Кіріспе

Набережные Челны́ (На́бережные Челны́; , IPA: [ˈjar ɕɑlːɤ̆]) – Ресейдің Татарстан Республикасындағы екінші ірі қала. Ірі өнеркәсіптік орталық болып табылатын Набережные Челны, Казан қаласының шығысында, Кама өзені бойында және Нижнекамск суқоймасының жанында орналасқан. 1982-1988 жылдары қала қысқа мерзімге Брежнев деп аталған.

Тарих

Набережные Челны қаласы 1930 жылдың 10 тамызында қала мәртебесін алды және 1982 жылдан 1988 жылға дейін Брежнев (Леонид Брежневтің құрметіне) деп аталды. Набережные Челны қаласы удмурт еврейлерінің бірінің тұрақты мекені болды, олар удмурт тіліндегі идиш тілінде сөйледі.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Набережные Челны қаласы Тукаев ауданының әкімшілік орталығы болып табылады, бірақ оның құрамына кірмейді. Әкімшілік бірлік ретінде ол республикалық маңызы бар Набережные Челны қаласы ретінде жеке құрылған, оның мәртебесі аудандардың мәртебесімен тең.

Экономика

Онда Kamaz және ZMA жүк көліктері өндіріледі, ал қала көлік өндірісімен байланысты әлемдегі ең ірі жоспарланған орталықтардың бірі. 5 шаршы километрден астам аумақта өндіріс орналасқан Камаз зауыты – әлемдегі ең ірі көлік зауыты.

Ұзақ қашықтыққа тасымалдау

Набережные Челны – Кама өзенінің портымен танымал ірі темір жол, автокөлік және авиация торабы. Қалада «Орыс темір жолдары» АҚ-ның Куйбышев темір жолы» құрылымдық бөлімшесі – Кама КБЖ теміржол бөлімшесі бар, ол Кама аймағындағы көлікті операциялық басқаруды жүзеге асырады (Агрыз-Ақбаш теміржол учаскесі). Набережные Челны қаласына тікелей екі темір жол станциясы қызмет көрсетеді. Біріншісі – Қызыл алаң, онда келіп-кету пойыздары үшін 28 станциялық жол, вагондарды тиеу-түсіруге арналған жүк алаңы және пойыз құрамын жасау мен бөлуге арналған сұрыптау алаңы бар. Екіншісі – Набережные Челны жүк-жолаушылар станциясы, тарату орталықтары мен өңдеу зауыттарына келіп түсетін вагондарды тиеу-түсіруді қамтамасыз етеді. Бір мезгілде 1500 жолаушыны қабылдайтын заманауи пойыз және автобус станциясы салынды. Набережные Челны станциясынан алыс қашықтыққа жүретін пойыздар тікелей Мәскеу, Казань, Ульяновск, Ижевск, Бугульма және жаз айларында Адлер қалаларына қатынайды. Жергілікті пойыз қызметі Менделеевск және Бугульма қалаларына пойыз-автобус рейстерін ұсынады. Сонымен қатар, қалада «КамАЗ» және «Камгесэнергострой» АҚ-на қарасты ведомстволық темір жол желісі бар, ол күніне 1200 вагонға дейін қабылдай алады. Набережные Челны өзен порты құрғақ жүк және жолаушылар кемелерін, сондай-ақ «өзен-теңіз» класындағы кемелерді қабылдауға мүмкіндік береді. Онда қаптамаланған жүктер мен контейнерлерді өңдеуге арналған док бар. Оның ұзындығы 217 метрге жетеді және навигация маусымында 112 тоннаға дейін жүк тасымалдауға арналған. Портта өзен және жолаушылар станциясы бар, онда бір уақытта төрт кеме тоқтай алады. Станция инфрақұрылымы навигация маусымында 200 000 жолаушыға дейін қызмет көрсете алады. Бегишево халықаралық әуежайы Нижнекамск агломерациясы мен Нижнекамск ӨКҚ қалаларына қызмет көрсетеді.

Қоғамдық көліктер

Қоғамдық көлік 13 трамвай бағытынан, 30-дан астам автобус бағытынан және таксиден (соның ішінде бірнеше жолаушыларды тасымалдайтын әлеуметтік такси) тұрады. Набережночелнинск трамвайы – КСРО мен Ресейдегі ең соңғы жаңа трамвай жүйелерінің бірі. Ол қаланың тұрғын аудандары мен үлкен KAMAZ өнеркәсіптік кешені және басқа да ірі кәсіпорындар арасындағы жолаушылар ағынын қамтамасыз ету үшін салынған. Көптеген посткеңестік Ресей қалаларынан өзгеше, қаланың трамвай жүйесі 1990 және 2000 жылдары кеңейтілді, сонымен қатар жаңа құрылыс алаңдарын салу және Кеңес кезеңінде жоспарланған Елабуға қаласына қалааралық жеңіл рельстік жол желісін құру сияқты одан әрі дамыту жоспарлары бар.

Мәдениет

Alkonost — 1995 жылы Набережные Челны қаласында құрылған орыс doom folk metal тобы.

Спорт

ФК «КАМАЗ» Набережные Челны – Ресейдің екінші лигасында ойнайтын Набережные Челны қаласындағы футбол клубы.