18 ғасырдағы Рокингем вигтері: саяси фракция тарихы

Кіріспе

Рокингем вигтері (немесе Рокингемдіктер) – 18 ғасырдағы британ саясатында Чарльз Уотсон Вентворт, 2-ші Рокингем графының басшылығымен шамамен 1762 жылдан 1782 жылы қайтыс болғанға дейін құрылған вигтердің фракциясы. Рокингем вигтері 1765 жылдан 1766 жылға дейін және қайтадан 1782 жылы қысқа мерзімге билікке ие болды, ал қалған уақытта сол кезеңнің түрлі министрліктеріне оппозицияда болды.

Тарих

Бұл фракция 1762 жылы Ньюкасл герцогының үкіметінің таратылуынан және Ньюкаслдың көптеген жақтастарының оның ізбасары лорд Бьют тарапынан қызметтерінен босатылуынан кейін құрылды, бұл оқиға "Пелхамит бейкүнәлерінің қырғыны" деп аталды. Көп жылдар бойы Ньюкасл мен оның қайтыс болған бауыры Генри Пелхам парламент пен үкіметте патронат және "ескі жемқорлық" арқылы үстемдік құрды, тіпті король Георг II олардың қызметтерінен қалаған кезде де бас тарта алмады. 1760 жылы жаңа король Джордж III таққа отырғаннан кейін, ол корольдік билікті қайта орнатуға және Ньюкасл мен оның фракциясынан патронаттық механизмін алып тастауға ниеттенді. Биліктен құлағаннан кейін Ньюкасл және оның адал жақтастары Бьютке қарсы бірігіп, өткен ғасырдың саяси қақтығыстарына дейінгі виг принциптерін қорғады. Фракцияның құрамында негізінен бай аристократтар болды, ал Ньюкаслдың шамалы жасы бар екендігіне байланысты тиімді басшылық жақын арада өте бай жас аристократ Рокингем маркизінің қолына көшті, ол кейіннен топқа өз атын берді. Рокингем вигтері 1765 жылы Джордж Гренвиллдің министрлігінің құлауынан кейін қысқа мерзімге билікке келді, бірақ бұл министрлік патшамен үнемі шиеленіскен қарым-қатынасқа негізделді және бір жылдан кейін тарап кетті. Шындығында, фракция билікте болуға қарағанда корольдік билікті қайта орнатуға кедергі келтіруге көбірек қызығушылық танытты. Олар 1689 жылғы конституциялық келісімді сақтау үшін барлық түрдегі реформаторлармен бірігуге дайын болды. Алайда, олардың аристократиялық және олигархиялық сипаты радикалды немесе популистік шараларды жақтаған "Ел партиясы" реформаторларымен ынтымақтастыққа мүмкіндік бермеді. Олар сондай-ақ американдық төңкеріске әкелген британдық позицияға қарсы болды және одан кейін келісімге келуге тырысты. Палатадағы фракцияның жетекші өкілдерінің бірі, Рокингемнің жеке хатшысы болған жазушы және философ Эдмунд Берк болды. Олар ирландиялық конституциялық мақсаттарды қолдамады, бірақ биліктен шыққаннан кейін үкіметтің беделін түсіру үшін ирландиялық мәселелерді пайдаланды. Рокингемнің 1765-66 жылдардағы үкіметі кезінде олардың фракциясы Ирландия патриоттық партиясына қарсы болды, бірақ 1770-82 жылдардағы лорд Нордтың басқару кезінде патриоттардың ирландиялық істерді дұрыс басқарудағы кінәларын қолдады. 1782 жылы билікке келген Рокингемдіктер патриоттардың ирландиялық заңнамалық тәуелсіздік талабына жеңілдіктер жасады. Олар сыртқы заңнаманы британдық бақылауда, ал ішкі істерді ирландиялық бақылауда қамтитын тұрақты шешімді іздеді, бірақ оны таба алмады. Олар сондай-ақ Ирландияда британдық партиялық үлгілерді енгізуге сәттілікке жетпеді. Пауэллдің айтуынша, Рокингемдік Чарльз Джеймс Фокс пен Берк ирландиялық мәселелерге белсенді қатысты, біріншісі мүмкіндікті пайдаланды, ал екіншісі реформаға шынайы қызығушылық танытты. 1782 жылы олар оппозицияның басқа мүшелерімен бірігіп, Америка соғысын басынан аяғына дейін бақылаған және Йорктаунда британдық әскердің тапсырылуына кінәлі деп танылған Солтүстік үкіметін құлатуға тырысты. Жаңа үкіметті Рокингем басқарды және 1783 жылы келісілген Париж шартының негізін қалап, бейбітшілік шарттарын іздеуді бастады. Рокингемнің 1782 жылдың шілдесінде күтпеген жерден қайтыс болуы жаңа үкіметте жарылысқа әкелді, кейбір Рокингем вигтері лорд Шелберннің жаңа үкіметінде қызметін жалғастырды, ал қалғандары Чарльз Джеймс Фокс пен Эдмунд Берк басқарып, оппозицияға өтті. Рокингемнің қайтысынан кейін Портленд герцогы Рокингем виг партиясының жетекшісі болды.

