Кіріспе

Бағалау

Шолу – бұл басылым, өнім, қызмет немесе компанияны бағалау, сондай-ақ әдебиет, саясат немесе мәдениеттегі ағымдағы оқиғаларға сынды көзқарас. Сыни бағалаудан өзге, шолу авторы жұмыстың сапасын көрсету үшін оған рейтинг бере алады. Шолулар фильмге (фильм туралы шолу), бейне ойынға (бейне ойын туралы шолу), музыкалық шығармаға (шығарма немесе жазба туралы музыкалық шолу), кітапқа (кітап туралы шолу); автомобиль, үй техникасы немесе компьютер сияқты құрылғыларға; немесе бизнес бағдарламалық қамтамасы, сату бағдарламалық қамтамасы сияқты бағдарламаларға; сондай-ақ тікелей эфирдегі музыкалық концерт, спектакль, мюзикл, би шоуы немесе көрме сияқты шаралар мен қойылымдарға қатысты болуы мүмкін. Мәдениет саласында, мысалы, "The New York Review of Books" әдебиет, мәдениет және қазіргі оқиғалар туралы эсселер жинағы болып табылады.

Пайдаланушы пікірлері

Пайдаланушы шолуы – бұл өнім немесе қызмет туралы пайдаланушы немесе тұтынушының өзінің тәжірибесіне негізделген пікірі. Тұтынушылар пікірін алудың танымал көздері – Amazon, Zappos сияқты электрондық коммерция сайттары мен Tripadvisor, Yelp сияқты әлеуметтік желілер. Электрондық коммерция сайттарында өнімдер мен сатушыларға қатысты пікірлер көбінесе бөлек жарияланады. Әдетте, тұтынушы пікірлері бірнеше жол мәтіннен және сандық бағадан тұрады. Бұл мәтін болашақ сатып алушыға шешім қабылдауға көмектесу мақсатында жазылады. Тұтынушы өнімді бағалайтын кезде, әдетте, өнімнің өндіруші немесе сатушы ұсынған сипаттамаларға сәйкес келуіне қатысты пікір білдіреді. Ол өнімнің жұмыс істеуі, сенімділігі, сапасының кемшіліктері (бар болса) және ақшаға лайықтылығы туралы айтады. Тұтынушы пікірлері, сондай-ақ «ауыз сөзбен тарату» және «пайдаланушы жасаған контент» деп аталады, «маркетолог жасаған контенттен» тұтынушы немесе пайдаланушы көзқарасынан бағалауда ерекшеленеді. Олар көбінесе бәсекелес өнімдермен салыстыруды қамтиды. Байқаулар объективті де, субъективті де болуы мүмкін. Тұтынушылар сатушыны бағалайтын кезде, әдетте, қызмет көрсету сапасы, сатушының сенімділігіне қатысты пікір білдіреді. Әдетте, олар тауар жеткізілімінің уақтылылығы, қаптамасы, жеткізілген тауардың дұрыстығы, жеткізу құны, уәделенген қайтару шарттары және т.б. сияқты факторларға назар аударады. TripAdvisor, Yelp және онлайн шолу сайттарының танымалдылығының арқасында онлайн тұтынушы пікірлері бизнес репутациясы мен бренд имиджінің маңызды факторына айналды. Жағымсыз пікірлер бизнестің репутациясын зардапқа ұшыратуы мүмкін, сондықтан компаниялар жағымсыз пікірлерді жоюға немесе жасыруға тырысатын репутацияны басқару саласы пайда болды, нәтижесінде потенциалды клиенттер іздегенде жағымды контент табылады. Сарапшы пікірі – бұл әдетте ақшаға ең қолайлы бағаны немесе мүмкіндіктердің ең толық жиынтығын ұсынатын бірнеше ұқсас өнімдерді немесе қызметтерді сынап көрген адам жазған пікір. Мысалы, Amazon Vine бағдарламасын қарастыруға болады. Amazon Vine – бұл «клиенттерге ақылға қонымды сатып алу шешімдерін қабылдауға көмектесу» мақсатымен енгізілген бағдарлама. Бұл бағдарлама шақыру арқылы ғана жүзеге асырылады және Amazon-мен ынтымақтасатын өнім жеткізушілерге пікірлер жасауға бағытталған. Пайдаланушы пікірінің бір түрі физикалық әлемде болуы мүмкін, мысалы, өнім немесе бағдарламалық жасақтама туралы бейнешолу. Мұндай шолулар YouTube және Vimeo сияқты платформаларда жиі кездеседі.

