Сербия және Черногорияның сыртқы қатынастары: 1992 жылдан бастау алатын мемлекеттік құрылымның дамуы
Foreign relations of Serbia and Montenegro
Сербия мен Черногорияның сыртқы қатынастары: 1992 жылдан бастап Югославияның ыдырауы, ұлтшылдық саясат, санкциялар, халықаралық оқшаулану және Косово соғысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербия мен Черногорияның сыртқы қатынастарына шолу 1992 жылы құрылған мемлекет
Overview of Serbia and Montenegro's foreign relations
the state created in 1992
1990 жылдардың басында Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының (Югославия СФР) тарауынан кейін, жаңадан құрылған Югославия Федеративтік Республикасының (2003 жылы Сербия және Черногория деп қайта аталды) сыртқы саясаты, ең алдымен, өзінің саяси және геосаяси жағдайын қамтамасыз етуге, сондай-ақ басқа бұрынғы Югославия республикаларындағы этникалық сербтермен ынтымақтастықты күшті ұлтшылдық науқан арқылы нығайтуға бағытталды. Ел Югославия соғыстарына қатысқандықтан, Югославияға қарсы ауыр санкцияларға ұшырады, бірақ бұл қатысу саяси немесе идеологиялық себептермен жиі жоққа шығарылды. Бастапқы кезеңде Югославия Федеративтік Республикасы (ЮФР) Суық соғыс кезінде сыртқы саясаттағы маңызды ойыншы болған Югославия СФР-нің жалғыз заңды мұрагері ретінде халықаралық мойындылық алуға тырысты. ЮФР басқа бұрынғы Югославия республикаларымен мұрагерлік құқығын бөлісуге келіспегендіктен, халықаралық ұйымдарға қайтадан мүшелікке үміткерлік етуден бас тартты, бұл елдің халықаралық оқшаулануына және 2000 жылы Слободан Милошевичтің құлатылуына дейін «пария мемлекет» деп сипатталуына әкелді. Бұл жағдай жақсарғанмен, Косово соғысының басталуы және 1999 жылы НАТО-ның Югославияға жасаған бомбалауы салдарынан ұзаққа созылмады. 2000 жылдың 5 қазанында Слободан Милошевичтің биліктен алынуынан және Сербияның жаңа премьер-министрі Зоран Джинджич пен ЮФР-нің жаңа президенті Воислав Коштуница басқаратын Сербияның Демократиялық оппозициясының жеңісінен кейін ел көршілес мемлекеттермен және әлеммен екіжақты қарым-қатынастарын тұрақтандыру және нығайту жөнінде жұмыс істеді. Ел Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы (ЕҚЫҰ) және Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты көптеген халықаралық ұйымдарға қосылды және Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) мен Дүниежүзілік банк жобаларына белсенді қатысуда. 2006 жылғы Черногорияның тәуелсіздік туралы референдумы мемлекеттік одақтың тарауына әкелді. Содан кейін екі құраушы республика (Сербия және Черногория) ЮФР-нің құқықтары мен міндеттерін Сербияға толығымен беруге келісті. Сербияның сыртқы қатынастары халықаралық ұйымдардағы мүшелігін тікелей жалғастырды, федералдық мүлікті (мысалы, елшіліктерді) мұралады және түрлі шарттарға қосылды. 2006 жылдың 30 қарашасында қол қойылған келісім бойынша, Сербия Черногорияның өкілдігі жоқ мемлекеттерде Черногория азаматтарына консулдық қызметтер көрсетуді қамтамасыз етеді.
Since the breakup of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia (SFR Yugoslavia) in the early 1990s, the foreign policy of the newly established Federal Republic of Yugoslavia (renamed Serbia and Montenegro in 2003) was characterized primarily by a desire to secure its political and geopolitical position and the solidarity with ethnic Serbs in other former Yugoslav republics through a strong nationalist campaign. While the country was involved in Yugoslav Wars and therefore exposed to several rounds of devastating sanctions against Yugoslavia this involvement was often denied for political or ideological reasons. In the initial period Federal Republic of Yugoslavia (FR Yugoslavia) unsuccessfully aspired to gain international recognition as the sole legal successor state to SFR Yugoslavia, the country which was one of the most prominent foreign policy subjects during the Cold War. Unwilling to accept the interpretation that it is a new state that shares succession with other former SFR Yugoslav republics, FR Yugoslavia rejected to reapply for membership in international organizations leading the country to international isolation and it sometimes being described as a pariah state all up until the overthrow of Slobodan Milošević in 2000. This improvement was nevertheless not long lasting with the beginning of Kosovo War and 1999 NATO bombing of Yugoslavia. Following the overthrow of Slobodan Milošević on 5 October 2000 and the victory of Democratic Opposition of Serbia led by new Prime Minister of Serbia Zoran Đinđić and the new President of the Federal Republic of Yugoslavia Vojislav Koštunica the country has worked to stabilize and strengthen its bilateral relationships with neighboring countries and the world. The country has joined multiple international organizations such as the Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE) and the United Nations and is actively participating in International Monetary Fund (IMF) and World Bank projects. Following the 2006 Montenegrin independence referendum which led to the dissolution of the state union two constituents (Republic of Serbia and Republic of Montenegro) agreed on Serbian sole succession of rights and obligations of the FR Yugoslavia with foreign relations of Serbia directly continuing all memberships in international organizations, inheriting federal properties (for example embassies) and accessions to various treaties. Memorandum of Agreement reached on 30 November 2006 additionally ensures Serbian provision of consular services to the Montenegrin citizens on the territory of states in which Montenegro has no missions of its own.
