage and the fact that it is a land of festivals and colour. People celebrate rangoli with davali patterns.
Материалдар
Ранголи жасауға қолданылатын материалдарды кез келген жерден табуға болады. Сондықтан, бұл өнер байлар мен кедейлердің барлық үйлерінде кең таралған. Әдетте, раңголи жасау үшін негізгі ингредиенттер: пісірілген күріш ерітіндісі, жапырақтардан жасалған құрғақ ұнтақ, бояу, көмір, күйдірілген топырақ, ара ұнтағы және осы сияқты заттар қолданылады. Ранголи боялған кварц ұнтағы, күріш, құрғақ ұн, гүл жапырақтары, сары түсті дәмдеуіш (пасупу), қызыл бояу (синдорам) және боялған құмнан да жасалады.
The materials used to make the rangoli are easily found everywhere. Therefore, this art is prevalent in all homes, rich and poor. Normally the major ingredients used to make rangoli are: Pise rice solution, the dried powder made from leaves, colour, charcoal, burned soil, sawdust, and similar substances. Rangoli is also created using coloured powdered quartz, rice, dry flour, flower petals, turmeric (pasupu), vermillion (sindooram) and coloured sand.
Артқы бет
Ранголидің негізі ретінде ашық еден, қабырға немесе лайпе қолданылады. Ранголи аулада ортасында, бұрыштарында немесе айналасынан дөңгелектей жасалуы мүмкін. Дехри қақпасы – раңголи жасаудың тағы бір дәстүрі. Құдай отыратын жер, шамға байланысты, құдайылық орын және құрбандық шалынатын жер раңголимен әсемделу дәстүрі бар.
The background of rangoli uses a clear floor or wall or Llype is used. Rangoli can be made in a yard in the middle, corners, or as a bell is created around. Dehri gateway is another tradition of making rangoli. God's seat, depending on lamp, place of worship and sacrifice on the altar is a tradition of decorating rangoli.
Мандала раңғолдары
Мандала – метафизикалық немесе символдық түрде ғаламды бейнелейтін диаграмма, схема немесе геометриялық өрнек. Бұл ғаламның уақыт бойынша шағын нұсқасы, бірақ бастапқыда толықтықты көрсететін және өмірдің ұйымдық құрылымының моделі ретінде жасалған. Бұл шексіздік пен әртүрлі сана мен денелердің ішінде және сыртында жатқан әлеммен байланысты көрсететін ғарыштық схема. Сондай-ақ, бұл қабаттар арқылы сырттан ішкі ядроға қарай жүретін рухани жолдың белгісі.
Mandala is a diagram, chart or geometric pattern that represents the cosmos metaphysically or symbolically, a time microcosm of the universe, but was originally meant to represent wholeness and a model for the organizational structure of life itself, a cosmic diagram that shows the relation to the infinite and the world that extends beyond and within various minds and bodies. It also represents the spiritual journey, starting from outside to the inner core, through layers.
Жасау
Ранголи жасаудың екі негізгі тәсілі бар: құрғақ және ылғал, олар контур жасау үшін қолданылатын материалдарды және (қажет болса) сол контурды түспен толтыруды білдіреді. Суретші ақ материалды – бор, құм, бояу немесе ұнды пайдаланып, жерге орталық нүктені және оның айналасындағы бағыттарды белгілейді, әдетте, аймаққа және жеке талғамға байланысты шаршы, алтыбұрыш немесе шеңбер түрінде. Бастапқыда қарапайым болған бұл үлгіні дамыту арқылы көбінесе күрделі әрі әдемі сурет жасалады. Табиғаттан алынған мотивтер (жапырақтар, гүл жапырақтары, қауырсындар) және геометриялық үлгілер жиі кездеседі. Кемдеу болғанымен, сирек емес, нақты бейнелер (мысалы, тауыс, икона немесе ландшафт) де қолданылады. "Дайын ранголи" үлгілері, көбінесе трафареттер немесе стикерлер түрінде, кеңінен таралды, бұл егжей-тегжейлі немесе нақты суреттер жасауды жеңілдетеді. Контур аяқталғаннан кейін суретші оны бояумен көркейтуді таңдай алады, мұнда ылғал немесе құрғақ ингредиенттер – бояулар, боялған күріш суы, гипс ұнтағы, боялған құм немесе құрғақ пигменттер қолданылады. Суретші шынайы түстерді алу үшін тұқым, дән, дәмдеуіштер, жапырақтар немесе гүлдердің жапырақтары сияқты өңделмеген материалдарды да пайдалана алады. Қазіргі заманғы материалдар, мысалы, пастельдер, бояулар, боялған маталар, акрил бояулары және жасанды бояғыштар да жиі қолданылады, бұл жарқын және әдемі түстерді таңдауға мүмкіндік береді. Жақында қолданыла бастаған, бірақ жасанды емес әдіс – мәрмәр ұнтағымен боялған цементті пайдалану. Бұл өте нақты әдіс оқытуды талап етеді, бірақ осы материалмен әдемі портреттер салуға болады.
There are two primary ways to make a rangoli, dry and wet, referring to the materials used to create the outline and (if desired) fill that outline with colour. Using a white material like chalk, sand, paint or flour, the artist marks a centre point on the ground and cardinal points around it, usually in a square, hexagon or circle depending on region and personal preference. Ramifying that initially simple pattern creates what is often an intricate and beautiful design. Motifs from nature (leaves, petals, feathers) and geometric patterns are common. Less common but by no means rare are representational forms (like a peacock, icon or landscape). "Readymade Rangoli" patterns, often as stencils or stickers, are becoming common, making it easier to create detailed or precise designs. Once the outline is complete, the artist may choose to illuminate it with colour, again using either wet or dry ingredients like paints, coloured rice water, gypsum powder, coloured sand or dry pigments. The artist might also choose unprocessed materials like seeds, grains, spices, leaves or flower petals to achieve lifelike hues. Modern materials like crayons, dyes or dyed fabrics, acrylic paints and artificial colouring agents are also becoming common, allowing for brilliant and vibrant colour choices. A newer but less artificial method involves using cement coloured with marble powder. This rather precise method requires training, but beautiful portraits can be drawn in this medium.
Дін
Шри-вайшнавизмде он екі Алвардың бірі – Андал Кришна құдайына табынып, Маргази айында оған үйленгені айтылады. Осы айда көптеген бойжеткендер таңертең ерте тұрып, құдайды қарсы алу үшін раңголи суреттейді. Раңголи жасау туралы айтылымдар индуистік әдебиетте де кездеседі. Мысалы, Рамаяна дастанында Ситаның үйлену орында раңголи туралы әңгіме бар. Оңтүстікте раңголи мәдениеті Чола әулетінің кезінде дами бастады.
In Sri Vaishnavism, it is said that Andal, one among the twelve Alvars, worshipped the deity Krishna, and was married to him in the month of Margaḻi. During this month, several unmarried women get up before dawn, and draw a rangoli to welcome the deity. Mentions of rangoli creation are also found in Hindu literature. There are also references of rangoli in legends such as Ramayana at Sita's wedding pavilion where there is a discussion about rangoli. The cultural development of rangoli in the south originated in the era of the Chola rulers.