Шетелдік тікелей инвестициялар: активтерді сатып алу және бақылау
Foreign direct investment
Шетелдік тікелей инвестициялар (ШТІ) – басқа елде активтерді сатып алу, бақылау құру. Бірігулер, жаңа кәсіпорындар, пайданы қайта инвестициялау кіреді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Активтерді сатып алу
Purchase of an asset
Тікелей шетелдік инвестиция (ТШИ) – бұл басқа елде активтерді сатып алу, осылайша сатып алушыға активті тікелей басқару құқығын береді (мысалы, жер және ғимаратты сатып алу). Басқаша айтқанда, бұл басқа елдегі кәсіпорынның бизнеске, жылжымайтын мүлікке немесе өндірістік активтерге, мысалы, зауыттарға бақылаушы үлесін салу түріндегі инвестициясы болып табылады. Осылайша, ол тікелей басқару принципі арқылы шетелдік портфельдік инвестициядан немесе шетелдік жанама инвестициядан ерекшеленеді. Инвестицияның бастауы ТШИ ретінде анықтамаға әсер етпейді: инвестиция мақсатты елдегі компанияны сатып алу арқылы «инорганикалық» жолмен немесе сол елдегі қолданыстағы бизнестің қызметін кеңейту арқылы «органикалық» жолмен жүзеге асырылуы мүмкін.
A foreign direct investment (FDI) refers to purchase of an asset in another country, such that it gives direct control to the purchaser over the asset (e. g. purchase of land and building). In other words, it is an investment in the form of a controlling ownership in a business, in real estate or in productive assets such as factories in one country by an entity based in another country. It is thus distinguished from a foreign portfolio investment or foreign indirect investment by a notion of direct control. The origin of the investment does not impact the definition, as an FDI: the investment may be made either "inorganically" by buying a company in the target country or "organically" by expanding the operations of an existing business in that country.
Анықтамалар
Жалпы алғанда, тікелей шетелдік инвестициялар (ТШИ) бірігулер мен сатып алуларды, жаңа нысандар салуды, шетелдегі операциялардан түскен пайданы қайта инвестициялауды және компаниялар арасындағы қарыздарды қамтиды. Тар мағынада, ТШИ жаңа нысанды салуға және инвестордың экономикасынан басқа экономикада жұмыс істейтін кәсіпорындағы басқаруға тұрақты мүдделілікке (10% немесе одан көп дауыс беретін акциялар) жатады. ТШИ – төлем балансында көрсетілген меншікті капиталдың, ұзақ мерзімді капиталдың және қысқа мерзімді капиталдың жиынтығы. ТШИ әдетте басқаруға қатысуды, бірлескен кәсіпорын құруды, технология мен тәжірибе беруді қамтиды. ТШИ қорлары – кез келген мерзімдегі таза (сыртқы ТШИ мен ішкі ТШИ арасындағы айырма) жиынтық ТШИ. Тікелей инвестицияларға акцияларды сатып алу арқылы инвестицияларды жатқызуға болмайды (егер сатып алу нәтижесінде инвестор компания акцияларының 10%-дан азын бақылайтын болса). ТШИ – халықаралық факторлардың қозғалысының бір бөлігі, ол бір елдегі бизнес кәсіпорынының басқа елдегі субъектіге меншік құқығының бақылауымен сипатталады. Шетелдік тікелей инвестициялар шетелдік портфельдік инвестициялардан – басқа елдің бағалы қағаздарына, мысалы, мемлекеттік акциялар мен облигацияларға салынған пассивті инвестициялардан «бақылау» элементі арқылы ерекшеленеді. Алайда, шетелдік инвестицияларды жалпы тұрғысынан қарастыратын теориялар бар. Илай Хекшер (1919) және Бертил Олин (1933) неоклассикалық экономика мен макроэкономикалық теорияны қолдану арқылы шетелдік инвестициялар теориясын жасады. Бұл принципке сүйене отырып, екі елдің тауар өндіру шығындарының айырмашылығы жұмыс орындарының мамандануына және елдер арасындағы саудаға әкеледі. Өндіріс шығындарының айырмашылықтарын факторлық пропорциялар теориясымен түсіндіруге болады. Мысалы, еңбек ресурстарының көп үлесі бар елдер еңбекке қажет өнеркәсіптерге тартылады, ал капиталдың көп үлесі бар елдер капиталға қажет өнеркәсіптерге тартылады. Алайда, мұндай теория кемелді бәсекелестік, елдер арасында еңбек күшінің қозғалысының болмауы және көпұлтты компаниялардың тәуекелге бейтарап болуы сияқты шарттарды қарастырады. 