АҚШ Үкіметінің Даму Қаржы Корпорациясы: OPIC-тің тарихы мен қызметі

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік агенттігі.

Шетелдегі жеке инвестициялар корпорациясы (OPIC) АҚШ Халықаралық даму агенттігінің (USAID) Даму кредиті органымен (DCA) бірігіп, АҚШ Халықаралық дамуды қаржыландыру корпорациясын (DFC) құрғанға дейін АҚШ үкіметінің дамуды қаржыландыру институты болды. OPIC дамудың маңызды мәселелерін шешуге жеке капиталды жұмылдырып, осы арқылы АҚШ-тың сыртқы саясатын және ұлттық қауіпсіздік мақсаттарын ілгерілетуге көмектесті. АҚШ-тың жеке сектормен ынтымақтастық арқасында OPIC американдық бизнеске дамушы нарықтарда бекініп, табыс, жұмыс орындары мен өсу мүмкіндіктерін ел ішінде де, шетелде де арттыруға көмектесті. Ол өз миссиясын инвесторларға қаржы, саяси тәуекелге қарсы сақтандыру және коммерциялық қаржыландыруды алу мүмкін болмаған жағдайда жеке капиталға инвестициялық қорларға қолдау көрсету арқылы жүзеге асырды. 1971 жылы АҚШ үкіметінің агенттігі ретінде құрылған OPIC өзін-өзі қаржылай қамтамасыз етіп, американдық салық төлеушілерге ешқандай шығын келтірместен жұмыс істеді.

Қаржыландыру

OPIC дамушы елдер мен жаңадан дамыған нарықтардағы инвестициялық жобаларға тікелей несиелер және несие кепілдіктері арқылы орта және ұзақ мерзімді қаржыландыруды ұсынуға көмектесті. Жеке секторды күшейте отырып, OPIC коммерциялық қаржы институттарының қарыз беруге құлшынбаған немесе мүмкіндігі шектеулі елдерде қаржыландыруды қамтамасыз етті. Ірі де, шағын да бизнестің дамушы елдерде маңызды рөл атқаратынын ескере отырып, OPIC американдық шағын бизнеспен жұмыс істеуге басымдық берді, олар агенттік қолдаған жобалардың шамамен 80 пайызын құрады. OPIC-тің шағын және орта кәсіпкерлік қаржы департаменті құзырлы шағын бизнеске жеңілдетілген мақұлдау рәсімін және 100 000 доллардан 10 миллион долларға дейінгі сомада, 3 жылдан 15 жылға дейінгі мерзімге тікелей несиелер ұсынды. АҚШ-тың шағын бизнесі шетелдегі жобаның кемінде 25 пайызына ие болуы тиіс болса, OPIC жобаның жалпы құнының 65 пайызына дейін қаржыландыра алатын. 2006 жылдан бері OPIC АҚШ бойынша оннан астам шағын бизнес семинарын өткізіп, 1600-ге жуық кәсіпкерді OPIC өнімдері мен қызметтерімен таныстырды.

Саяси тәуекелді сақтандыру

OPIC-тің саяси тәуекелге қатысты сақтандыруы АҚШ компанияларына дамушы нарықтардағы коммерциялық жағынан тартымды мүмкіндіктерді пайдалануға мүмкіндік берді, тәуекелді азайтып, жаһандық нарықта бәсекелесуге көмектесті. OPIC АҚШ инвесторларына саяси зорлық-зомбылық, экспроприация немесе үкіметтің басқа да араласуы, сондай-ақ валютаның айырбастау мүмкін болмауы сияқты түрлі жағдайларда инвестицияларын қорғауға көмектесті.

Инвестициялық қорлар

OPIC жеке меншікке тиесілі және басқарылатын инвестициялық қорларды құруға қолдау көрсетті. Бұл қорлар жаңа, кеңейіп келе жатқан немесе жекешелендіріліп жатқан дамушы нарықтардағы компанияларға тікелей акционерлік капитал және акционерлік капиталға байланысты инвестициялар жасады. OPIC қолдаған қорлар дамушы нарықтар экономикасына ұзақ мерзімді өсу капиталына, басқару біліктілігіне және қаржылық сараптамаға қол жеткізуге көмектесті, олардың барлығы дамушы елдердегі халық үшін экономикалық дамуды кеңейтудің маңызды факторлары болып табылады.

