Кіріспе

Астрономиялық нысандарды бірмәнді анықтау үшін жүйелі белгілеулер. Ежелгі заманда тек Күн мен Ай, бірнеше жұлдыздар және көзге ең оңай көрінетін планеталардың ғана аттары болған. Соңғы бірнеше жүз жылда анықталған астрономиялық нысандардың саны жүздерден миллиардтан асып кетті, және әр жыл сайын жаңалары табылуда. Астрономдардың осы нысандардың барлығын бірмәнді анықтау үшін жүйелі белгілеулер беруі қажет, сонымен қатар ең қызықты нысандарға аттар қоюы және қажет болған жағдайда, олардың ерекшеліктеріне де ат беруі керек. Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) – жұлдыздар, планеталар және кіші планеталар сияқты аспан денелеріне, оның ішінде олардың бетіндегі кез келген ерекшеліктерге белгілеу берудегі астрономияда мойындалған құзыретті орган. Астрономиялық нысандарға бірмәнді аттар беру қажеттілігіне жауап ретінде, ол әртүрлі нысандар үшін бірнеше жүйелі атау жүйелерін жасады.

Жұлдыздар

Жер аспанында адам көзімен көруге жеткілікті жарықпен көрінетін бірнеше мың жұлдыз ғана бар. Бұл – ежелгі мәдениеттердің атау қоюға қол жеткізген жұлдыздарының саны. Қарусыз көзге көруге физиологиялық мүмкіндіктердің жоғарғы шегі 6 шамасы, яғни шамамен он мың жұлдызды құрайды. Телескоптың жарық жинау қабілетінің артуымен, көптеген жұлдыздар көріне бастады, олардың барлығына ат қою мүмкін емес. Ең ерте атау жүйесі, қазірге дейін танымал, – Байер белгілеуі, ол жұлдыздарды анықтау үшін шоқжұлдыздардың аттарын пайдаланады. IAU – аспан денелеріне және олардың беткі қабаттарындағы ерекшеліктерге астрономиялық атаулар берудегі халықаралық деңгейде мойындалған жалғыз құзыретті орган. Бұл атаулардың дұрыс және бірегей болуын қамтамасыз ету мақсатында жасалады. Тарихи жұлдыз каталогтары көп болған, және жаңа аспан зерттеулері жүргізілген сайын жаңа жұлдыз каталогтары үнемі құрылады. Жаңа жұлдыз каталогтарындағы нысандардың барлық белгілеулері "бастапқы әріптер жиынтығымен" басталады, оны IAU жаһандық деңгейде бірегей сақтайды. Әртүрлі жұлдыз каталогтарының бастапқы әріптер жиынтығынан кейінгі атаулары әртүрлі болуы мүмкін, бірақ қазіргі заманғы каталогтар қолданылатын дерек форматтары үшін жалпы ережелер жиынтығын ұстанады. IAU коммерциялық жұлдыз атау компанияларының ойдан шығарылған жұлдыз аттарын сату практикасын мойындамайды.

