Кіріспе

Бейресми құндылықтарды беру жүйесі (IVTS) – басқа географиялық орналасқан жердегі үшінші тарапқа ақшаны немесе оған баламалы құндылықты төлеу мақсатында ақша қабылдайтын кез келген жүйе, механизм немесе адамдар желісі. Бейресми құндылықтарды беру әдетте дәстүрлі банк жүйесінен тыс, банк емес қаржы институттары немесе негізгі қызметі ақша беру болып табылмайтын басқа да бизнес ұйымдары арқылы жүзеге асырылады. IVTS операциялары кейде ресми банк жүйелерімен байланысады, мысалы, IVTS операторының банктік шоттарын пайдалану арқылы.

Тарих

Бейресми құндылықтарды беру жүйесі – қазіргі заманғы банктік жүйелерге дейін пайда болған, ақша аудару және банктік қызметтердің баламалы және ресми емес түрі. Бұл жүйелер ауылдар ішінде және ауылдар арасындағы есеп айырысу құралы ретінде құрылған. Олар 4000 жылдан астам бұрын, тіпті одан да ертерек пайда болған. Бастапқы елдерден шетелге көшіп қоныстанғандардың арқасында олардың қаржылық операциялар үшін жаһандық желі ретінде қолданылуы кеңінен тарады. Бүгінде ИВТС операциялары көптеген елдерде кездеседі. Этностық топқа байланысты ИВТС әртүрлі атаулармен белгілі: мысалы, хавала (Орта Шығыс, Ауғанстан, Үндістан субконтиненті); фэй цян (飞钱 немесе "ұшатын ақша"; Қытай); фо кхуан (Таиланд); және Қара нарық песосы (Оңтүстік Америка). ИВТС-ті басқарумен айналысатын жеке тұлғалар немесе топтар оны толық жұмыс күнімен, жартылай жұмыс күнімен немесе жағдайға қарай іске асыруы мүмкін. Олар дербес жұмыс істеуі немесе көп адамнан тұратын желінің құрамында жұмыс істеуі мүмкін. ИВТС сенімге негізделген. Әдетте, операторлар оларға сеніп тапсырылған қаражатты жымқырмайды.

ИВТС қалай жұмыс істейді?

Жіберуші ақшаны IVTS агентіне береді, ал алушы өңірдегі/елдегі әріптесі осы ақшаны жеткізуші ретінде әрекет етеді. Жіберуші телефон арқылы немесе факс арқылы әріптесіне нұсқаулар береді, ал ақша бірнеше сағат ішінде жеткізіледі. Бұрын хабарды жеткізу үшін курьерлерді, адамдарды және тіпті жануарларды (мысалы, көгершіндерді) пайдалану мүмкін болған. Есеп айырысу жеке жеткізу қызметі арқылы немесе кері бағыттағы банктік аударыммен жүзеге асырылады. Кітаптарды теңгертудің тағы бір жолы – шетелге жіберілген тауарлардың құнын кем көрсету, соның арқасында алушы өнімді нарық бағасынан жоғары сата алады.