Тарих
2002 жылдың көктемі мен жазында Югославия Республика Македониямен ұзақ жылдар бойы шешілмей келген шекаралық дауды реттеді. Бұл ел ішінде қиын саяси мәселе болғанына қарамастан, Біріккен Ұлттар Ұйымының Косоводағы Уақытша әкімшілік миссиясымен (UNMIK) берік жұмыс қарым-қатынасын орнатты және Косоводан барлық даулы этникалық албан тұтқындарын БҰҰ-ның тиісті органдарына босатып берді. 2002 жылы үкімет бұрынғы Югославия Халықаралық қылмыстық трибуналымен (МХТ) ынтымақтастықты үйлестіру үшін комиссия құрды және елге паналаған айыпталып отырған соғыс қылмыскерлерін қамауға ордер беруді бастады. Сербия Премьер-министрі Зоран Джинджичтің қазасынан кейін ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес нәтижесінде бірнеше адам қамауға алынып, Гаагадағы бұрынғы Югославия Халықаралық қылмыстық трибуналына тапсырылды. 1999 жылдың көктемінде Югославия Федеративтік Республикасына НАТО-ның бомбалау науқаны басталғанға дейін АҚШ және көптеген Еуропа елдері Югославиямен қарым-қатынастарын үзіп, АҚШ елшілігі жабылды. 2000 жылдың 5 қазанынан бастап АҚШ-ты қоса алғанда, шетелдік елшіліктер қайта ашылды, ал ел Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы (ЕҚЫҰ) және Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты халықаралық ұйымдардағы орнын қайта иеленді және Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) мен Әлемдік банк жобаларына белсенді қатысуда. 2003 жылдың жазында Сербия мен Черногория Еуропа Кеңесіне қабылданды және НАТО-ның «Бейбітшілік үшін серіктестік» бағдарламасына қосылу ниетін білдірді.
In spring and summer 2002, Yugoslavia resolved its longstanding border dispute with Republic of Macedonia. Although a difficult political issue domestically, the country has established a solid working relationship with the United Nations Interim Administration Mission in Kosovo (UNMIK) and has released all disputed ethnic Albanian prisoners from Kosovo to the competent UN bodies. In 2002, the government established a commission to coordinate cooperation with the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) and began serving warrants for the arrest of indicted war criminals who have sought refuge in the country. The crackdown on organized crime following the assassination of Serbian Prime Minister Zoran Đinđić; also resulted in the apprehension and transfer to the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia in Hague of several persons indicted for war crimes. Immediately preceding the NATO bombing campaign of the Federal Republic of Yugoslavia in spring 1999, the U. S. and most European countries severed relations with Yugoslavia, and the U. S. embassy was closed. Since October 5, 2000, foreign embassies, including that of the U. S., have reopened, and the country has regained its seat in such international organizations as the Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE) and the United Nations and is actively participating in International Monetary Fund (IMF) and World Bank projects. As of summer 2003, Serbia and Montenegro has been admitted to the Council of Europe and has indicated that it wishes to join NATO's Partnership for Peace.
Шетелдік көмек
НАТО-мен қарым-қатынас күшейгеннен кейін Белград АҚШ-тан және Батыс Еуропаның басқа елдерінен шеттен келген көмек алмады, бірақ Ресей, Қытай және Грекия сияқты елдерден көп көмек алды. Алайда, 2000 жылдың қазан айынан бастап Еуроодақтың көмегі тұрақты түрде артты, және Сербия мен Черногория одағы халықаралық міндеттемелерін орындауға бағытталғандықтан, АҚШ-тың көмекке қатысты шектеулері азайды. 2003 жылдың маусым айында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Колин Пауэлл Сербия мен Черногорияның Република Српскамен арақатынасы Дейтон келісімдеріне сай екенін, барлық саяси тұтқындар босатылғанын және ICTY-мен ынтымақтасатынын растады. Осының нәтижесінде, АҚШ енді көмек қаражатын бөліп, Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) және Әлемдік банк сияқты халықаралық қаржы институттарында Сербия мен Черногорияны қолдауға мүмкіндік алды. 2002 қаржы жылында АҚШ-тың Сербия мен Черногорияға көрсеткен жалпы көмегі, қарызды есепке алғанда, 180 миллион доллардан асты. АҚШ Сербия мен Черногорияға көмек көрсететін ең ірі донор болып табылады.
Subsequent to the outbreak of hostilities with NATO, Belgrade received no foreign aid from the United States and other west European countries, but has received much aid from other countries such as Russia, China, and Greece. Since October 2000, however, the European Union aid has steadily increased, and U. S. restrictions on aid have fallen away as the union of Serbia and Montenegro stepped forward to meet its international obligations. In June 2003, U. S. Secretary of State Colin Powell was able to certify that Serbia and Montenegro relationship with the Republika Srpska was consistent with the Dayton Accords, had released all political prisoners, and was cooperating with ICTY. As a result, the United States is now free to release aid money and support Serbia and Montenegro in international financial institutions, such as the IMF and World Bank. Total U. S. aid to Serbia and Montenegro, including debt forgiveness, exceeded $180 million in fiscal year 2002. The U. S. is the single largest donor of aid to Serbia and Montenegro.