Өзгеше атаулар

300-ден 350-ге дейін жұлдыздың дәстүрлі немесе тарихи атауы бар. Олар көбінесе аспандағы ең жарқын жұлдыздар болып табылады және әдетте шоқжұлдыздардың ең ірілерінің бірі болып саналады. Мысалы, Бетельгейзе, Ригель және Вега. Мұндай атаулардың көпшілігі араб тілінен шыққан (араб жұлдыз атауларының тізімі § араб жұлдыз атауларының тарихы). Жұлдыздың бірнеше ресми аты болуы мүмкін, себебі көптеген түрлі мәдениеттер оларды тәуелсіз түрде ат қойған. Мысалы, Поляр жұлдызы Аруккаба, Ангел Стерн, Синосура, Лодестар, Мисмар, Навигатория, Фенице, Поляр жұлдызы, Аркадия жұлдызы, Трамонтана және Йилдуз сияқты түрлі атаулармен әр түрлі уақытта және әр түрлі елдерде белгілі болған. 2016 жылы IAU жұлдыз атауларын каталогтау және стандарттау үшін Жұлдыз атаулары жөніндегі жұмыс тобын (WGSN) құрды. WGSN-нің 2016 жылғы шілдедегі алғашқы бюллетені 2015 жылғы NameExoWorlds кампаниясы барысында планеталар мен олардың серіктеріне қоғамдық атау беру жөніндегі IAU Атқару комитетінің жұмыс тобы бекіткен және WGSN мойындаған жұлдыз атауларының алғашқы екі партиясын (30 маусым және 20 шілде 2016 ж.) қамтыды. Тағы да атаулардың партиялары 2016 жылғы 21 тамызда, 12 қыркүйекте және 5 қазанда мақұлданды. Бұл атаулар WGSN-нің 2016 жылғы қазан айында жарық көрген екінші бюллетеніндегі кестеде тізілген. Келесі толықтырулар 2017 жылғы 1 ақпанда, 30 маусымда, 5 қыркүйекте және 19 қарашада, сондай-ақ 2018 жылғы 6 маусымда жасалды. Олардың барлығы IAU бекіткен жұлдыз атауларының қазіргі тізіміне енгізілген. Жерге ең жақын жұлдызды әдетте жай ғана "күн" деп атайды немесе қолданылып жатқан тілдегі эквивалентін пайдаланады (мысалы, егер екі астроном француз тілінде сөйлесе, оны le Soleil деп атайды). Дегенмен, ғылыми фантастикада ол көбінесе латынша Sol деп аталады.

Адамдардың есімдерімен аталған

Барнард жұлдызы мен Каптейн жұлдызы сияқты екі ондаған жұлдыз бар, олардың тарихи аттары бар және олар астрономдардың құрметіне аталған. 2015 жылдың желтоқсан айындағы NameExoWorlds науқанының нәтижесінде, Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) Сервантес (жазушы Мигель де Сервантестің құрметіне) және Коперник (астроном Николай Коперниктің құрметіне) аттарын сәйкесінше Mu Arae және 55 Cancri A жұлдыздарына бекітті. 2016 жылдың шілдесінде IAU WGSN Англия королі I Чарльздың құрметіне оның жеке дәрігері сэр Чарльз Скарбороу берген Cor Caroli (латын тілінде «Чарльздың жүрегі») атауын Alpha Canum Venaticorum жұлдызына бекітті. 2019 жылы IAU NameExoWorlds науқанын өткізді.

Каталогтар

Телескоптың жарық жинау қабілеті арта түскенде, көптеген жұлдыздар көріне бастады, олардың барлығына есім беру мүмкін емес. Оның орнына, оларға әртүрлі жұлдыз каталогтары арқылы белгілер тағайындалды. Ескі каталогтар әрбір нысанға кездейсоқ нөмір берген немесе жұлдыздың орналасқан шоқжұлдызына сүйенген қарапайым жүйелі атау схемасын қолданған, мысалы, грек тіліндегі Птолемейдің 150 жылғы "Алмагесті" және араб тіліндегі Әл-Суфидің 964 жылғы "Тұрақты жұлдыздар кітабы". Қазіргі қолданыстағы аспан каталогтарының көптігінен көптеген жарық жұлдыздардың бірнеше белгісі бар. 1540 жылы итальяндық астроном Пикколомини "De le Stelle Fisse" ("Тұрақты жұлдыздар туралы") кітабын жариялады, онда 47 шоқжұлдыздың жұлдыз карталары келтірілген және ол латын әріптерін пайдаланып, жұлдыздарды шамасы бойынша нөмірледі.