1967 жылы Вайнтрауб бұл гипотезаны АҚШ деректері бойынша кіріс мөлшерлемесі мен капитал ағыны туралы мәліметтерді жинау арқылы сынады. Бірақ деректер бұл гипотезаны растамады. ТШИ-дің мотивациясы туралы зерттеулер де бұл гипотезаны қолдамады. Америка Құрама Штаттарының корпорациялары жасаған ірі шетелдік инвестициялардың себептерін зерттеген Хаймер қолданыстағы теориялар түсіндіре алмайтын құбылыстың себептерін түсіндіретін жаңа негізді әзірледі. Алдыңғы зерттеулердің қиындықтарына тап болған Хаймер өзінің теориясын халықаралық инвестицияларға қатысты олқылықтарды жоюға бағыттады. Автор ұсынған теория халықаралық инвестицияларға басқа, нақты көзқарас тұрғысынан қарастырады. Инвестициялардың дәстүрлі макроэкономикалық теорияларына қарама-қарсы, Хаймер жай ғана капиталға инвестиция салу (портфельдік инвестиция) мен тікелей инвестиция арасында айырмашылық бар екенін айтады. Оның теориялық негіздемесінің түйіні – бақылау мәселесі, яғни тікелей инвестициялар арқылы фирмалар портфельдік инвестициялармен салыстырғанда бақылау деңгейін жоғарылата алады. Хаймер сондай-ақ капитал қозғалысы теориясы халықаралық өндірісті түсіндіре алмайтынын айтып, неоклассикалық теорияларды сынға алды. Оның пікірінше, ТШИ – бұл тек қаржының бір елден екінші елге қозғалысы ғана емес, ол көптеген елдердің жекелеген салаларына бағытталған. Егер пайыздық мөлшерлеме халықаралық инвестициялардың негізгі қозғаушы күші болса, онда ТШИ көптеген салаларды қамтиған аз сандаған елдерде шоғырланған болар еді. Хаймердің тағы бір байқауы неоклассикалық теориялардың тұжырымдарына қайшы келді: ТШИ тек шектен тыс пайданы шетелге салумен ғана шектелмейді. Шын мәнінде, ТШИ қабылдаушы елден алынған несиелер, капиталға (патенттер, технология, машиналар және т.б.) алмасу арқылы қаржыландырылуы мүмкін. ТШИ-нің негізгі детерминанттары – ел экономикасының даму перспективасы және оның жағдайы. Хаймер сын-пікірлерге байланысты ТШИ-нің тағы бірнеше детерминанттарын ұсынды, сондай-ақ нарық ерекшеліктерін ескерді. Олар:
Broadly, foreign direct investment includes mergers and acquisitions, building new facilities, reinvesting profits earned from overseas operations, and intra company loans. In a narrow sense, foreign direct investment refers just to building new facility, and a lasting management interest (10 percent or more of voting stock) in an enterprise operating in an economy other than that of the investor. FDI is the sum of equity capital, long term capital, and short term capital as shown in the balance of payments. FDI usually involves participation in management, joint venture, transfer of technology and expertise. Stock of FDI is the net (i. e., outward FDI minus inward FDI) cumulative FDI for any given period. Direct investment excludes investment through purchase of shares (if that purchase results in an investor controlling less than 10% of the shares of the company). FDI, a subset of international factor movements, is characterized by controlling ownership of a business enterprise in one country by an entity based in another country. Foreign direct investment is distinguished from foreign portfolio investment, a passive investment in the securities of another country such as public stocks and bonds, by the element of "control". However, there are theories that dealt generally with foreign investments. Both Eli Heckscher (1919) and Bertil Ohlin (1933) developed the theory of foreign investments by using neoclassical economics and macroeconomic theory. Based on this principle, the differences in the costs of production of goods between two countries cause specialisation of jobs and trade between countries. Reasons for differences in costs of production can be explained by factor proportions theory. For example, countries with a greater proportion of labour will engage in labor intensive industries while countries that have a greater proportion of capital will engage in capital intensive industries. However, such a theory makes the assumption that there is perfect competition, there is no movement of labour across country borders, and the multinational companies assumes risk neutral preferences. In 1967, Weintraub tested this hypothesis by collecting United States data on rate of return and flow of capital. However, the data