Инвестициялық жобалар

OPIC энергетикадан бастап тұрғын үй шаруашылығы, ауыл шаруашылығы, қаржы қызметтері сияқты түрлі салалардағы жобаларды қолдады. Ол ең қажеттілігі зор аймақтарға және дамуға ең үлкен әсер ете алатын секторларға бағытталды. OPIC жаңаруға жарамды ресурстарды пайдалануға басымдық беретін жобаларға көбірек назар аударды, бұл тек өзекті әлемдік қажеттілік емес, сонымен қатар маңызды инвестициялық мүмкіндік болатын. Тағы бір маңызды басымдық – жобаларды тұрақты ету үшін жеткілікті қаржылық пайда әкеліп, оң әлеуметтік әсер тудыруға бағытталған әсерлі инвестициялар.

Африканы біріктіру

2018 жылдың шілдесінде OPIC Африканы байланыстыру бастамасын іске қосты, оның мақсаты Африкадағы инфрақұрылым, технология және құндылық тізбектерін бағытталған жобаларды қаржыландыру болды. Сахара аймағынан оңтүстікке қарайғы Африкадағы жобалар OPIC портфелінің төрттен бірінен астам бөлігін құрады, бұл аймақ корпорация үшін маңызды басымдыққа ие болды. Connect Africa арқылы OPIC телекоммуникация және интернетке қолжетімділікті, шикізат өндірушілерді соңғы пайдаланушылармен байланыстыратын құндылық тізбектерін, сондай-ақ жолдар, теміржолдар, порттар және әуежайлар сияқты маңызды инфрақұрылымдарды қолдауға үш жыл ішінде 1 миллиард доллар бөлді. Бұл байланыс экономикалық өсуді ынталандырады және аймақтық қауіпсіздікті арттырады. Бұл бастама Обама әкімшілігі кезінде іске қосылған «Power Africa» жобасына негізделген, ол континенттегі энергетика саласына бес жыл ішінде 1,5 миллиард доллар инвестициялауға міндеттенді. Connect Africa бастамасы аясындағы инвестициялық жобалардың мысалдарының бірі – Ботсванада алмаз өнеркәсібінің тұрақтылығын арттыруға көмектесетін 125 миллион долларлық несие, сондай-ақ Гамбия, Сьерра-Леоне, Конго Демократиялық Республикасы және Угандадағы ұялы байланыс желілерін және технологиялық инфрақұрылымды кеңейтуге 100 миллион долларлық міндеттеме. Бұл бастама АҚШ Халықаралық дамуды қаржыландыру корпорациясы (DFC) аясында жалғастырылатын болады. 2021 жылдың маусым айында DFC және G7 елдері континентке 80 миллиард доллар жұмсауға уәде берді.

2X Әйелдер бастамасы

2018 жылдың наурыз айында іске қосылған OPIC-тің 2X әйелдер бастамасы – дамып келе жатқан елдердегі әйелдерге инвестиция жасау үшін 1 миллиард доллар көлемінде капитал жұмылдыруға берілген міндеттеме болды. OPIC қай жобаларға инвестиция салуды шешетін болса, гендерлік тұрғыдан инвестициялау тәсілін қолданды, ол қаржылық талдауға гендерлік талдауды қосып қарастыруды талап етеді, яғни капиталды әйелдердің өміріне оң әсер ету үшін пайдалану. Қаржы жылының соңына дейін инвестициялық мақсатына жеткен OPIC, басқа G7 елдерін 2X Challenge-ке қосылуға шақырды, ол әлемнің түкпір-түкпірінен келген даму қаржы институттарын (DFI) жеке инвестициялар арқылы гендерлік теңдікке қол жеткізуге бағытталған іс-қимылға қатысуға ұйымдастырды. Жобалардың бір танымал мысалы – халық тығыз қоныстанған аймақтарда WaterHealth сауда автоматтары (WVM) құру үшін WaterHealth компаниясына қаржылық қолдау көрсету болды. Осы арқылы әйелдер мен олардың отбасыларының таза суға қол жеткізуі артты. Тағы бір мысал – Кениядағы Twiga Foods компаниясына азық-түлік тапшылығымен күресу мақсатында 5 миллион долларлық несие берілді. Бұл бастама АҚШ Халықаралық дамуды қаржыландыру корпорациясы (DFC) аясында жалғастырылатын болады. Тағы бір маңызды басымдық – әлеуметтік жағынан оң әсер ететін инвестициялар, ол осы жобалардың тұрақтылығын қамтамасыз ететін қаржылық табыс табуға бағытталған. OPIC Африкадағы энергия жобаларын дамытуға келесі бес жыл ішінде 1,5 миллиард доллар жұмсауға міндеттенді, бұл президент Обаманың «Африканы қуаттандыру» бастамасын қолдау мақсатында континентте электр энергиясына қол жеткізе алатын адамдар санын екі есеге арттыруға бағытталған. «Африканы қуаттандыру» бастамасы Африка елдеріне мұнай және газ, геотермальдық, су электр станциялары, жел, күн энергиясы және биомасса сияқты кең ауқымды энергия ресурстарын дамытуға, сондай-ақ электр энергиясын өндіру және тарату инфрақұрылымын құруға көмектеседі.