Bayer атауы

Байердің 1500-ге жуық ең жарқын жұлдызды атаулары алғаш рет 1603 жылы жарияланды. Бұл тізімде жұлдыз грек әліпбиінің кіші әріптерімен, содан кейін оның туған шоқжұлдызының латынша атауымен белгіленеді. Байер атаулары шоқжұлдыз атауының иелік түрін қолданады, ол дерлік барлық жағдайда is, i немесе ae; ал шоқжұлдыз атауы көпше болса (шоқжұлдыздар үшін жағдай тегі), um аяқталады. Сонымен қатар, үш әріпті қысқарту жиі қолданылады. Мысалға, Андромеда шоқжұлдызындағы Альфа Андромеда (α And), Центавр шоқжұлдызындағы Альфа Центавр (α Cen), Крест шоқжұлдызындағы Альфа Крест (α Cru) және Бета Крест (β Cru) – Крест шоқжұлдызындағы ең жарқын екі жұлдыз, Каринадағы Эпсилон Карина (ε Car), Скорпиондағы Ламбда Скорпий (λ Sco) және Стрелец шоқжұлдызындағы Сигма Сагитар (σ Sgr). Барлық жиырма төрт грек әріпі берілгеннен кейін үлкен және кіші латын әріптері қолданылады, мысалы A Центавр (A Cen), D Центавр (D Cen), G Скорпий (G Sco), P Лебеді (P Cyg), b Сагитар (b Sgr), d Центавр (d Cen) және s Карина (s Car). Телескоптардың ажыратымдылығы артқан сайын, бір нысан деп есептелген көптеген нысандардың аспанда адам көзімен ажыратуға тым жақын орналасқан оптикалық жұлдыз жүйелері екені анықталды. Бұл үшінші итерацияға әкелді, онда бұрын ажыратылмаған жұлдыздарды ерекшелеу үшін сандық үстін сызықтар қосылды. Мысал ретінде, Тета Сагитар (θ Sgr) кейін Тета¹ Сагитар (θ¹ Sgr) және Тета² Сагитар (θ² Sgr) ретінде ерекшеленді, олардың әрқайсысы сәйкесінше екі және үш жұлдызы бар өздерінің (физикалық) жұлдыз жүйелері болып табылады.

Фламстед атауы

Флэмстид белгілері саннан және жұлдыз орналасқан шоқжұлдыздың латынша жағдайынан тұрады. Мысалдарға 51 Пегас және 61 Лебедь кіреді. Шамамен 2500 жұлдыз тізімделген. Олар көбінесе Байер белгісі болмаған жағдайда немесе Байер белгісі Rho¹ Шылымтей сияқты сандық үстін сызықтарды қолданғанда жиі қолданылады. Мұндай жағдайда, 55 Шылымтей сияқты қарапайым Флэмстид белгісі көбінесе артықшылыққа ие.

Қазіргі заманғы каталогтар

Қазіргі заманғы көптеген каталогтар компьютерлердің көмегімен, жоғары ажыратымды және жоғары сезімталдықты телескоптарды пайдалана отырып жасалады, нәтижесінде өте көптеген объектілерді қамтиды. Мысалы, Guide Star Catalog II каталогында 998 миллионнан астам ерекше астрономиялық нысан туралы мәліметтер бар. Бұл каталогтардағы нысандардың орны әдетте өте жоғары дәлдікпен анықталады және оларға аспандағы орналасуына сәйкес белгілер беріледі. Мұндай белгінің мысалы – SDSSp J153259.96−003944.1, мұнда SDSSp аббревиатурасы белгінің "Sloan Digital Sky Survey алдын ала нысандарынан" екенін көрсетеді, ал қалған таңбалар аспан координаталарын білдіреді (эпоха 'J', оң көтерілу 153259.96, ендік −00°39′44.1″).

Айнымалы жұлдыздар

Айнымалы жұлдыздар, олар орналасқан жұлдыз шоқшасы атының латынша жағдайына (генетивке) белгілі бір таңба қосылған, Байер белгілеу форматының өзгертілген түріне негізделген айнымалы жұлдыз схемасы бойынша тағайындалады. Мұндай белгілер оларды айнымалы жұлдыз екенін көрсетеді. Мысалы, R Cygni, RR Lyrae және V1331 Cygni. Халықаралық астрономиялық одақ осы жұмысты Ресейдің Мәскеу қаласындағы Стернберг астрономиялық институтына жүктеді.

