Кіріспе

Канадалық саясаткер Юджин Фрэнсис "Джин" Уилан (11 шілде 1924 – 19 ақпан 2013) – Канаданың саясаткері, 1962 жылдан 1984 жылға дейін Халықтар палатасында, ал 1996 жылдан 1999 жылға дейін Сенатта қызмет етті. Ол 1972 жылдан 1984 жылға дейін Пьер Трюдо үкіметінде Ауыл шаруашылығы министрі болды және Канаданың ең танымал саясаткерлерінің біріне айналды. Мансабында ол Елизавета II патшайымымен кездесті, Канадаға АҚШ президенті Ричард Никсонды "Қытайды ашу" мәселесінде озып өтуге көмектесті және темір перденің құлауы мен Суық соғыстың аяқталуына ықпал етті. Оның қайтысынан кейін бірден жарияланған "Виндзор Стар" газетінің редакциондық мақаласында былай делінген:

"Ол қарапайым, жарқын және әртүрлі болды. Ол – көк түсті "Стетсон" бас киіміндегі фермер. Ол тікелей, бірқатар сыртқы жағынан қатал болды. Кейде ол саяси тұрғыдан дұрыс емес нәрселердің антонимі болды. Ешкім оны осылай айтқан жоқ, бірақ ол Ауыл шаруашылығы министрі болуды тартымды етуге қабілетті адам еді. Бәлкім, Пьер Трюдо үкіметінде болудың өзі тартымды болғандықтан шығар. Дегенмен, Уилан бұл лауазымды атқарып, оның есімі соның арқасында есте қалған жалғыз депутат болуы мүмкін. Уилан әрқашан бейілді либерал ретінде танымал болды. Ол мақтануды ұнатты: "Консерваторлардың оң қанаты бар, НДП-нің сол қанаты бар. Либералдардың екі қанаты бар, сондықтан біз ұша аламыз". Ол Виндзор және Уокервиллде білім алған. 16 жасында Уилан мектепті тастап, біраз уақыт дәнекерлеуші және құрал-саймандар жасаушы болып жұмыс істеді. 1960 жылы Уилан Элизабет Полингерге үйленді және олардың отбасы болды. Оның бір қызы саясатқа қатысты (төмендегі "Отбасы" бөлімін қараңыз). Оның ағасы Эдвард Чарльз Уилан Саскачеван провинциясында өмір сүрді. Ол да саясатқа қатысты, сайланып Саскачеванның заң шығарушы жиналысында қызмет етті. Саяси мансап Уилан 21 жасында муниципалды саясатқа қатысты. Ол 1959 жылы Онтарио провинциялық жиналысына сайлауға түсті, бірақ жеңіліске ұшырады. Сол кезде ол өзін фермер ретінде асырап, шаруашылық мәселелерімен және ұйымдарымен белсенді айналысты. Ол Харроу фермерлік кооперативінің директоры және президенті болды, Онтарионың Біріккен кооперативтері мен Кооперативтер сақтандыру компаниясының кеңесіне кірді, сондай-ақ Онтарио бидай өндірушілерінің маркетингтік кеңесінің және Онтарионың ауыл шаруашылығы федерациясының негізін қалаушы мүшесі болды. 1984 жылы Уилан Либералдық партияның басшылығына үміткер болды, бірақ соңғы орынды иеленді. Министр ретінде Уилан ұлттық маркетингтік кеңестерді кеңейтуді қолға алды – бұл алғаш рет 1970 жылы Канаданың сүт өнімдері комиссиясын құру арқылы іске асырылды, содан кейін 1972 жылы жұмыртқаға, 1974 жылы түйеқұсқа және 1978 жылы тауыққа енгізілді. Бұл кеңестер Ұлттық ауыл шаруашылығы өнімдері кеңесінің бақылауына алынды. Ол басқа елдер осындай өнімдерге үлкен субсидия берген кезде әлемдік нарықта тең жағдайды сақтау үшін күресті. Ол Ауыл шаруашылығын тұрақтандыру туралы заңға түзетулер енгізу және Батыс астық тұрақтандыру туралы заңды қабылдау арқылы фермерлерге қолдау көрсетуді арттыруға Канада үкіметін көндірді. 1977 жылы "Дақылдарға аванстық төлем туралы" заң қабылданды, ол тез бұзылатын дақылдарға аванстық төлемдерді қажет ететін өндірушілерге несие беруге кепілдік берді. Ол Кеңес Одағында Канада бидайы үшін жаңа нарықтар ашты және жеміс-жидек және көкөніс өсірушілерді өңдеушілердің банкротқа ұшырауынан қорғау үшін заңнама қабылдады. Оның жасыл шапаны кеңінен танылды және Уилан ауыл шаруашылығы секторының белсенді жақтасы ретінде танылды, ол тікелей сөйлеуге бейімді (кейде бұл оны қиын жағдайға түсірді). Азық-түлік бағасының жоғарылауына қатысты шағымдарға жауап ретінде, орташа фермердің тар пайдасына назар аудару үшін ол былай деді:

