Кіріспе
Тепе-тең үлестермен өтелетін ипотекалық несие – ипотекалық несие, онда несие мерзімі бойына қарыз бойынша пайыздық ставка өзгермейді, өзгермелі ставкалы несиелерден өзгеше. Нәтижесінде төлем сомалары мен несие мерзімі белгілі болады, ал несиені өтеуге жауапты тұлға тұрақты, бір реттік төлемнен және осы белгілі шығынға негізделген бюджет жоспарлау мүмкіндігінен пайда көреді. Ипотекалық несиелердің басқа түрлері: тек пайыздық төлем ипотекасы, кезеңді төлем ипотекасы, өзгермелі ставкалы ипотека (оның ішінде түзетілмелі ставкалы ипотека және трекер ипотекасы), теріс амортизациялық ипотека және біржолғы төлем ипотекасы. Көптеген басқа несие түрлерінен айырмашылығы, FRM бойынша пайыздық төлемдер мен несие мерзімі бастапқыдан соңына дейін белгілі болады. Тұрақты ставкалы ипотека несие сомасы, пайыздық ставка, күрделендіру жиілігі және мерзімімен сипатталады. Осы мәндердің негізінде ай сайынғы төлемдерді есептеуге болады. Тұрақты ставкалы ипотекалар инфляциялық тәуекелге ұшырайды, яғни мұндай ипотека алған қарыз алушылар күтпеген жоғары инфляция кезінде жақсы жағдайға ие болады (өйткені инфляция олардың несие төлемдерінің нақты қазіргі құнын төмендетеді), ал инфляция төмендеп, пайыздық ставканы төмендетсе, жағдайы нашарлайды. Тұрақты ставкалы ипотекалар әдетте өзгермелі ставкалы ипотекалардан жоғары пайыздық ставка ұсынады. Ғалымдардың пікірінше, "қарыз алушылар, егер пайыздық ставкалар төмен болмаса, тұрақты ставкалы ипотекаға қарағанда өзгермелі ставкалы ипотеканы қалауы керек".
A fixed rate mortgage (FRM) is a mortgage loan where the interest rate on the note remains the same through the term of the loan, as opposed to loans where the interest rate may adjust or "float". As a result, payment amounts and the duration of the loan are fixed and the person who is responsible for paying back the loan benefits from a consistent, single payment and the ability to plan a budget based on this fixed cost. Other forms of mortgage loans include interest only mortgage, graduated payment mortgage, variable rate mortgage (including adjustable rate mortgages and tracker mortgages), negative amortization mortgage, and balloon payment mortgage. Unlike many other loan types, FRM interest payments and loan duration is fixed from beginning to end. Fixed rate mortgages are characterized by amount of loan, interest rate, compounding frequency, and duration. With these values, the monthly repayments can be calculated. Fixed rate mortgages are vulnerable to inflation risk, which means that borrowers with such mortgages are better off under unexpectedly high inflation (as the inflation lowers the real present value of their loan repayments), while they are worse off if there is a drop in inflation that lowers interest rates. Fixed rate mortgages usually charge higher interest rates than those with adjustable rates. According to scholars, "borrowers should generally prefer adjustable rate over fixed rate mortgages, unless interest rates are low."
Әлемде қолданылуы
Белгілі мөлшерлемелер бойынша ипотека алу мүмкіндігі елдер арасында әр түрлі. АҚШ-та АҚШ Федералды тұрғын үй басқармасы (FHA) оларды сақтандыру арқылы тұрақты ставкалы ипотеканы шарлық төлем ипотекасына балама ретінде дамытуға және стандарттауға көмектесті, соның арқасында ипотека дизайнының қолданылуын арттырды. Ескі, шарлық төлемдік қарыздағы үлкен төлем болғандықтан, қайта қаржыландыру тәуекелі кең таралған ипотекалық несиелерге әкелді. Тұрақты мөлшерлемелі ипотека – бұл толық амортизацияланған (қарыз соңында толық төленген) алғашқы ипотекалық несие, ол келесі қарыздарды болдырмайды және тұрақты пайыздық мөлшерлемелермен және төлемдермен сипатталады. Тұрақты ставкалы ипотека АҚШ-та үй және тауар сатып алу үшін несиелендірудің ең дәстүрлі түрі болып табылады. Ең көп таралған мерзімдер – 15 жылдық және 30 жылдық ипотека, бірақ қысқа мерзімдер де бар, ал 40 жылдық және 50 жылдық ипотека да қолжетімді (тұрғын үй бағасы жоғары аймақтарда жиі кездеседі, онда тіпті 30 жылдық мерзімде де ай сайынғы төлемдер орташа отбасының қол жеткімеуі мүмкін). Канадада ипотекалық несиелердің ең ұзақ мерзімі әдетте 10 жылдан аспайды, ал ипотекалық несиелердің мерзімі 25 жылды құрайды. Данияда 30 жылдық тұрақты ставкалы ипотека үй несиесінің стандартты түрі болып табылады. Сингапурдағы тұрақты ставкалы ипотеканың пайыздық мөлшерлемесі қарыздың алғашқы үш-бес жылына ғана бекітіледі, содан кейін ол өзгермелі болады. Австралияда кіріспе мөлшерлемелермен "бал айы" ипотекалары кең таралған, бірақ олар бір жылға дейін созылуы мүмкін, сондай-ақ тұрақты мөлшерлемеден гөрі пайыздық мөлшерлемені төмендету ұсынылуы мүмкін. Бұдан басқа, олар көбінесе ипотекалық ипотеканың қасиеттерімен біріктіріліп, "австралиялық ипотека" деп аталатын ипотеканы құрайды, бұл қарыз алушыларға пайыздық шығындарды азайту үшін артық төлеуге және болашақта осы артық төлемдерді пайдалануға мүмкіндік береді. Ұлыбританияда тұрақты ставкалы ипотека – бұл алғашқы екі-бес жылға пайыздық мөлшерлемесі бекітілген реттелетін ставкалы ипотека. Осы мерзім аяқталғаннан кейін көптеген қарыз алушылар келесі бірнеше жылға тағы бір тұрақты мөлшерлемені бекіту үшін ипотекалық несиелерін қайта қаржыландырады. Қарыз берушілер өз кезегінде тұтынушылардың шешімдеріне ықпал етеді, олар бастапқы ай сайынғы төлемдерді төмендетуді қалайды. Тәжірибе көрсеткендей, өзгермелі мөлшерлемелі ипотекамен қарыз алғандардың көпшілігі ұзақ мерзімде ақша үнемдейді, бірақ кейбір қарыз алушылар көбірек төлейді. Басқаша айтқанда, ақша үнемдеу мүмкіндігінің бағасы, ықтимал жоғары шығындар тәуекелімен теңгеріледі. Әр жағдайда қарыз мерзіміне, ағымдағы пайыздық мөлшерлемеге және қарыз мерзімі ішінде мөлшерлеменің өсуі немесе төмендеуі мүмкіндігіне байланысты шешім қабылдау қажет.