Пульсарлар

PSR J0737 3039 сияқты пульсарлар "PSR" префиксімен белгіленеді, ол "Радио толқындарын шашыратып жіберуші көз" дегенді білдіреді. Префикстен кейін пульсардың оң көтерілуі және оңтүстік кеңістіктегі координатасы көрсетіледі. Оң көтерілудің алдында "J" (Юлиан эпохасы) немесе 1993 жылға дейін қолданылған "B" (Бессель эпохасы) әрпі тұрады, мысалы PSR B1257+12.

Қара тесіктер

Қара тесіктердің біркелкі атау жүйесі жоқ. Күлді қара тесіктер өздері орналасқан галактиканың атауын қабылдайды. Мысалы, NGC 4261, NGC 4151 және M31 Жаңа жалпы каталогтан және Мессье нысандары тізімінен атауларын алған. Басқа қара тесіктер, мысалы, Cygnus X-1 – жоғары ықтималды жұлдыздық қара тесік, олар шоқжұлдызы мен ашылған реті бойынша тізімделеді. Көптеген қара тесіктер аспандағы орналасқан жерімен белгіленеді және оларды ашқан құрал немесе зерттеумен префикстеледі. Мысалы, SDSS J0100+2802 (мұнда SDSS – Слоан цифрлық аспан зерттеуі) және RX J1131−1231.

Суперновалар

Суперновалардың жаңалықтары ААҰ-ның Астрономиялық телеграммалар жөніндегі орталық бюросына жіберіледі және ашылу координаттарына сүйене отырып автоматты түрде уақытша белгі беріледі. Тарихи тұрғыдан алғанда, суперновалар "типке" жататыны анықталғанда, CBAT жыл мен әріптен тұратын белгілермен және ашылу туралы толық мәліметтермен айналыстарды жариялаған. Супернованың тұрақты атауы стандартты "SN" префиксінен, ашылу жылынан және латын әліпбиінің бірден үш әріпінен тұратын қосымшадан құралады. Жылдың алғашқы 26 суперновасы үлкен әріптермен, А-дан Z-ға дейін белгіленеді. Сол жылдың келесі суперновалары кіші әріптермен, "aa" -дан "az" -ға дейін, содан кейін "ba" арқылы "zz" -ға дейін аталады. Одан кейін "aaa", "aab" және т.б. (бұл алғаш рет 2015-2016 жылдары орын алды). Мысалы, SN 1987A 1987 жылы алғаш рет байқалған, ал SN 2023ixf – соңғы уақытта байқалған ең жарқын суперновалардың бірі. 1885 жылдан бері мыңдаған суперновалар туралы хабарламалар түскен. Одан бері жаңадан ашылған суперновалардың саны жылына мыңдағанға жетті, мысалы, 2019 жылы шамамен 16 000 супернованы байқау туралы хабарланды, олардың 2000-нан астамы CBAT-пен аталды.

Шоқжұлдыздар

Аспанды тарихи астрономдар аспандағы көрінетін үлгілерге сәйкес шоқжұлдыздарға бөлді. Бастапқыда тек үлгілердің пішіндері ғана анықталды, ал шоқжұлдыздардың атаулары мен саны әрбір жұлдыздық картада әртүрлі болды. Ғылыми мағынасы болмаса да, олар адамдар үшін, оның ішінде астрономдар үшін аспанда пайдалы бағдаршамдар болып табылады. 1930 жылы Эжен Жозеф Дельпорт бұл шоқжұлдыздардың шекараларын белгілеп, Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) қабылдады, соның салдарынан қазір аспан сферасындағы әрбір нүкте нақты бір шоқжұлдызға жатады.

Галактикалар

Жұлдыздар сияқты, көптеген галактикалардың аттары жоқ. Андромеда галактикасы, Шұңқыр галактикасы және тағы бірнеше галактикалардың атаулары бар, бірақ көпшілігі жай ғана каталог нөмірімен белгіленеді. 19 ғасырда галактикалардың табиғаты толыққанды түсініксіз болғандықтан, алғашқы каталогтар ашық жұлдыздық шоғырларды, шар тәрізді шоғырларды, тұмандықтарды және галактикаларды бірге топтастырды: Мессье каталогында барлығы 110 нысан тіркелген. Андромеда галактикасы – Мессье 31 нысаны, немесе М31; Шұңқыр галактикасы – М51. Жаңа жалпы каталог (NGC, J. L. E. Dreyer, 1888) одан да үлкен, шамамен 8000 нысанды қамтиды, сонда да галактикалар тұмандықтар мен жұлдыздық шоғырлармен шатастырылып келді.

