Жарi жіп – дәстүрлі индий, бангладеш және пәкiстан кiімдерiнде қолданылатын алтын немесе күмiс жіп. Зардозi тiгiсi, сари, лехенга, курта сияқты киімдерде кең таралған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жіп зари (немесе жари) – дәстүрлі түрде қымбат алтын немесе күмістен жасалған, Үндістан, Бангладеш және Пәкістанның дәстүрлі киімдерінде, әсіресе сарилердегі брокэтте қолданылатын жіп. Бұл жіпті негізінен жібек матаға тоқып, зардози деп аталатын күрделі өрнектер мен әсем тігістер жасайды. Зари Моғол дәуірінде кеңінен танымал болды; Сурат порты Меккеге қажылық жолымен байланысты болғандықтан, бұл ежелгі қолөнерді Үндістанға қайта әкелуге ықпал етті. Зари – көптеген жібек сарилер мен ғараралардың негізгі сәндік материалы. Ол сондай-ақ жібектен жасалған басқа да киімдерде қолданылады, мысалы, лехенгаларда (белдемшелерде), чолилерде (блузкаларда), курталарда және дхотилерде.
Thread
Zari (or jari) is an even thread traditionally made of fine gold or silver used in traditional Indian, Bangladeshi and Pakistani garments, especially as brocade in saris etc. This thread is woven into fabrics, primarily silk, to make intricate patterns and elaborate designs of embroidery called zardozi. Zari was popularised during the Moghul era; the port of Surat was linked to the Meccan pilgrimage route which served as a major factor for re introducing this ancient craft in India. Zari is the main decorative material in most silk saris and ghararas. It is also used in other garments made of silk, like lehengas (skirts), cholis (blouses), kurtas, and dhotis.
Өндiру
Сөздің этимологиялық түбірі парсы тілінен шыққан. Зари – негізінен тоқу және кестелеуге арналған жіптен жасалған брокат. Ол таза алтын, күміс немесе қапталған металл полиэстерленген пленкадан жасалған жалпақ металл жолақты, әдетте таза жібек, вискоза, мақта, нейлон, полиэстер, П.П., моно/мультифиламент, сым және т.б. материалына орап немесе жабыстырып дайындалады. Қазіргі кезде оны үш түрге бөлуге болады: нағыз зари, еліктеме зари және металл зари. Нағыз зари – ұсақ күміс немесе алтыннан жасалады. Бұл жіптер күміс немесе алтын қорытпаларынан тартылып, тегістеледі, содан кейін әдетте жібек жіптен жасалған негізгі жіпке оралады. Бұл жіптер жібек пен күміс жіптерімен электр жалату үшін тегістеледі. Содан кейін жіптерді электрожалату арқылы алтынмен қаптайды. Алтын жалатылған жіптердің жылтырлығын арттыру үшін оларды жылтыратқыштан өткізеді. Бұл жіптер содан кейін орамаға оралады. Ежелгі заманда қымбат металдар арзан және қолжетімді болғандықтан, тек нағыз зари жіптері ғана өндірілген. Өнеркәсіптік революция мен электрожалату процесінің пайда болуы бағалы металдардың құнын төмендету үшін еліктеме техникалардың пайда болуына әкелді. Алтын мен күмістен кейінгі ең иілгіш және созылатын металл – мыс болғандықтан, таза күміс орнына күміс жалатылған мыс сым қолданыла бастады. Таза алтынның орнына алтын түс беру үшін түрлі заманауи бояулар мен химиялық заттар қолданылады. Бағалы металдар мен мыс та түрлі заманауи өнеркәсіптердегі үлкен сұранысқа байланысты қымбаттады. Осылайша, арзан және берік, тозып кетпейтін балама ойлап табылды. Металл зари кең таралды, ол алтын, күміс және мыс сияқты дәстүрлі металдарды ығыстырды. Бұл заманауи заринің салмағы жеңіл және бұрынғы нұсқаларынан берік. Сонымен қатар, ол тозып кетпеу және түйінделмеу қасиеттеріне ие. Заридің еліктемесі мыс қорытпаларынан жасалған мыс сымдардан жасалады. Содан кейін олар ұқсас процестен өтеді, бірақ бұл жағдайда олар күміспен жалатылып, содан кейін негізгі жіпке оралып, орамаға оралады. Бұл типтегі зари таза зариге қарағанда арзан, өйткені күміс жалатылған мыс үнемдірек. Металл зари – заридің заманауи нұсқасы, ол алтын, күміс және мыс сияқты дәстүрлі металдарды алмастырады. Ол берік, жеңіл және тозып кетпейді, сондай-ақ ұзақ уақыт бойы жылтырлығын сақтайды. Зари түрлі формаларда қолданылады, мысалы, Зардози, Катаоки Бел, Мукаиш, Тилла немесе Марори жұмысы, Гота жұмысы және Кинари жұмысы. Үндістанның батыс жағалауындағы Гуджарат штатындағы Сурат – заридің барлық түрлерін, атап айтқанда, жіп, кантил, байлам, таспа, шекаралар, трим, жиек, кордон, арқан және т.б. өндірушілердің ең ірісі. Зари жасау өнері атадан балаға ғасырлар бойы беріліп келеді. Үндістан үкіметі оны көне қолөнердің бірі деп таниды. Әр түрлі қауымның әйелдері мен қолөнершілер тоқу, кестелеу, сақина тоқу және т.б. үшін зари жасайды. Сонымен қатар, Үндістанда шамамен 100 000 бала зари өндірісімен айналысады, кейде (бірақ әрқашан емес) қарыз құлдығында немесе басқаша ақысыз еңбек жағдайында.