failed to support this hypothesis. Data from surveys on the motivation of FDI also failed to support this hypothesis. Intrigued by the motivations behind large foreign investments made by corporations from the United States of America, Hymer developed a framework that went beyond the existing theories, explaining why this phenomenon occurred, since he considered that the previously mentioned theories could not explain foreign investment and its motivations. Facing the challenges of his predecessors, Hymer focused his theory on filling the gaps regarding international investment. The theory proposed by the author approaches international investment from a different and more firm specific point of view. As opposed to traditional macroeconomics based theories of investment, Hymer states that there is a difference between mere capital investment, otherwise known as portfolio investment, and direct investment. The difference between the two, which will become the cornerstone of his whole theoretical framework, is the issue of control, meaning that with direct investment firms are able to obtain a greater level of control than with portfolio investment. Furthermore, Hymer proceeds to criticize the neoclassical theories, stating that the theory of capital movements cannot explain international production. Moreover, he clarifies that FDI is not necessarily a movement of funds from a home country to a host country, and that it is concentrated on particular industries within many countries. In contrast, if interest rates were the main motive for international investment, FDI would include many industries within fewer countries. Another observation made by Hymer went against what was maintained by the neoclassical theories: foreign direct investment is not limited to investment of excess profits abroad. In fact, foreign direct investment can be financed through loans obtained in the host country, payments in exchange for equity (patents, technology, machinery etc. ), and other methods. The main determinants of FDI is side as well as growth prospectus of the economy of the country when FDI is made. Hymer proposed some more determinants of FDI due to criticisms, along with assuming market and imperfections. These are as follows:
Фирмаға тән артықшылықтар: Егер отандық инвестициялардың барлық мүмкіндіктері таусылған болса, фирма нарық ерекшеліктеріне байланысты артықшылықтарын пайдалана алады, бұл фирмаға нарықтағы күш пен бәсекелестік артықшылығын береді. Келесі зерттеулер фирмалардың осы артықшылықтарды лицензиялар түрінде монетизациялау жолдарын зерттеді. Конфликттерді жою: Фирма шетелдік нарықта жұмыс істесе немесе сол нарықты кеңейтуді жоспарласа, конфликт туындауы мүмкін. Ол бұл мәселенің шешімі – бәсекелестермен келісімге келу, нарықты бөлісу немесе өндірісті тікелей бақылауға алу екенін ұсынады. Алайда, операцияларды бақылауға алу арқылы конфликттің азаюы нарық ерекшеліктерін күшейтетінін ескеру қажет. Халықаралық стратегия жасауға бейімділік: Оның пікірінше, фирмалар үш деңгейде шешім қабылдайды: күнделікті басқару, басқару шешімдерін үйлестіру және ұзақ мерзімді стратегияны жоспарлау және қабылдау. Компанияның тәуекелді азайту мүмкіндігі осы деңгейлерді ескере отырып, халықаралық стратегияны қаншалықты жақсы жасауына байланысты. Хаймердің халықаралық бизнес және ТШИ саласындағы маңыздылығы – ол көпұлтты компаниялардың (МҰК) болуын және макроэкономикалық принциптерден тыс ТШИ-дің себептерін алғашқы болып теориялық тұрғыдан қарастырғанында, кейінгі ғалымдар мен теорияларға, мысалы, Джон Даннинг пен Христос Пителис ұсынған ОЛИ (меншік, орналасқан жер және халықаралықтандыру) теориясына тигізген әсерінде. Сонымен қатар, «ТШИ және МҰК қызметінің тиімділік құндылық құру компоненті 1990 жылдары екі маңызды ғылыми жетістікпен күшейтілді: ресурсқа негізделген (RBV) және эволюциялық теориялар». Бұған қоса, оның кейбір болжамдары кейіннен расталды, мысалы, IMF немесе Әлемдік банк сияқты үлкен ұлттық органдардың теңсіздікті күшейтетіні (Даннинг және Пилетис, 2008). Бұл мәселені Біріккен Ұлттар Ұйымының 10-шы Тұрақты даму мақсаты шешуге бағытталған.