Экзопланеталар

Қазіргі уақытта, IAU-ның мәлімдемесінше, экзопланеталарды (басқа жұлдыздардың айналасында орналасқан планеталар) белгілеу үшін келісілген жүйе жоқ. Оларды атау процесін IAU Атқару комитетінің Планеталар мен планеталық серіктерді атау жөніндегі жұмыс тобы ұйымдастырады. Жұлдыз атауларының ғылыми номенклатурасы әдетте жұлдыздың атына сәйкес келетін өз есімдерден немесе аббревиатуралардан тұрады, одан кейін кішкентай әріп (b-ден басталады), мысалы, 51 Пегаси b. Кішкентай әріптер стилі IAU-ның екілік және көпжұлдыз жүйелерін атаудың көп жылдар бойы қалыптасқан ережелерінен алынған. Басты жұлдыз, әдетте серік жұлдыздардан жарқырап, үлкен болатын жұлдыз, үлкен әріппен А деп белгіленеді. Оның серіктері В, С және т.б. деп аталады. Мысалы, аспандағы ең жарқын жұлдыз – Сириус, іс жүзінде қос жұлдыз, ол қалың көзбен көрінетін Сириус А және оның әлсіз ақ ергежейлі серігі Сириус В-ден тұрады. Үш жұлдыздық жүйедегі екінші ең жарқын жұлдыз – Альфа Центаврдың айналасында алғаш рет анықталған экзопланета Альфа Центавр Bb деп аталады. Егер экзопланета екілік жұлдыз жүйесіндегі екі жұлдыздың да айналасында айналса, оның аты, мысалы, Кеплер 34(AB) b болуы мүмкін.

Геологиялық және географиялық ерекшеліктері

Планеталар мен спутниктердің атауларын атаумен қатар, сол планеталар мен спутниктердегі кратерлер, таулар және жанартаулар сияқты жеке геологиялық және географиялық ерекшеліктерге де атау беру қажет. Бастапқыда, Айдан басқа Күн жүйесінің басқа денелерінде өте шектеулі ғана ерекшеліктерді көруге болады. Айдағы кратерлерді тіпті ең алғашқы телескоптармен де байқауға болады, ал 19 ғасырдағы телескоптар Марстағы кейбір ерекшеліктерді анықтай алды. Юпитерде әйгілі Ұлы Қызыл Дағы бар еді, оны да алғашқы телескоптар арқылы көруге болады. 1919 жылы IAU құрылды және ол сол кездегі Ай мен Марстың хаотикалық номенклатураларын реттеу үшін комитет тағайындады. Жұмыстың көп бөлігін Мэри Адела Благг атқарды, ал Благг пен Мюллердің "Аталған Ай формациялары" атты есебі (1935) Ай номенклатурасының алғашқы жүйелі тізімі болды. Кейіннен Жерард П. Койпердің басшылығымен "Ай кратерлерінің жүйесі, I, II, III, IV квадранттары" жарық көрді. Бұл еңбектер IAU-да қабылданды және Ай номенклатурасының танылған көздеріне айналды. Марстың номенклатурасы 1958 жылы нақтыланды, осы жылы IAU комитеті жердегі телескоптар арқылы байқалған 128 альбедо ерекшелігінің (жарық, қараңғы немесе түсті) атауларын қабылдауды ұсынды (IAU, 1960). Бұл атаулар 19 ғасырдың соңында итальяндық астроном Джованни В. Шиапарелли (1879) әзірлеген және 20 ғасырдың басында Франциядағы Мюдонда жұмыс істеген грек астрономы Евгений М. Антониади (1929) кеңейткен номенклатура жүйесіне негізделген. Дегенмен, ғарыш зондтарының пайда болуы Күн жүйесінің әртүрлі денелерінің жоғары ажыратымдылықтағы суреттерін әкелді, сондықтан олардағы ерекшеліктерге атау беру стандарттарын ұсыну қажет болды.