The etymological root of the word is Persian. Zari is basically a brocade of tinsel thread meant for weaving and embroidery. It is manufactured by winding or wrapping (covering) a flattened metallic strip made from pure gold, silver or slit metallised polyester film, on a core yarn, usually of pure silk, viscose, cotton, nylon, polyester, P. P., mono/multi filament, wire, etc. Nowadays, it can broadly be divided into three types. Real zari, imitation zari, and metallic zari. Real Zari is made from fine silver or gold thread is drawn from silver or gold alloys, which is flattened by passing it under equal pressure rotating rollers. The flattened silver threads are wound on the base yarn that is usually made of silk. These spools with silk and silver threads are further flattened for electroplating. The threads are then plated with gold by the process of electroplating. The lustre of the gilded threads is further increased by passing them through a brightener. These threads are then wound on a reel. In ancient times, when precious metals were cheaply and easily available, only real zari threads were produced. Due to industrial revolution and invention of electroplating process, imitation techniques came into existence to cut the cost of precious metals. As copper is the most malleable and ductile metal after gold and silver, silver electroplated copper wire replaced pure silver. Various modern colours and chemicals are used to create/impart a golden hue instead of pure gold. The precious metals and copper too became dearer due to huge demand in various modern industries. Thus, a cheap and durable alternative was invented with non tarnishing properties. Metallic zari came into vogue replacing traditional metals like gold, silver & copper. This non genuine modern zari is light in weight & more durable than earlier editions. Also, it has the sought after properties of resistance to tarnishing and knotting. Imitation zari is made when copper wires are drawn from copper alloys. It then undergoes a similar process, except in this case, they are electroplated with silver and then wound around the base yarn, and reeled. This type of zari is less expensive than pure zari, as silver electroplated copper is more economical. Metallic sari is a modernized version of ari and it replaces traditional metals like gold, silver and copper. It is resistant, durable and light in weight. It is non tarnishing and maintains its lustre for a considerable period of time. Zari is used in various forms such as Zardozi, Kataoki Bel, Mukaish, Tilla or Marori Work, Gota Work, and Kinari Work. Surat in the state of Gujarat on the west coast of India is the world's largest producer of all types of zari namely threads, cantile, laces, ribbons, borders, trims, fringes, edges, cordonettes, cords, etc. The art of zari making has been inherited from father to son for many centuries. It is recognised as one of the ancient handicrafts by the government of India. Women from different communities & artisans produce zari for weaving, embroidery, crocheting, braiding, etc. Additionally,
there are approximately 100,000 child laborers producing Zari in India, sometimes (but not always) under conditions of debt bondage or otherwise unpaid work.
Калабатун
Калабатун – алтынмен оралған жіптер сияқты металл жіптерді, түрлі-түрлі брокат және кесте өнерінде қолданылатын ежелгі термин.
Kalabattun is an ancient term for metallic threads, such as gold wrapped threads, that are used in a variety of brocade and embroidery arts.
Таза заридің сапасы
245 грамм зари бір марка деп аталады. Оның құрамында 191 грамм күміс (78 процент), 51,55 грамм жібек (21 процент) және 2,45 грамм алтын (1 процент) бар.
245 grams of Zari is called one mark. It contains 191 grams of silver (78 percent), 51.55 grams of silk (21 percent), and 2.45 grams of gold (1 percent).