Бриони келісімі: Югославияның болашағы туралы құжат
Brioni Agreement
Бриони келісімі (1991): Югославияның болашағы, Словения тәуелсіздігі, Еуропалық қауымдастықтың рөлі. Соғысты тоқтатуға және жаңа шекараларға әсер етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1991 жылғы Югославияның болашағы туралы құжат
1991 document on the future of Yugoslavia
Бриони келісімі, сондай-ақ Бриони декларациясы (, , , ), – 7 шілдеде 1991 жылы Бриони аралдарында Словения, Хорватия және Югославия өкілдерінің Еуропалық қауымдастықтың (ЕҚ) саяси қолдауымен қол қойылған құжат. Келісім Югославияның болашағы туралы келешектегі келіссөздер үшін жағдай жасауға бағытталған. Алайда, ол федералды премьер-министр Анте Марковичті Югославияны сақтап қалудағы күш-жігерінен оқшаулатты және Словенияға қатысты федералдық ықпалды тоқтатты. Бұл Югослав халық армиясының (ЮНА) күшін Хорватиядағы қақтығысқа шоғырландырғанын білдірді, халықаралық шекараларды қайта қарау прецедентін қалыптастырды және Югослав дағдарысын шешудегі ЕҚ мүддесін күшейтті. Келісім он күндік соғыста Югославия және Словения күштері арасындағы жауынгерлік әрекеттерді тоқтатты. Словения мен Хорватия 25 маусымда тәуелсіздік жариялады, ал Югослав халық армиясының (ЮНА) бөлімдері келесі күні Словениядағы базаларынан тарала бастады. 27 маусымда ЮНА мен Словенияның аумақтық қорғаныс күштері (ТДС) Словенияның шекаралық бекеттеріне бақылау орнату үшін қақтығысқа түсті, бұл он күндік соғысқа айналды. ЕҚ-ның үш мүшеден тұратын делегациясы маусым айының соңында және шілде айының басында аймаққа үш рет сапар шегіп, келешектегі келіссөздерді жеңілдетуге бағытталған саяси келісімге қол жеткізу үшін келіссөздер жүргізді. Делегация құрамына ЕҚ төрағалығын атқарып тұрған Люксембургтің, сондай-ақ бұл лауазымды бұрынғы және болашақ иелері ретінде Италия мен Нидерландының сыртқы істер министрлері кірді. 29 маусымда Хорватия мен Словения келіссөздер арқылы шешім табу үшін тәуелсіздік жариялауларын тоқтата тұруға келісті. ЕҚ делегациясы Сербияның 30 маусымда федералдық президенттік құрамындағы хорват мүшесі Стьепан Месичті Югославия президентігінің төрағасы етіп тағайындауға қарсылығын тоқтату арқылы жақсы қадам жасады. Бұл жетістік ЮНА-ның Словениядағы әскерлеріне казармаға оралуға бұйрық бергенімен нығайтылды.
The Brioni Agreement, also known as the Brioni Declaration (, , , ), is a document signed by representatives of Slovenia, Croatia, and Yugoslavia under the political sponsorship of the European Community (EC) on the Brijuni Islands on 7 July 1991. The agreement sought to create an environment in which further negotiations on the future of Yugoslavia could take place. However, ultimately it isolated the federal prime minister Ante Marković in his efforts to preserve Yugoslavia, and effectively stopped any form of federal influence over Slovenia. This meant the Yugoslav People's Army (JNA) would focus on combat in Croatia, creating a precedent of redrawing international borders and staking the EC's interest in resolving the Yugoslav crisis. The agreement put an end to hostilities between the Yugoslav and Slovene forces in the Ten Day War. Slovenia and Croatia declared independence on 25 June, and the Yugoslav People's Army (JNA) units began to deploy from its bases in Slovenia the next day. On 27 June, armed conflict broke out as the JNA and the Territorial Defence Force of Slovenia (TDS) began fighting over control of Slovenia's border posts, in what became the Ten Day War. A three strong EC delegation made three visits to the region in late June and early July to negotiate a political agreement which would facilitate further negotiations. The delegation consisted of the foreign ministers of Luxembourg, as the incumbent holder of the EC presidency, and Italy and the Netherlands, as the previous and future holders of that office. On 29 June, Croatia and Slovenia agreed to suspend their declarations of independence to allow time for a negotiated settlement. The EC delegation appeared to make progress when Serbia responded to the move by ceasing their opposition to the appointment of a Croatian member of the federal presidency, Stjepan Mesić, as President of the Presidency of Yugoslavia on 30 June. The appearance of a success was reinforced when the JNA ordered its troops posted in Slovenia to return to their barracks.