Кіші планеталар

Бастапқыда кіші планеталарға берілген атаулар басқа планеталар сияқты болды: грек немесе рим мифологиясынан алынған есімдер, әйел есімдеріне басымдық беріліп. 1898 жылы Марс орбитасын кесіп өтетін алғашқы дене табылды, сол кезде басқа таңдау қажет деп шешілді және 433 Эрос таңдалды. Бұл негізгі белдеудегі денелерге әйел есімдерін, ал ерекше орбитасы барларға ерлер есімдерін беру үрдісін бастады. Жылдар өте келе, көптеген жаңа ашылулар жасалғандықтан, бұл жүйе жеткіліксіз болып танылды және жаңа жүйе құрылды. Қазіргі уақытта кіші планеталарға атау беру жауапкершілігі Кіші денелер номенклатурасы жұмыс тобында (WGSBN, бұрын Кіші денелер номенклатурасы комитеті, CSBN, ал одан бұрын Кіші планеталар атаулары комитеті, MPNC) жатыр. Бұл жұмыс тобы 15 мүшеден тұрады, олардың 11-і дауыс беретін мүшелер, ал қалған төртеуі Планеталық жүйелер номенклатурасы жұмыс тобының, Кіші планеталар орталығының, сондай-ақ IAU президенті мен бас хатшысының өкілдері. Кем дегенде екі түн бойы байқалған және бұрыннан белгілі аспан денесімен сәйкес келмейтін кіші планеталарға Кіші планеталар орталығы уақытша белгілер (аталған жыл мен сол жылдағы ашылу ретін қамтитын) береді. Бір нысанның сенімді орбитасын есептеу үшін жеткілікті бақылаулар жиналғанда, Кіші планеталар орталығы кіші планета атауына тізбектелген нөмір тағайындайды. Диакритикалық белгілері бар әріптерге рұқсат етіледі, бірақ ағылшын тілінде диакритикалық белгілер күнделікті қолданыста көбінесе алынып тасталады. 4090 Říšehvězd – ең көп диакритикалық белгісі (төрт) бар астероид. Әскери және саяси қайраткерлер кем дегенде 100 жыл бұрын қайтыс болған жағдайда ғана жарамды. Жануарлардың лақаптарына атау беруге кеңес берілмейді, бірақ бұрынғы мысалдар бар. Тек бизнестегі жетістіктерімен ғана таныс адамдардың, компаниялардың немесе өнімдердің есімдері қабылданбайды, сондай-ақ жарнамаға ұқсайтын цитаталар да қабылданбайды. Кентаврлар (мысалы, 2060 Хирон), алып планетаның орбитасын кесіп өтетін немесе оған жақындасатын, бірақ тұрақтандырылған резонанста емес, грек мифологиясынан жартылай жылқы, жартылай адам бейнесіндегі жаратылыстардың есімдерімен аталады. Нептун трояндары (Нептунмен 1:1 орбиталық резонанстағы денелер, мысалы 385571 Отрера) амазонкалардың есімдерімен аталады, ал Плутиндар (мысалы 90482 Оркус) арасында ешқандай айырмашылық жоқ. Басқа транснептундық денелер (мысалы, 50000 Quaoar), соның ішінде классикалық Койпер белдеуінің денелері мифологиялық немесе мифтік есімдермен аталады (міндетті түрде грек немесе рим мифологиясынан емес), әсіресе жаратылыспен байланысты.