Firm specific advantages: Once domestic investment was exhausted, a firm could exploit its advantages linked to market imperfections, which could provide the firm with market power and competitive advantage. Further studies attempted to explain how firms could monetize these advantages in the form of licenses. Removal of conflicts: conflict arises if a firm is already operating in foreign market or looking to expand its operations within the same market. He proposes that the solution for this hurdle arose in the form of collusion, sharing the market with rivals or attempting to acquire a direct control of production. However, it must be taken into account that a reduction in conflict through acquisition of control of operations will increase the market imperfections. Propensity to formulate an internationalization strategy to mitigate risk: According to his position, firms are characterized with 3 levels of decision making: the day to day supervision, management decision coordination and long term strategy planning and decision making. The extent to which a company can mitigate risk depends on how well a firm can formulate an internationalization strategy taking these levels of decision into account. Hymer's importance in the field of international business and foreign direct investment stems from him being the first to theorize about the existence of multinational enterprises (MNE) and the reasons behind FDI beyond macroeconomic principles, his influence on later scholars and theories in international business, such as the OLI (ownership, location and internationalization) theory by John Dunning and Christos Pitelis which focuses more on transaction costs. Moreover, "the efficiency value creation component of FDI and MNE activity was further strengthened by two other major scholarly developments in the 1990s: the resource based (RBV) and evolutionary theories" In addition, some of his predictions later materialized, for example the power of supranational bodies such as IMF or the World Bank that increases inequalities (Dunning & Piletis, 2008). A phenomenon the United Nations Sustainable Development Goal 10 aims to address.
ТШИ
Шетелдік тікелей инвестициялар, жалпы экспорттағы табиғи ресурстардың үлесі төмен елдерде, демократия индексімен бірге көбейюге бейім. Ал табиғи ресурстар экспортының үлесі жоғары елдерде демократия индексінің өсуімен бірге шетелдік тікелей инвестициялар азаюға бейім. 2010 жылғы мета-талдау көрсеткендей, дамушы және өтпелі экономикадағы жергілікті фирмаларға шетелдік тікелей инвестициялардың (ШТІ) әсері жергілікті өнімділіктің тұрақты өсуіне ықпал етеді. 1992 жылдан бастап, кем дегенде 2023 жылға дейін, АҚШ және Қытай ШТІ-нің ең басты екі қабылдаушысы болып табылады.
Foreign Direct Investment tends to increase with the democracy index of the country for countries where the share of natural resources in total exports is low. For countries with high natural resource export share, the FDI tends to decrease with a higher democracy index. A 2010 meta analysis of the effects of foreign direct investment (FDI) on local firms in developing and transition countries suggests that foreign investment robustly increases local productivity growth. From 1992 until at least 2023, the United States and China have been the top two destinations for FDI.
Еуропа
EY жүргізген зерттеуге сәйкес, 2020 жылы Франция Ұлыбритания мен Германиядан озып, Еуропадағы ең көп тікелей шетелдік инвестиция алған ел болды. EY бұл көрсеткішті президент Макронның еңбек заңнамасы мен корпоративтік салық жүйесіндегі реформаларының тікелей нәтижесі деп бағалады, бұл реформалар отандық және халықаралық инвесторлар тарапынан жақсы қабылданып, қолдау тапты.
According to a study conducted by EY, France was in 2020 the largest foreign direct investment recipient in Europe, ahead of the UK and Germany. EY attributed this as a "direct result of President Macron's reforms of labor laws and corporate taxation, which were well received by domestic and international investors alike."
Қытай
Қытайдағы ТШИ, сонымен қатар РМБ ТШИ (женьминби тікелей шетелдік инвестициялар) ретінде белгілі, соңғы он жылда едәуір өсті, 2012 жылдың бірінші жартыжылдығында 19,1 миллиард долларға жетті, бұл Қытайды сол кездегі тікелей шетелдік инвестициялардың ең ірі қабылдаушысы етіп, 17,4 миллиард доллар ТШИ алған АҚШ-тан озып кетті. 2013 жылы Қытайға ағын түскен ТШИ 24,1 миллиард долларды құрады, нәтижесінде Азия-Тынық мұхиты аймағына түскен ТШИ-дің 34,7% нарықтық үлесіне ие болды. Керісінше, 2013 жылы Қытайдан тысқары ағын түскен ТШИ 8,97 миллиард долларды құрады, бұл Азия-Тынық мұхиты аймағының үлесінің 10,7% құрайды. Әлемдік қаржы дағдарысы кезінде 2009 жылы ТШИ үштен бір бөліктен астамға төмендеді, бірақ 2010 жылы қалпына келді. Қытай 2020 жылы «Шетелдік инвестициялар туралы» заңды қабылдады.