The faction came into existence in 1762, following the dismissal of the Duke of Newcastle's government and the dismissal of many of Newcastle's supporters from their posts by his successor, Lord Bute, in the so called "Massacre of the Pelhamite Innocents". For many years Newcastle and his late brother Henry Pelham had dominated parliament and government through their mastery of patronage and the "old corruption", to the point where King George II had proved incapable of dispensing with their services even when he desired to. When the new king, George III, came to the throne in 1760, he was determined to reassert royal power and take the patronage mechanism away from Newcastle and his faction. After their fall from power Newcastle and his remaining loyalists came together to oppose Bute and assert what they believed to be Whig principles dating back to the political conflicts of the previous century. The faction was heavily dominated by wealthy aristocrats, and because of Newcastle's advanced age, effective leadership soon came into the hands of the very wealthy young aristocrat the Marquess of Rockingham, who soon gave his name to the group. Although the Rockingham Whigs were briefly brought into power in 1765, following the fall of the ministry of George Grenville, this ministry was based on an always uneasy relationship with the crown and collapsed a year later. In fact, the faction showed less interest in holding office than in preventing a reassertion of royal power. They were prepared to unite with reformers of all kinds to preserve the constitutional settlement of 1689. But their essentially aristocratic and oligarchic character prevented them from collaborating with "Country Party" reformers advocating radical or populistic measures. They also opposed the British position which led to the American Revolution and sought reconciliation after it. The writer and philosopher Edmund Burke, who served as Rockingham's private secretary, was one of the faction's leading spokesmen in the House of Commons. They did not favor Irish constitutional goals but when out of power they used Irish problems to embarrass the government. During Rockingham's government in 1765–66, his faction was generally hostile to the Irish Patriot Party, but during the administration of Lord North in 1770–82, it supported the Patriots' charges of mismanagement of Irish affairs. In power again in 1782, the Rockinghamites made concessions to the Patriots' demand for Irish legislative independence. They sought and failed to obtain a permanent solution that would have involved British control over external legislation and Irish control over internal affairs. They also failed to implement British party models in Ireland. Rockinghamites Charles James Fox and Burke were actively involved in Irish issues, says Powell, the former opportunistically and the latter with a genuine interest in reform. In 1782 they joined forces with other members of the Opposition to bring down the North government which had overseen the American War since the beginning, and was blamed for the surrender of the British army at Yorktown. The new government was led by Rockingham and began to seek peace terms, laying the foundations for the Treaty of Paris agreed in 1783. Rockingham's unexpected death in July 1782 led to a split in the new government with some Rockingham Whigs remaining in office under the new government of Lord Shelburne, and others going into opposition led by Charles James Fox and Edmund Burke. After Rockingham's death, the Duke of Portland became the head of the Rockingham Whig party.