Байкал үйрек (Sibirionetta formosa) – Ресейде көбейетін, Азияда қыстайтын су құсы. Таксономиясы, генетикалық зерттеулер, және жаңа туыстығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Байкал көкқұйрығы (Sibirionetta formosa), сондай-ақ екі дақты үйрек немесе шырылдақ үйрек деп те аталады, Ресейдің шығысында көбейетін және Шығыс Азияда қыстайтын суға батып жейтін үйрек түрі.
The Baikal teal (Sibirionetta formosa), also called the bimaculate duck or squawk duck, is a dabbling duck that breeds in eastern Russia and winters in East Asia.
Таксономия
Байкалдың көк қазын алғаш рет 1775 жылы неміс натуралисі Иоганн Готлиб Георги Anas formosa деген екі атаумен сипаттаған. 2009 жылы жарияланған молекулалық филогенетикалық зерттеуде, сол кездегі анықтама бойынша Anas тұқымы монофилеттік емес екені анықталды. Осы талдау негізінде тұқым төрт ұрпаққа бөлінді, ал Байкал көк қазы қайта жандандырылған Sibirionetta тұқымына қосылды, бұл тұқымды 1929 жылы неміс зоологы Ханс фон Боеттихер ұсынған. Sibirionetta атауы латын тіліндегі "sibiricus" – Сібір және ежелгі грек тіліндегі "netta" – үйрек деген сөздерден құралған. Formosa деген сөз латынша formosus – "әдемі" деген мағынаны білдіреді.
The first formal description of the Baikal teal was by the German naturalist Johann Gottlieb Georgi in 1775 under the binomial name Anas formosa. A molecular phylogentic study published in 2009 found that the genus Anas as then defined was non monophyletic. Based on this analysis the genus was split into four proposed genera with the Baikal teal placed in the resurrected genus Sibirionetta that had been introduced by the German zoologist Hans von Boetticher in 1929. The name Sibirionetta is derived from the Latin sibiricus for Siberia and the Ancient Greek nētta for a duck. The specific epithet formosa is from the Latin formosus for "beautiful".
Сипаттама
Бұл қаздың ұзындығы қарапайым қазға қарағанда сәл үлкенірек және құйрығы ұзынырақ. Жыныс жетілген еркегін тану оңай – жарқын жасыл мойны, сары және қара құлақ асты, мойны мен жұмбағы ерекшеленеді. Басы қара түсті, ал кеудесі қара дақтармен жарық қоңыр. Ұзын, төмен қарай түсетін қара қанат жапқыштары бар, ал сұр бүйірлері алдыңғы және артқы жағынан ақ жолақтармен шектелген. Байкал қазының биіктігі 11,75-тен 15,75 дюймға дейін жетеді және орташа салмағы 1 фунтты құрайды. Ұрғашысы жасыл қанатты қазға ұқсас, бірақ құйрығы ұзын, тұмсығының табанында ерекше ақ дақ және көздің артқа қарай бұрышталған ақ жұмбағы бар. Оның қара түсті тажымен шектелген ақ қабағы да бар. Қанатының асты жағы жасыл қанатты қазға ұқсас, бірақ алдыңғы жиегі қараңғырақ. Жасыл қанат жапқышының ішкі жиегі ақшыл қызыл түсті. Жасырақ құстың қауырсыны аналығына ұқсас, қарапайым қаздан ақшыл лоральды дақпен ажыратуға болады. Жыныс жетілмеген (күн тұтылу) қауырсынында еркек аналығына көбірек ұқсайды, бірақ қауырсыны күңгірт қызыл қоңыр (қызыл) түсте болады.
At between , this duck is slightly larger and longer tailed than the common teal. The breeding male is unmistakable, with a striking green nape, yellow and black auriculars, neck, and throat. It has a dark crown, and its breast is light brown with dark spots. It has long dropping dark scapulars, and its grey sides are set off on the front and rear with white bars. The Baikal teal has a height from 11.75 to 15.75 inches and a weighs an average of 1 pound. The female looks similar to a female green winged teal but with a longer tail, and a distinctive white spot at the base of the bill and a white throat that angles to the back of the eye. She also has a distinct light eyebrow bordered by a darker crown. The underwing is similar to the Green winged Teal also, but has a darker leading edge. The green speculum has an indistinct cinnamon buff inner border. The juvenile has a plumage similar to that of the female and can be distinguished from the Common Teal by the pale loral spot. In non breeding (eclipse) plumage, the drake looks more like the female, but plumage is a much richer reddish brown (rufous) colour.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Шығыс Сібірдің орманды аймағында, Енисей алқабынан бастап шығысқа қарай Камчаткаға, Солтүстік Корякқа, Магадан облысының шығысына, Хабаровск өлкесінің солтүстігіне, Оңтүстік-Шығыс және Солтүстік Сахаға, Іле-Орталық Иркутск облысына және Солтүстік Красноярск өлкесіне дейін көбейеді. Бұл көшіп-қоныс жасайтын түр, қыста Оңтүстік Кореяда, Жапонияда, Тайваньда, Қытайдың солтүстік және шығыс бөліктерінде, Пекиннен бастап жағалау бойымен Вьетнам шекарасына дейін, батысқа Юньнаньға, содан кейін солтүстікке Чунцин мен Хэнаньға дейін қыстайды. Ол тундраның жиегіндегі тоғандарда және батпақты ормандарда көбейеді. Қыс айларында жазық жерлердегі тұщы суларда кездеседі.
It breeds within the forest zone of eastern Siberia from the Yenisey basin eastwards to Kamchatka, northern Koryak, eastern Magadan Oblast, northern Khabarovsk Krai, southeastern and northern Sakha east central Irkutsk Oblast, and northern Krasnoyarsk Krai. It is a migratory species, wintering in South Korea, Japan, Taiwan, northern and eastern China, from Beijing down the coast to the Vietnam border, and west to Yunnan then north to Chongqing and Henan. It breeds in pools on the tundra edge and within swampy forests. In winter it is found on lowland fresh waters.
Мәртебе
Бұл түр IUCN Қызыл тізімінде «Тәуекел азаз» санатында тіркелген, бірақ 2011 жылға дейін аң ауру және қыстау орындарындағы сулы-батпақты мекендердің жойылғандығы салдарынан «Қауіпті» деп есептелген.
This species is classified as Least Concern on the IUCN Red List, though it was classified as Vulnerable before 2011 due to hunting and destruction of its wintering wetland habitats.