FDI in China, also known as RFDI (renminbi foreign direct investment), has increased considerably in the last decade, reaching $19.1 billion in the first six months of 2012, making China the largest recipient of foreign direct investment at that point of time and topping the United States which had $17.4 billion of FDI. In 2013 the FDI flow into China was $24.1 billion, resulting in a 34.7% market share of FDI into the Asia Pacific region. By contrast, FDI out of China in 2013 was $8.97 billion, 10.7% of the Asia Pacific share. During the global financial crisis FDI fell by over one third in 2009 but rebounded in 2010. China implemented the Foreign Investment Law in 2020.
Үндістан
Шетелдік инвестиция 1991 жылы сол кездегі қаржы министрі Манмохан Сингх бастамасымен Шетелдік валюта басқару туралы заңға (FEMA) сәйкес енгізілді. Үндістан шетелдік корпоративтік ұйымдарға (OCB) елге инвестиция салуға рұқсат бермеді. Үндістан түрлі салаларда шетелдік инвесторлардың үлесіне шектеу қояды, қазіргі уақытта авиация және сақтандыру салаларында тікелей шетелдік инвестиция ең көп дегенде 49%-ға дейін шектеледі. 2012 жылғы БҰҰ Сауда және даму конференциясының (ЮНКТАД) зерттеуінде Үндістан 2010-2012 жылдар аралығында трансұлттық корпорациялар үшін Қытайдан кейінгі екінші ең маңызды тікелей шетелдік инвестиция (ТШИ) бағыты болды. Деректерге сәйкес, ең көп ағын қызмет көрсету, телекоммуникация, құрылыс, компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету және аппараттық құралдар салаларына құйылды. Маврикий, Сингапур, АҚШ және Ұлыбритания ТШИ-нің негізгі көздерінің қатарында болды. БҰҰ Сауда және даму конференциясының (ЮНКТАД) деректері бойынша ТШИ ағыны 10,4 миллиард долларды құрады, бұл өткен жылдың бірінші жартысына қарағанда 43%-ға төмендеді. 2015 жылы Үндістан Қытай мен АҚШ-ты басып өтіп, тікелей шетелдік инвестициялардың ең басты бағыты атанды. Үндістан 31 миллиард доллар көлемінде ТШИ тартты, ал Қытай мен АҚШ сәйкесінше 28 миллиард және 27 миллиард доллар тартты.
Foreign investment was introduced in 1991 under Foreign Exchange Management Act (FEMA), driven by then finance minister Manmohan Singh. India disallowed overseas corporate bodies (OCB) to invest in India. India imposes cap on equity holding by foreign investors in various sectors, current FDI in aviation and insurance sectors is limited to a maximum of 49%. A 2012 UNCTAD survey projected India as the second most important FDI destination (after China) for transnational corporations during 2010–2012. As per the data, the sectors that attracted higher inflows were services, telecommunication, construction activities and computer software and hardware. Mauritius, Singapore, US and UK were among the leading sources of FDI. Based on UNCTAD data FDI flows were $10.4 billion, a drop of 43% from the first half of the last year. In 2015, India emerged as top FDI destination surpassing China and the US. India attracted FDI of $31 billion compared to $28 billion and $27 billion of China and the US respectively.
Иран
Ирандық компаниялар 2015 жылдан бастап Ядролық келісім (JCPOA) арқасында шетелдік тікелей инвестициялардың (ШТИ) жақсаруын байқады. Иранның мұнай өнеркәсібіне инвестицияның үлкен қажеттілігі бар. 2023 жылға қарай Иран экономикасының жағдайына байланысты ШТИ 82%-ға төмендеді.
Iranian companies saw some improvement of FDI investment as of 2015 because of JCPOA. Some investment is much needed in Iranian oil industry. By 2023 due to condition of Iranian economy FDI had decreased by 82%.