Кітап шолу

Кітап шолуы – кітаптың мазмұны, стилі және сапасы бойынша талдау жасайтын сынның бір түрі. Ол көбінесе мерзімдік басылымдарда, оқу жұмыстарында немесе интернетте кездеседі. Шолудың көлемі бір абзацтан бастап, кең көлемді эссеге дейін жетеді. Егер туынды өлең немесе көркем әдебиет болса, немесе ғылыми еңбек болса да, онда әдеби құндылықтары маңызды болған жағдайда, шолу әдеби сынның әдістерін қолданады. Мұндай шолуда кітапқа жеке пікір бойынша баға беру жиі кездеседі. Әдеби мерзімдік басылымдарда рецензенттер кітап туралы пікір білдіруді өз білімдерін көрсету немесе көркем және ғылыми еңбектер тақырыбындағы өз ойларын тарату мүмкіндігі ретінде пайдаланады. Ал кейбір кітап шолулары қарапайым сюжеттік мазмұндамаға ұқсайды. Оқулық немесе ақпараттық мақсаттағы ғылыми еңбектерге жазылған шолулар, көбінесе, кітаптың пайдалылығы мен оқырманға қолайлылығы сияқты мәселелерге тікелей тоқталады.

Орындалуды бағалау

Тірі музыка орындалымдары туралы пікірлер әдетте оқырмандарға қатысушы орындаушылар немесе топтар және орындалған туындылар немесе әндер туралы хабарлайтын қысқа мақалалар болып табылады. Рецензенттердің берген пікірлері шамамен екі санатқа бөлінеді: техникалық және субъективті/көркем пікірлер. "Техникалық" санатқа ритмнің үйлесімділігі, интонация, қателер немесе жаңылыстар және т.б. кіреді. Бұл элементтер көбінесе "қара және ақ" сипатқа ие; концерттік орындаушы пианист биік ноталар тізбегінде дұрыс ноталарды ойнады немесе жіберіп алды. Субъективті пікірлер – талғамға байланысты мәселелер. Пікірдегі әртүрлі элементтердің арасалмақтылығы (орындаушы немесе топ туралы ақпарат, туындылар/әндер туралы ақпарат, орындаудың техникалық және субъективті аспектілері туралы пікірлер) музыка сыншысының жазған аудиториясына байланысты. Жергілікті газеттерде немесе жалпы қызығушылық тудыратын журналдарда жазатын музыка сыншылары оқырмандарының музыка орындаушыларымен және туындыларымен/әндерімен таныс болуын күте алмайды, сондықтан олар көп көлемде "көрсетпелік" ақпарат қосуға ұшырауы мүмкін.

Жазбаларды қарау

Музыкалық сыншылар мен музыка жазушылар музыка жазбаларын да қарастырады, оның ішінде жеке әндерді немесе пьесаларды, немесе толық альбомдарды. Егер бүкіл альбомды шолу жасалып жатса, рецензент жеке әндерді немесе пьесаларды ғана бағаламайды; сонымен қатар, барлық әндердің немесе пьесалардың бір-бірімен үйлесімділігін немесе жалғастығын бағалайды. Цифрлік жүктеулер заманы альбомды бағалауды едәуір өзгерте алады. Бұрын альбомдар әндер жинағы ретінде, көбінесе ортақ тақырыппен сатып алынса, жеке әндерді жүктеудің кеңеюі тұтынушылардың әртістің музыкасына танысуына маңызды әсер етеді. Әуесқой жанкүйерлер әртістің толық шығармашылығын зерттеуді жалғастырады, бірақ көптеген адамдар әнді таңдауда өзгеше шешімдер қабылдап, танысқан әндерін таңдайды. "Синглдер" немесе бөлшек саудаға арналған жеке хиттер ұғымы көптен бері бар; алайда, CD немесе 45 айналымдық пластинкалар заманында синглдің бағасы толық альбом бағасына жақын болды. Әртістің альбомындағы әр әннің бағасы бірдей болғандықтан, орташа тұтынушының "хит" әндерін таңдаудың орнына толық альбомды сатып алу ықтималдығы айтарлықтай төмендейді.