Құқықтық талаптар

OPIC өз жобаларының АҚШ жеке секторымен маңызды байланысы болуын қажет етті. Қаржыландыру үшін бұл АҚШ-та құрылған және 25 процент немесе одан да көп үлесі АҚШ-тың меншігінде болған компанияны, немесе АҚШ азаматтары, тұрақты түрде тұратын адамдар және АҚШ-та құрылған коммерциялық емес ұйымдар басқаратын, АҚШ-тың басым үлесіне ие шетелде құрылған компанияны білдірді. OPIC АҚШ экономикасына зиян келтіретін жобаларды қолдаған емес.

Экологиялық және әлеуметтік стандарттар

OPIC жобалары конгресс белгілеген қоршаған ортаны қорғау, әлеуметтік салдар, денсаулық және қауіпсіздік талаптарына сай болуы тиіс еді. Нұсқаулар мен процедуралар көбінесе Дүниежүзілік банк тобы, Еуропалық қайта құру және даму банкі, Америкааралық даму банкі және АҚШ Экспорт-импорт банкі сияқты ұйымдар қолданатын экологиялық және әлеуметтік әсерді бағалау процедураларына негізделген. Қоршаған ортаға немесе қоғамға елеулі кері әсер тигізуі мүмкін жобалар туралы мәліметтер 60 күндік пікір білдіру кезеңімен көпшілік назарына жарияланады.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропаны қайта құруға бағытталған американдық күш-жігерде саясатты қалыптастырушылар үшін жеке инвестиция экономикалық дамудың қуатты қозғаушы күші екені және жеке инвестицияларды ынталандыруда үкіметке тиісті рөл бар екені анық болды. Осыған сәйкес, Маршалл жоспары АҚШ үкіметін АҚШ-тың жеке инвесторларына шетел валютасында алынған табыстың АҚШ долларына айырбасталмауы мүмкін тәуекелге қарсы кепілдік беруге уәкілеттік берді. Бұл жаңа құрал – саяси тәуекелге сақтандыру – 1950 жылдары соғыс және экспроприациядан туындаған шығындарды, сондай-ақ инвесторлардың инвестицияларынан түскен табысқа қатысты құқықтарына мемлекеттік араласуды қамту үшін кеңейтілді. Кейіннен ол жобалық қаржыландырумен толықтырылды. 1966 жылы Конгресс 1966 жылғы Шетелдік көмек туралы заңға сәйкес Халықаралық жеке инвестициялар жөніндегі консультативтік кеңес (IPIAC) құрды. 1968 жылдың желтоқсан айында IPIAC «АҚШ-тың шетелдегі жеке кәсіпкерлікті дамыту корпорациясының қажеттілігі» атты есеп жариялады, онда мұндай ұйымның қажеттігін көрсетті. IPIAC есебінде 1968 жылғы Шетелдік көмек туралы заңға Жавиц поправкасына жауап ретінде АҚШ-тың шетелдегі жеке кәсіпкерлікті дамыту корпорациясын ұйымдастыру және оны қаржыландыру ұсынылды. АҚШ кепілдік беру бағдарламасының басқаруы әртүрлі агенттіктер арасында ауысқан сайын, оны тұрақты, өзін-өзі қамтамасыз ететін тәуелсіз агенттік ретінде құруға екіпартиялық қолдау күшейді. [Президент Никсонның] ең маңызды ұсынысы – Шетелдегі жеке инвестиция корпорациясын құру туралы ұсыныс. Менің ойымша, тіпті шетелдік көмекке қарсы болғандар да біздің халықаралық даму бағдарламасының салмағын мемлекеттік ресурстардан жеке ресурстарға көшіруге болады және көшіру керек деп келіседі. Әкімшіліктің корпорация құру туралы ұсынысының негізгі мақсаты – американдық кәсіпкерлерді дамуға мұқтаж елдерде пайдалы және өнімді кәсіпорындарды зерттеуге ынталандыру. Менің ойымша, OPIC – бұл бизнес тәсілімен шетелдік көмек. Өйткені, пайда табу мақсаты біздің ұлттың дамуының басты қозғаушы күші болды. Неліктен осы пайда табу мақсатын басқалардың дамуына көмектесу үшін пайдаланбау керек? Өкіл Клемент Заблоцки (Висконсин штаты, Демократ партиясы) 1969 жылғы 19 қарашада OPIC құрылғанға дейінгі Конгресс талқылауларында: «OPIC – 1948 және 1949 жылдарға дейін созылған шетелге көмек саласындағы алғашқы маңызды бастама. Бұл корпорация жобаларды дамыту, инвестициялау, сақтандыру, кепілдік беру және тікелей несие беру операцияларына алғаш рет бизнес-әдістер мен есептеу процедураларын қолданады, яғни дамуына көмектесуді жоспарлап отырған азырақ дамыған аймақтарға тікелей бағытталған жеке іс-әрекеттерге». Сенатор Джейкоб Жавиц (Нью-Йорк штаты, Республикалық партиясы) 1969 жылғы 12 желтоқсанда OPIC құрылғанға дейінгі Конгресс талқылауларында.