Америка Құрама Штаттары
Жалпы алғанда, АҚШ негізінен "ашық экономикаға" ие және ТІЖ-ге (тікелей инвестицияларға) кедергілер төмен. 2010 жылы АҚШ-қа түскен ТІЖ-дің 84% сегіз елден немесе олар арқылы келді: Швейцария, Ұлыбритания, Жапония, Франция, Германия, Люксембург, Нидерланды және Канада. Сан-Франциско Федералдық резервтік банкінің 2008 жылғы зерттеуі көрсеткендей, өз елдерінің қаржы нарықтары нашар дамыған елдердің азаматтары АҚШ-тағы инвестициялық портфельдерінің үлкен үлесін ұстайды, бұл эффект жан басына шаққандағы табыс артуымен бірге төмендейді. Капитал бақылауы аз және АҚШ-пен саудасы жоғары елдер АҚШ акциялары мен облигациялар нарығына көбірек инвестиция салады. 2011 жылы Ақ үй мәліметтері бойынша, 5,7 миллион жұмысшы тікелей шетелдік инвесторларға үлкен тәуелділікте болған мекемелерде жұмыс істеді. Осылайша, американдық өндіріс жұмыс күшінің шамамен 13%-ы осындай инвестицияларға байланысты болды. Аталған жұмыстардың орташа жалақысы жұмысшы басына 70 000 АҚШ долларына жуық, бұл АҚШ жұмыс күшінің жалпы орташа жалақысынан 30%-дан астам. 2013 жылдың қыркүйек айында АҚШ Өкілдер палатасы 2013 жылғы «Америка жұмыс орындарына жаһандық инвестициялар» заңына (H.R. 2052; 113-ші Конгресс) дауыс берді, бұл заң АҚШ Сауда министрлігіне «шетелдік тікелей инвестицияларды тартудағы АҚШ-тың жаһандық бәсекеге қабілеттілігін тексеруді» жүктеді. Заң жобасын қолдаушылар тікелей шетелдік инвестициялардың артуы АҚШ-та жұмыс орындарын құруға көмектеседі деп мәлімдеді.
Broadly speaking, the United States has a fundamentally "open economy" and low barriers to the FDI. Of FDI in the United States in 2010, 84% came from or through eight countries: Switzerland, the United Kingdom, Japan, France, Germany, Luxembourg, the Netherlands, and Canada. A 2008 study by the Federal Reserve Bank of San Francisco indicated that foreigners hold greater shares of their investment portfolios in the United States if their own countries have less developed financial markets, an effect whose magnitude decreases with income per capita. Countries with fewer capital controls and greater trade with the United States also invest more in U. S. equity and bond markets. White House data reported in 2011 found that a total of 5.7 million workers were employed at facilities highly dependent on foreign direct investors. Thus, about 13% of the American manufacturing workforce depended on such investments. The average pay of said jobs was found as around $70,000 per worker, over 30% higher than the average pay across the entire U. S. workforce. In September 2013, the United States House of Representatives voted to pass the Global Investment in American Jobs Act of 2013 (H. R. 2052; 113th Congress), a bill which would direct the United States Department of Commerce to "conduct a review of the global competitiveness of the United States in attracting foreign direct investment". Supporters of the bill argued that increased foreign direct investment would help job creation in the United States.
Еуразия
2021 жылдың қараша айында Еуразиялық даму банкі жариялаған есепте Қазақстанның 2020 жылға қарай Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдері арасындағы тікелей шетелдік инвестициялардың (ТШИ) ең көп жиынтық көлеміне – 11,2 миллиард долларға ие екені және 2017 жылдан бері 3 миллиард доллардан астамға артқаны көрсетілді.
In November 2021, a report from the Eurasian Development Bank revealed that Kazakhstan boasted the highest FDI stock value from the Eurasian Economic Union (EAEU) with $11.2 billion by 2020 and an increase of over $3 billion since 2017.
