Кіріспе

Үнді субконтинентіндегі дәстүрлі қызыл немесе қызғылт-қызыл косметика ұнтағы. Синдор (सिंदूर) немесе Синдура – Үнді субконтинентіндегі дәстүрлі қызыл немесе қызғылт-қызыл косметика ұнтағы, көбінесе үйленген әйелдер шаштарының тамырының бойымен жағады. Индуизм дінінде синдор әйелдің отбасылық жағдайын көрсететін белгілі бір нышан саналады және оны киюді тоқтату әдетте жесірлікке нұсқау береді. Дәстүрлі синдор сары түйін (куркума) және алабуға немесе әйек немесе басқа да шөптік ингредиенттерден жасалған. Қызыл қорғасын мен қызыл бояудан айырмашылығы, олар улы емес. Кейбір коммерциялық синдор өнімдеріне синтетикалық ингредиенттер қосылады, олардың кейбіреулері қажетті стандарттарға сай келмейді және құрамында қорғасын болуы мүмкін.

Қолдану

Синдор дәстүрлі түрде әйелдің шашының бастауында немесе толық бөлінетін сызығында (хинди тілінде манг, ал санскрит тілінде симандрекха деп аталады) немесе маңдайға нүкте түрінде жағылады. Синдор – индуизмде үйленген әйелдің белгісі. Бос әйелдер мерейлі күндерде түрлі түсті бинди тағады, бірақ шаштарының бөліміне синдор жағуда. Жесір әйелдер күйеуінің қайтыс болғанын көрсететіндей синдор мен бинди тақпайды. Синдорды әйеліне күйеуі алғаш рет үйлену күні жағады, бұл Синдор Данам рәсімі деп аталады. Одан кейін ол оны күнделікті өмірінде өзі жағады. Осыған ұқсас бояу рәсімі пасупу кумума деп аталады, ол синдордың тағы бір аты – кумумадан шыққан. Жесір әйел үшін синдордың сыпырылып тасталуы өте маңызды. Бұл рәсіммен байланысты көптеген дәстүрлер бар. Көбінесе, әйел жесір болғанда, оның қайын енесі немесе үлкен қарындасы синдорды сыпырып тастайды. Жесір әйел білезіктерін сындырып, биндилерін шешеді, сондай-ақ көптегендері мұрын және саусақ сақиналарын да сыдырып тастайды. Шаштың бөлінуі – өмірге толы қызыл қан өзенінің символы. Синдор алынғанда, өзен құрғап, бос қалғандай сезіледі. Бұл әдет ауылдық жерлерде кең таралған және барлық қасталар мен әлеуметтік топтар осыны сақтайды. Қызыл синдор үйленген әйел үшін маңызды, себебі ол өмірге толы және жарқырап тұрады. Жесір болған соң ол қарапайым ақ киім киіп, бетінен барлық түсті, оның ішінде жарқыраған қызыл синдорды да алып тастайды. Синдорды жағу әдістері мен стилі жеке таңдауға және аймақтық дәстүрлерге байланысты әртүрлі болады. Жаңа үйленгендердің көпшілігі шаш сызығының бойымен синдорды толық жағады, ал басқа үйленген әйелдер шаш сызығының соңына және маңдайға қызыл нүкте жағуы мүмкін. Соңғы кезде, жас әйелдер мұрынға қарай үшбұрыш тәрізді және сәндік алмасты бинди тағуға бейім.

Аюрведалық медицина

Аюрведада синдордың түрлі нұсқалары айтылады. Дәстүрлі синдор бетке жағылатын (косметикалық) табиғи құралымдардан жасалады. Көп қолданылатын дәстүрлі синдор сарыжелек пен лимон шырынынан тұрады. Басқа құралымдарына май және сөндірілген әк кіреді. Бұл кумкума деп те аталады. Синдор қызыл сандал ұнтағы, шафран сияқты заттардан да жасалады. Түсті ұнтақтар дәстүрлі синдор саналмайды.

Токсикалық қауіптер

Дәстүрлі синдор сары түймеген мен алюмин немесе әк немесе басқа да шөптік ингредиенттерден жасалған. Қызыл қорғасын мен қызыл бояудан айырмашылығы, олар улы емес. Қазіргі кезде синдор ретінде сатылатын материал негізінен қызыл-қызыл пигментті, яғни тазартылған және ұнтақталған қымызды пайдаланады, ол сынап сульфидінің табиғатта кездесетін негізгі түрі. Басқа да сынап қосылыстары сияқты, синдор да улы және оны сақтықпен қолдану керек. Кейде синдорға қызыл қорғасын (қорытынды тетроксид, сондай-ақ миниум деп те аталады) қосылады. Қызыл қорғасын улы. 2008 жылдың басында қорғасынның жоғары деңгейі туралы айыптаулар АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасын бірнеше өндірушілерден синдордың партияларын кері қайтаруға мәжбүр етті.

Танымал мәдениетте

Үнді фильмдері мен драмаларында синдор жиі кездеседі, көбінесе олардың сюжеттері осы дәстүрдің маңыздылығына арналған. Мысалы, "Синдур" (1947), "Синдурам" (1976), "Ракта Синдурам" (1985), "Синдур" (1987) және "Синдур Тере Наам Ка" (2005–2007 жылдардағы сериал) фильмдерін атауға болады.