In the American effort to rebuild Europe following World War II, it became clear to the policymakers that private investment is a powerful generator of economic development and that there is an appropriate role for government in encouraging private investment where it has the potential to do the most good. Accordingly, the Marshall Plan authorized the U. S. government to ensure private U. S. investors against the risk that earnings generated overseas in foreign currencies might not be convertible into U. S. dollars. This new tool—political risk insurance—was expanded in the 1950s to cover losses from war and expropriation, as well as government interference with investors' rights to the proceeds of their investments. It was subsequently complemented with the addition of project financing. In 1966, Congress established the International Private Investment Advisory Council (IPIAC) under the Foreign Assistance Act of 1966. In December 1968, IPIAC published "The Case for a U. S. Overseas Private Enterprise Development Corporation", a report articulating the need for such an entity. The IPIAC in the report recommended the organization of an overseas private enterprise development corporation of the United States and also funded by it, as responsive to the Javits Amendment to the 1968 Foreign Assistance Act. As the administration of the U. S. guaranty program moved among various agencies, bipartisan support grew to establish it on a permanent basis as a self sustaining, independent agency. The most original of [President Nixon's] recommendations is the one dealing with the establishment of an Overseas Private Investment Corporation. Even opponents of foreign aid agree, I feel sure, that the burden of our international development program can and should be shifted increasingly from public to private resources. The Administration's proposal to set up a Corporation has as its basic objective stimulation of American businessmen into examining the possibility of profitable and productive enterprises in countries hungry for development. I believe OPIC means business—a businesslike approach to foreign aid. After all, the profit motive was the prime mover in our own Nation's development. Why not use this profit motive in helping the development of others?|Representative Clement Zablocki (D WI) during Congressional debate preceding establishment of OPIC November 19, 1969

[OPIC is the] first really big initiative that has come along in the foreign aid field almost since it began, which goes back to 1948 and 1949 this corporation will for the first time apply business methods and business accounting procedures to the business operations of project development, investment, insurance, guarantees and direct lending—that is, to private activities which are sensitively and directly geared into the development of the less developed areas which we propose to help in the foreign aid program.|Senator Jacob Javits (R NY) during Congressional debate preceding the establishment of OPIC, December 12, 1969

Congress created OPIC in 1969 through an amendment to the Foreign Assistance Act, and the agency began operations in 1971, during the Nixon administration, with a portfolio of $8.4 billion in political risk insurance and $169 million in loan guaranties. In a special message to Congress in 1971, President Nixon stated that OPIC's establishment will help "give new direction to U. S. private investment abroad and provide new focus to our foreign assistance effort." Organized as a corporation with a corporate structure, OPIC is governed by a Board of Directors, President and CEO, and Executive Vice President, all nominated by the President of the United States and approved by the U. S. Senate. The majority of the Board of Directors, including its president, are "drawn from private life and have business experience."

Конгресс 1969 жылы Шетелдік көмек туралы заңға поправка енгізу арқылы OPIC құрды және агенттік 1971 жылы Никсон әкімшілігі кезінде саяси тәуекелге сақтандыру бойынша 8,4 миллиард долларлық және несие кепілдіктері бойынша 169 миллион долларлық портфельмен жұмысын бастады. 1971 жылы Конгреске жолдаған арнайы хатында президент Никсон OPIC құру «АҚШ-тың шетелдегі жеке инвестицияларына жаңа бағыт беруге және біздің шетелдік көмегімізге жаңа назар аударуға» көмектесетінін мәлімдеді. Корпоративтік құрылыммен корпорация ретінде ұйымдастырылған OPIC-ті директорлар кеңесі, президент және бас директор, сондай-ақ атқарушы вице-президент басқарады, олардың барлығы АҚШ президенті тағайындайды және АҚШ Сенаты бекітеді. Директорлар кеңесінің көпшілігі, оның ішінде президенті «жеке өмірден тағайындалған және бизнес тәжірибесі бар» адамдардан тұрады.