Армения
Дүниежүзілік банк мәліметтері бойынша, Армения Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдері арасында шетелдік тікелей инвестициялар (ШТИ) тартымдылығы тұрғысынан бірінші орынды иеленеді. Армения үкіметі жаңа заңдар мен ережелерді қабылдау арқылы шетелдік инвестициялар үшін қолайлы орта жасады. Елдің динамикалық экономикасының нәтижесінде "Кавказ жолбарысы" деп аталды. ШТИ тартуға бағытталған шаралардың ішінде, жеңілдетілген заңнамаға ие еркін экономикалық аймақтар (ЭЭА), сондай-ақ, пайда салығы, қосымша құн салығы (ҚҚС) және мүлік салығы бойынша жеңілдіктер бар. Атап айтқанда, Ең ұсынылған ұлт (МҰҰ) және ұлттық режимдер қолданылып, үкімет халықаралық инвестицияларды ынталандыру мақсатында заңды қорғауды қамтамасыз ете отырып, "ашық есік" саясатын ұстанды. "Шетелдік инвестициялар туралы" заң халықаралық инвесторлар үшін өте тиімді бизнес ортаны кепілдейді. Бұдан өзге, Армениядағы кәсіпорындарға салған шетелдік капиталдың қорғалуына кепілдік беріледі және олардың шексіз қатысуына рұқсат етіледі. Зерттеулер көрсеткендей, Кипр, Германия, Нидерланды, Ұлыбритания және Франция 2007-2013 жылдар аралығында барлығы 1,4 миллиард АҚШ доллары көлемінде инвестиция салған.
According to the World Bank, Armenia takes the first place in terms of FDI appeal among Commonwealth of Independent States. The Armenian government has created a favorable environment for foreign investments by introducing new laws and conditions. The country was named 'The Caucasian Tiger' because of its dynamic economy. Some of the measures to attract FDI include free economic zones (FEZ) with relaxed laws, also, profit tax, VAT, and property tax benefits. In particular, The Most Favored Nation (MFN) and National Treatment regimes are in effect, and the government has chosen a "open door" policy with ongoing legal protection to encourage international investment. A highly beneficial business environment is guaranteed for international investors under the law "On Foreign Investments." Additionally, it guarantees the protection of foreign capital invested in Armenian businesses and permits limitless involvement. Research shows that Cyprus, Germany, Netherlands, UK, and France have made an altogether investment in an amount 1.4 USD billion in the period 2007 2013.
Латын Америкасы
Осы аймақта тікелей шетелдік инвестициялар бұрынғы елдерге қарағанда белгілі бір ерекшеліктермен сақталады. Сондықтан, Бразилия, Перу, Колумбия және Аргентина сияқты елдерді терең талдау қажет. Шевильоте Дельгадо өз зерттеуінде атап өткендей, Латын Америкасы – мүмкіндіктерге толы континент, сонымен қатар кейбір инвесторлар үшін кеңейістік аймақ. Қазіргі уақытта Бразилия маңызды рөл атқап отыр, өйткені соңғы 15 жылдағы өсімі сәтті болды. Егжей-тегжейлі қарастырғанда, бұл аймақ көпұлтты компаниялар үшін инвестициялық кеңістік болып табылады, себебі мұндағы бай табиғи ресурстармен қатар, шамамен 630,089,000 халқы бар. Дегенмен, шикізаттың көп көлемде болуы болашақтағы кемшілік болуы мүмкін, өйткені олардың барлығы жаңартылмайды. Тау-кен және мұнай өнеркәсібі дамып келеді. Осыған байланысты, Қытайдың Латын Америкасына жасаған инвестицияларының арқасында аймақ "Латын Америкасындағы тікелей шетелдік инвестициялар" еңбегінде айтылғандай, оның инфрақұрылымының дамуына ықпал еткенін атап өту керек. Латын Америкасының байлығына қарамастан, инвесторларды капиталдарын салу кезінде екі рет ойландыратын бірнеше фактор бар, олар – саяси тұрақсыздық, зорлық-зомбылық және әлеуметтік-мәдени мәселелер, олар үлкен қиындықтар тудыруы мүмкін.
This region of the world maintains foreign direct investment with certain peculiarities compared to countries previously shown. Therefore, a topic of in depth analysis concerns countries such as Brazil, Peru, Colombia, and Argentina. As Chevillote Delgado mentions in his study, Latin America is a land of opportunities and at the same time, it is within the expansion spectrum for some investors, as currently, Brazil holds an important position, as its growth over a period of 15 years has been fruitful. Digging deeper, this region of the world is not only the investment space for multinational companies in greater number due to its natural resources, but also because of the population settled here, as it is around 630,089,000 inhabitants. However, the availability of raw materials in large quantities may represent a future weakness, as not all are renewable. The mining and oil industries are on the rise, so in terms of growth percentages, it is important to highlight that thanks to China's investment in Latin America, this region has become the backbone for its amenities as expressed in "Foreign Direct Investment in Latin America". Despite the wealth of Latin America, there are multiple factors that push investors to think twice about their capital within Latin America, as political instability, violence, and sociocultural factors can represent a much greater challenge.