Кометалар

Кометаларға берілген атаулар соңғы екі ғасыр ішінде бірнеше түрлі қағидаларға сәйкес келді. Кез келген жүйелі атау белгіленгенге дейін кометалар түрліше аталатын. Алғашқы атау алған комета – «Галлей кометасы» (қазіргі ресми атауы – Галлей кометасы), ол орбитасын есептеген Эдмонд Галлейдің құрметіне аталды. Сол сияқты, екінші белгілі периодтық комета, Энке кометасы (ресми белгісі 2P/Encke), астроном Иоганн Франц Энкенің есімімен аталды, ол кометаның орбитасын есептеген, ал оны алғаш ашқан Пьер Мешайн емес. Басқа иелік атаулары бар кометаларға «Biela кометасы» (3D/Biela) және «Мисс Гершель кометасы» (35P/Herschel–Rigollet, немесе Гершель–Риголле кометасы) жатады. Көп жарқыраған (периодтық емес) кометалар пайда болған жылы «Ұлы комета» деп аталды. 20 ғасырдың басында кометаларға оларды ашқандардың есімдерін беру қалыпты жағдайға айналды, және бұл әлі де сақталып келеді. Кометаға оның алғашқы тәуелсіз ашқандарының есімі беріледі, ең көп дегенде үш атау, олар тырнақшамен бөлінеді. IAU ең көп дегенде екі ашушыны мойындайды, және үштен көп ашушыны тек «аталған, жоғалған кометалар жаңа атау алған қайта ашумен сәйкестендірілген сирек жағдайларда» ғана мойындайды. Ашушылардың есімдеріндегі бос орындар, апострофтар және басқа да белгілер комета атауларында сақталады, мысалы 32P/Comas Solà, 6P/d'Arrest, 53P/Van Biesbroeck, Ван ден Берг кометасы (1974g), 66P/du Toit, ал 1994 жылғы Бас Ассамблеяда IAU 1995 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген жаңа белгілеу жүйесін бекітті. Кометалар енді олардың ашылған жылымен және ашылудың жарты айына сәйкес келетін әріппен (A – қаңтардың бірінші жартысы, B – қаңтардың екінші жартысы, C – ақпанның бірінші жартысы, D – ақпанның екінші жартысы, және т.б.) белгіленеді, содан кейін ашылу реттілігін көрсететін сан қосылады. Мысалы, 2006 жылдың ақпан айының екінші жартысында ашылған төртінші комета 2006 D4 деп аталады. «I» және «Z» кометаның ашылған айының жартысын сипаттау үшін қолданылмайды. Кометаның сипатын көрсету үшін префикстер қосылады: P/ – периодтық комета, C/ – периодтық емес комета, X/ – орбитасын анықтау мүмкін болмаған комета (әдетте тарихи жазбаларда сипатталған кометалар), D/ – ыдыраған немесе жоғалған комета, ал A/ – бастапқыда комета деп ойланған, бірақ кейін астероид ретінде жіктелген объект (C/2017 U1 – A/2017 U1, содан кейін 1I/ʻOumuamua). Кометалық белсенділік көрсетілмеген гиперболалық орбитадағы объектілер де A/ белгісін алады (мысалы: A/2018 C2, кометалық белсенділік анықталған кезде C/2018 C2 (Lemmon) болып өзгерді). Периодтық кометалардың да ашылу реттілігін көрсететін нөмірі болады. Осылайша Беннетт кометасының жүйелі атауы C/1969 Y1. Галлей кометасы, периодтық екені анықталған алғашқы комета, жүйелі атауы 1P/1682 Q1. Хейл–Бопп кометасының жүйелі атауы C/1995 O1. Танымал Шоумейкер–Леви 9 кометасын Каролин Шоумейкер, Юджин Шоумейкер және Дэвид Леви бірлесіп ашқан (Шоумейкер–Леви тобы периодтық кометалармен қатар төрт периодтық емес кометаны да тапқан), бірақ оның жүйелі атауы D/1993 F2 (ол 1993 жылы ашылды және «D/» префиксі қолданылды, өйткені ол Юпитерге соқтығысқан). Кейбір кометалар алғаш рет кіші планеталар ретінде байқалды және кейіннен кометалық белсенділік анықталғанға дейін уақытша атау алды. Сондықтан P/1999 XN (Catalina 2) немесе P/2004 DO (Spacewatch–LINEAR) сияқты кометалар пайда болды. MPEC және IAUC-тің HTML нұсқасы телеграфтық стиліне байланысты жазылымдарды «жазады», бірақ IAUC-тің PDF нұсқасы және Ямамото циркулярлары мен Кометный циркуляр сияқты басқа көздер оларды қолданады.