"Машиналардың, терінің, тұрғын үйдің, ішімдіктің, саяхаттың бағасы көтеріледі және кім қуанды? Ешкім, өйткені олар мұндай заттарды күнде сатып алмайды. Картоптың бағасы бірнеше центке көтеріліп, барлығы жылап қояды". 1983 жылы сол кездегі Кеңес Одағының Ауыл шаруашылығы министрі Михаил Горбачев Канадаға келген кезде Яковлев Горбачевті Уиланмен байланыстырды, ол екі кеңес шенеунігі үшін Уиланның жеке сүйемелдеуімен Канада бойынша үш апталық тур ұйымдастырды. 2013 жылы Жан Критиен Уиланның Горбачевті Виндзорға келген кезде Канаданың өмірімен таныстырғанын еске алды: "Ол Виндзорға келді және оны канадалықтардың өмірімен таныстырды", - деді Критиен. "Ол Канададағы тамақ өңдеуге таңғалды, өйткені барлық тағам тез арада қол жетімді болды. Кейін олар көлікпен келе жатқанда, ол әр үйдің алдында екі-екі көлік тұрғанын көріп, таңғалды". Бірде біз жұмысшы отбасының үйінің алдына тоқтадық. "Горбачев: "Сіз оларды білесіз бе?" – деді. Уилан: "Мен оларды білмеймін, бірақ олар мені біледі", – деді. Сонда олар есікті соғып, үйге кірді. Горбачевқа бұл қатты әсер етті". Сол турдың соңында Уилан Амхерсбургтегі үйінде 19 мамыр 1983 жылы Горбачевтің құрметіне қоштасу кешін ұйымдастырды. Уилан кешіккен. Кейін "әлемді өзгертетін серуен" деп аталған оқиғада Яковлев пен Горбачев жақын жердегі бақта серуендеді, жас көшеттер мен жүгері, соя және бидай егілген далалардың арасынан өтті, шыншыл әңгімелесіп, КСРО-дағы ескі тәртіптердің аяқталуын қажет екеніне келісті. Яковлевтің айтуынша, осы жерде перестройка туды, оның 80% ерекшеліктері Уиланның шаруашылығына сапар барысында талқыланды. Кейінгі сұхбаттарының бірінде Яковлев еске алды: "Басында біз бір-бірімізді зерттедік және әңгімелеріміз маңызды мәселелерге тиіспеді. Бірақ содан кейін, шындығында, тарих әдемі әңгімелер жасап, біз либералдық Ауыл шаруашылығы министрі Евгений Уиланның Канададағы қонақтары ретінде көп уақыт өткіздік, ол өзі кейбір ереуілдеген фермерлермен айналысқандықтан кешке келді. Сондықтан біз министрдің шаруашылығында ұзақ серуендедік және көбінесе біз екеуміз [Яковлев және Горбачев] кенеттен жарылып, ойларымызды тоқтаттық. Мен біраз уақыттан кейін сақтықты ұмытып, шетелдік саясаттағы, әсіресе Еуропада орналасқан SS-20 зымырандары және басқа да көптеген нәрселердегі ақымақтықтар туралы айта бастадым. Ол да солай жасады. Біз толығымен шыншыл болдық. Ол Ресейдегі ішкі жағдайдың проблемалары туралы ашық айтты. Ол диктатура мен бостандық жоқ жағдайда елдің жай ғана құлайтынын айтты. Сондықтан осы үш сағаттық әңгімемізде, бас-аяғымызды біріктіргендей, біз бәрін айтып, барлық негізгі мәселелер бойынша келісімге келдік".

Хабар тарату

Уилан бұрын Оттавадағы CFRA радиосында "Ауыл шаруашылығы сағаты" бағдарламасын жүргізген.

Халықаралық тағайындалулар

1983 жылдан 1985 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Дүниежүзілік азық-түлік кеңесінің президенті болды. 1976 жылы 21-ші (Виндзор) қызметтік батальонының құрметті полковнигі болып тағайындалды. 1986 жылы Виндзор–Детройт халықаралық еркіндік фестивалінің «Еркіндік» сыйлығына ие болды. 2001 жылы Канаданың ауыл шаруашылығының Даңқ залына енгізілді. 2001 жылы Онтарионың ауыл шаруашылығының Даңқ залына енгізілді. Канаданың ауыл шаруашылығы институтының және Онтарионың агрологтар институтының өмір бойына құрметті мүшесі. 2012 жылы Елизавета II Алмаз мерейтойының канадалық медалімен марапатталды. 21-ші (Виндзор) қызметтік батальонының құрметті полковнигі ретінде Канада Құралды Күштерінде 12 жыл қызмет еткені үшін Канада Құралды Күштерінің орденімен марапатталды. Бұл оған өмір бойына «CD» әріптерін беруге мүмкіндік берді. 1984 жылы Онтарионың Вудсли қаласында орналасқан Ауыл шаруашылығы және агроазық-түлік Канадасының жылыжай және өңдеу дақылдары зерттеу орталығының Вудсли топырақ станциясы Құрметті Юджин Ф. Уилан эксперименталды шаруашылығы деп қайта аталды. 2008 жылы Юджиннің туған үйі, Уилан әулетінің үйі, сақтау үшін Онтарионың Эссекс қаласындағы Канада көлік мұражайы мен тарихи ауылына көшірілді.

Отбасы

Уилан мен оның әйелі Элизабеттің үш қызы болды. Сьюзан Уилан саясатқа қатысып, 1993 жылы әкесі бұрынғы округінен Парламентке сайланды. 2001 жылы ол Кристиан үкіметінде Халықаралық сауда министрі болып тағайындалды. Пол Мартин премьер-министр болғанда үкімет ауысымы кезінде ол министрліктен алынды.

Өлім және жерлеу

Ол 2013 жылғы 19 ақпанда Амхерстбургтегі үйінде жүрек ауруы мен ішек қатерлі ісігінің асқынуларынан қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі 2013 жылғы 23 ақпанда Амхерстбургтегі Әулие Жохан Баптист шіркеуінде өтті, және ол шіркеу зиратында жерленді. Жан Кристиен, Герб Грей және Ремо Манчини осы қызметте сөз сөйлегендердің арасында болды.