Кіріспе
Топология саласында мамандандыру (немесе каноникалық) преордер – топологиялық кеңістіктің нүктелері жиынындағы табиғи преордер. Көптеген практикалық есептерде қарастырылатын кеңістіктер үшін, атап айтқанда T0 ажырату аксиомасын қанағаттандыратын кеңістіктер үшін, бұл преордер тіпті ішінара рет болып табылады (мамандандыру реті деп аталады). Ал T1 кеңістіктер үшін бұл рет тривиальды болып, маңызды емес. Мамандандыру реті компьютер ғылымындағы қолданыстарда жиі қарастырылады, онда T0 кеңістіктері денотациялық семантикада кездеседі. Сондай-ақ, бұл рет тәртіп теориясында қолданылатындай, ішінара реттелген жиынтықтардағы қолайлы топологияларды анықтау үшін маңызды.
Жоғарғы және төменгі топтар
X топологиялық кеңістік болсын және ≤ X-тегі мамандандырудың алдын ала тәртібі болсын. Кез келген ашық жиын ≤ бойынша жоғарғы жиын, ал кез келген жабық жиын төменгі жиын болып табылады. Керісіншесі, жалпы жағдайда дұрыс емес. Шындығында, топологиялық кеңістік Александров дискретті кеңістік болып табылады, егер және тек қана егер кез келген жоғарғы жиын да ашық болса (немесе, эквивалентті түрде, кез келген төменгі жиын да жабық болса). A – X-тің ішкі жиыны болсын. A-ны қамтитын ең кіші жоғарғы жиын ↑A деп белгіленеді, ал A-ны қамтитын ең кіші төменгі жиын ↓A деп белгіленеді. Егер A = {x} – жеке элемент болса, ↑x және ↓x белгілері қолданылады. x ∈ X үшін келесілер орындалады: ↑x = {y ∈ X : x ≤ y} = x-ты қамтитын ашық жиындардың қиылысы. ↓x = {y ∈ X : y ≤ x} = x-ты қамтитын жабық жиындардың қиылысы = cl{x}. ↓x төменгі жиыны әрқашан жабық; алайда ↑x жоғарғы жиыны ашық немесе жабық болуы міндетті емес. Топологиялық X кеңістігінің жабық нүктелері – дәл осы ≤-ға қатысты X-тің минималды элементтері.
and the smallest lower set containing A is denoted ↓A. In case A = {x} is a singleton one uses the notation ↑x and ↓x. For x ∈ X one has:
↑x = {y ∈ X : x ≤ y} = ∩{open sets containing x}. ↓x = {y ∈ X : y ≤ x} = ∩{closed sets containing x} = cl{x}. The lower set ↓x is always closed; however, the upper set ↑x need not be open or closed. The closed points of a topological space X are precisely the minimal elements of X with respect to ≤.
Мысалдар
Сиерпинский кеңістігінде {0,1} ашық жиынтықтары {∅, {1}, {0,1}} болғанда, мамандандыру реті табиғи болып табылады (0 ≤ 0, 0 ≤ 1, және 1 ≤ 1). Егер p, q Spec(R) элементтері болса (R коммутативті сақинаның спектрі), онда p ≤ q егер және тек қана q ⊆ p (түпнұсқа идеалдар ретінде) болса. Осылайша, Spec(R)-дің жабық нүктелері дәл ең жоғары идеалдар болып табылады.
Тапсырмалар бойынша топологиялар
Мамандандыру тәртібі әрбір топологиядан алдын ала тәртіп алуға мүмкіндік беретін құралды ұсынады. Керісінше сұрақ туындайды: кез келген алдын ала тәртіп белгілі бір топологияның мамандандыру алдын ала тәртібі ретінде алына ма? Расында, осы сұраққа жауап оң және X жиынында берілген ≤ тәртібін мамандандыру тәртібі ретінде тудыратын көптеген топологиялар бар. ≤ тәртібіне қатысты Александров топологиясы ерекше роль атқарады: ол ≤ тәртібін тудыратын ең ұсақ топология. Екінші шегі, ≤ тәртібін тудыратын ең ірі топология – жоғарғы топология, онда ↓x жиындарының (X-тегі кейбір x үшін) толықтығы ашық болады. Бұл екі шек арасында қызықты топологиялар да бар. Белгілі бір ≤ тәртібі үшін жоғарыда аталған мағынада тәртіпке сәйкес келетін ең ұсақ таза топология – Скотт топологиясы. Дегенмен, жоғарғы топология әлі де ең ірі таза тәртіптік топология болып табылады. Шындығында, оның ашық жиындарына ешқандай жоғарғы шек қол жеткізе алмайды. Сондықтан, ≤ мамандандыру тәртібімен кез келген таза кеңістік жоғарғы топологиядан ұсақ, ал Скотт топологиясынан ірі болады. Алайда, мұндай кеңістік болмауы да мүмкін, яғни, тұрақты топологиясы жоқ ішінара тәртіптер бар. Әсіресе, Скотт топологиясы міндетті түрде таза болуы керек емес.