Құрамын тексеру

Классикалық музыкада музыка сыншылары ән немесе шығарма ешқашан орындалмаған жағдайда, тек нота түрінде ғана болса да, композицияларға шолу жасай алады. Мұндай шолу жасау үшін сыншы музыка теориясы білімін, мысалы, гармониялық және тақырыптық талдауды, сондай-ақ музыкалық тіл мен композициялық тәсілдерді пайдаланады.

Кино, теледидар және видео сын-пикірлері

Кинорецензия – бір немесе бірнеше фильмнің сапасын бағалайтын кино туралы сын. Әдетте, "кинорецензия" термині академиялық сынға қарағанда журналистік кино сынды білдіреді. Мұндай рецензиялар кино индустриясының пайда болғаннан бері газеттерде және мерзімді басылымдарда жарияланып келді, қазір жалпы қызығушылық тудыратын веб-сайттарда, сондай-ақ кино және кинорецензияларға арналған мамандандырылған сайттарда да қолжетімді. Телевизиялық бағдарламалар мен басқа бейнематериалдар да ұқсас платформаларда және ұқсас тәсілдермен талданды.

Сатып алуды тексеру

Сатып алынған шолу – жаңа өнімді жасаушының (әдетте компанияның) жаңа өнімін шолу үшін шолушыға ақы төлеу жүйесі. Бұл жүйе көбінесе автомобиль, кино және ойын индустриясында қолданылады, бұл жасырын жарнаманың бір түрін құрайды. Сатып алынған шолулар пікірлердің ақпараттық құндылығына байланысты көбінесе жақпарулы болады. Бірақ, егер шолу жасауға тартылған адам тәуелсіздігімен және адалдығымен танымал болса, онда сатып алынған шолу тәуелсіз болуы мүмкін. Егер құрметті сыншыдан алынған «сатып алынған» шолу шынымен тәуелсіз болса да, компания мен сыншы арасындағы қаржылық байланысқа байланысты бейтараптық туралы күмәндік сақталады. Осыған ұқсас, «жағымпаздық» деп аталатын шолу түрі де бар – бұл [бір өнімнің], фильмнің немесе оқиғаның шолуы, оны өнімге немесе оқиғаға жақын тұратын, яғни жұмыс істейтін немесе басқа да байланысы бар шолушы жазады. Мысалы, баспа және дискілік компанияларды иеленетін ірі медиа-холдинг өзінің газеттерінің біріндегі қызметкеріне холдингтің дискілік компаниясы шығарған альбомды шолуды тапсыруы мүмкін. Кейбір журналистер кәсіби тәуелсіздіктерін және адалдықтарын сақтап, бейтарап шолу жасауға тырысса, басқалары қысымға көніп, өнімді немесе оқиғаны мақтап, кемшіліктерді жасыратын жақпарулы шолу жазады. Кейде «жағымпаздық» шолу деп аталатын жазбалар өнімді немесе оқиғаны шолу мақсатымен жазылған сияқты көрінеді, бірақ шындығында «әсем сөздер» («Тамаша жазба»), «аңғыра сөздер» және өнімнің немесе оқиғаның сапасын бағалауға қатысы жоқ, таблоидтық стильдегі толтырулармен ғана толтырылады («Түсірілім кезінде екі басты рөлдегі актерлер арасында романтикалық қарым-қатынас болды деген қауесет тарады, олар жиі түсірілім алаңында бірге сөйлесіп отырғандары байқалды»). Сонымен қатар, онлайн шолуларды манипуляциялаудың әртүрлі стратегиялары туралы хабарлар тарады, мысалы, жалған пікірлер жазу және жағымсыз пікірлерді жою үшін ақшалай сыйлық ұсыну.