Брионидегі конференция
ЕО делегациясының тағы бір нәтижесі – ЕО, Хорватия, Словения, Сербия және Югославия үкіметінің өкілдері қатысқан келіссөздер болды. Бұл келіссөздер 7 шілдеде Бриони аралдарында өтті. Федералды президенттіктің сегіз мүшесінің бесеуі келіссөздерге қатысты: Мешич, Боғич Боғичевич, Янез Дрновшек, Бранко Костич және Васил Тупурковски. Югославияның федералды премьер-министрі Анте Маркович, Югославияның федералды сыртқы істер министрі Будимир Лончар, ішкі істер министрі Петар Грачанин және қорғаныс министрінің орынбасары вице-адмирал С. де қатысты. Хорватия президенті Франьо Туджманмен, ал Словения атынан президент Милан Кучан қатысты. Сербияны 15 маусымда Милошевич қатысудан бас тартқандықтан, федералды президенттіктің бұрынғы серб мүшесі Борисав Йович өкілдік етті. ЕО делегациясы сағат 8:00-де Кучан және оның көмекшілерімен, содан кейін Туджман және оның көмекшілерімен, ақырында Йовичпен жеке-жеке әңгімелесулер өткізді. Түстен кейін федералды, словен және хорват делегацияларымен пленарлық отырыс өтті, ал Йович келіссөздерден қанағаттанбағандығын білдірді. Келісімге дайындық 5 шілдеде Гаагада өткен ЕО министрлер кеңесінде жүргізілді. Ол бірлескен декларациядан және Югославияға бақылаушы миссиясын жіберудің ережелері мен саяси келіссөздерді жалғастыруға қолайлы жағдай жасау туралы екі қосымшадан тұрды. Бриони келісімі деп белгілі болған келісімде қарастырылған бақылаушы миссиясы Еуропалық қауымдастық бақылау миссиясы (ECMM) ретінде іске асырылды, оның міндеті Словенияда JNA және TDS-тің таратылуын және ақыр соңында Словениядан JNA-ның шығарылуын бақылау болды.
A further result of the EC delegation's mission were talks attended by representatives of the EC, Croatia, Slovenia, Serbia and the Yugoslav government. The talks were held at Brijuni Islands on 7 July. five out of eight members of the federal presidency attended the talks—Mesić, Bogić Bogićević, Janez Drnovšek, Branko Kostić and Vasil Tupurkovski. The Yugoslav federal prime minister Ante Marković was also present, as were the Yugoslav federal foreign minister Budimir Lončar, interior minister Petar Gračanin and the deputy defence minister Vice Admiral sr. Croatia was represented by President Franjo Tuđman while President Milan Kučan attended on behalf of Slovenia. Serbia was represented by Borisav Jović, a former Serbian member of the federal presidency who had resigned from the position on 15 June, instead of Milošević who refused to attend. Starting at 8:00 a. m., the EC delegation held separate talks with Kučan and his assistants, then with Tuđman and his assistants, and finally with Jović. In the afternoon, a plenary meeting was held with the federal, Slovene and Croatian delegations in attendance, while Jović reportedly left dissatisfied with the talks. The agreement was prepared at the EC council of ministers in The Hague on 5 July. It consisted of a Joint Declaration, and two annexes detailing the creation of an environment suitable to further political negotiations and guidelines for an observer mission to Yugoslavia. The agreement, which became known as the Brioni Declaration or the Brioni Agreement, The observer mission set out by the Brioni Agreement materialised as the European Community Monitor Mission (ECMM) tasked with monitoring the disengagement of the JNA and the TDS in Slovenia, and ultimately the withdrawal of the JNA from Slovenia.
Салдары
Брюни келісімі бойынша аз ғана мәселеде келісімге қол жеткенімен және кейіннен келісімге қол қойған тараптар оны әртүрлі интерпретациялағанмен, Брюни келісімі ЕО-ның аймаққа деген қызығушылығын бекітті және 10 шілдеде Гаагада Югославия жөніндегі ЕО-ның алғашқы Министрлер кеңесі өтті. 1 қыркүйекте ЕХҚА-ның (Еуропалық қақтығыстарды алдын алу жөніндегі конференция) жұмыс шеңбері Хорватияны қамтуға кеңейтілді. Қыркүйек айының ортасына қарай соғыс шиеленісіп, Хорватия Ұлттық гвардиясы мен полициясы ЮНА казармаларын блокадалап, ЮНА хорват күштеріне қарсы әскери науқанға кірісті. Бриони келісімі федерацияны сақтап қалуға тырысқан Марковичтің ықпалын әлсіретті, бірақ ван ден Брук оны елемеді, ол алдына қойылған мәселелерді түсінбегендей көрінді, ал ЕО делегациясы Югославияның тарауына тікелей қолдау көрсетті. Бұл келісім Хорватия үшін де тиімсіз болды, себебі ол ЮНА мен серб күштеріне қарсы өзінен-өзі қорғануға мәжбүр болды. Ақырында, ЕО Словениядағы қарулы қақтығыстың жылдам шешілуіне үлес қосқанын мәлімдеді, бірақ оның дипломатиялық күш-жігерінің жағдайға тигізген нақты әсері болмағанын түсінбеді.
Even though little was agreed upon and the agreement was later interpreted differently by its signatories, the Brioni Agreement established the EC's interest in the region and the first EC Ministerial Conference on Yugoslavia was held in The Hague on 10 July. The ECMM's scope of work was expanded to include Croatia on 1 September. By mid September, the war had escalated as the Croatian National Guard and police blockaded the JNA barracks and the JNA embarked on a campaign against Croatian forces. The Brioni Agreement isolated Marković who tried to preserve the federation, but was ignored by van den Broek who appeared not to comprehend issues presented before him, and the EC delegation tacitly encouraged the dissolution of Yugoslavia. The agreement was also unfavourable for Croatia because it was left to defend against the JNA and Serb forces. In the end, the EC took credit for a rapid resolution of the armed conflict in Slovenia without realising that its diplomatic efforts had little to do with the situation on the ground.