Кіріспе
Сэмуэль Хьюз (ағылш. Sir Samuel Hughes; 8 қаңтар 1853 – 23 тамыз 1921) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канаданың әскери және қорғаныс министрі. Ол соңғы либералды-консервативті кабинет министрі ретінде танымал, кейін министрлік лауазымынан алынғанға дейін.
other people of the same name
Sir Samuel Hughes, (January 8, 1853 – August 23, 1921) was the Canadian Minister of Militia and Defence during World War I. He was notable for being the last Liberal Conservative cabinet minister, until he was dismissed from his cabinet post.
Ерте өмір
Хьюз 1853 жылдың 8 қаңтарында Боуманвилл қаласының жанындағы Солинада, сол кездегі Канада Батысында дүниеге келді. Ол Ирландияның Тайрон қаласынан келген Джон Хьюз бен Каролина (Лофлин) Хьюздың ұлы болды, Каролина хугеноттар мен Ульстер шотландтарының ұрпағынан тараған канадалық еді. Ол Онтарионың Дарем округінде білім алып, кейін Торонто Нормальдық мектебі мен Торонто университетін бітірді. 1866 жылы 45-ші Батыс Дурхам жаяу әскер батальонына қосылып, 1860 және 1870 жылдардағы фениан шабуылдарында қызмет етті. Өмірі бойы Хьюз ополченняға белсенді қатысып, барлық жаттығуларда жүрді, ал бос уақытында нысананы жақсарту үшін мылтықпен атуды үйренді. Мылтықпен өте жақсы атып, қару клубтарында белсенді болды және Доминион мылтық қауымдастығының президенті болды. Хьюз өзін Виктория дәуірінің еңбекқорлық, өзіне қатысты тәртіп, күш-қуат және ерлік сипаттарын бейнелейтін адам ретінде қарастырды. Ұзын бойлы, денелі және кең иықты Хьюз спортта ерекше көзге түсті, әсіресе лакросс ойынында шебер болды. Кейін ол британдық "Who's Who" журналында "Мысыр және Судан кампанияларында, Ауған шекаралық соғысында және Трансвааль соғысында" қызмет ету үшін канадалық жасақтарды "жеке ұйымдастыруға ұсыныс жасағанын" мәлімдеді. 20 жасында ол бірінші әйелі Кэролайн Престонға үйленді, ол бір жылдан кейін қайтыс болды. Кейін Мэри Бёркке үйленді, және жаңа отбасы тез Торонтоға көшті. 1875 жылдан 1885 жылға дейін Торонто Колледжінде (қазіргі Джарвис Колледжі) мұғалім болып жұмыс істеді, онда ол лекция оқығанда мелді шайнау әдеті сияқты ерекшеліктерімен танымал болды. Хьюз мұғалімдік қызметтен бас тартты, себебі жалақысымен әйелі мен үш баласын асырау қиын болды, ал мұғалімдік мансабында өсу мүмкіндігі аз еді. 1885 жылы ол отбасымен Линдсейге көшті, онда ол жергілікті газетті – The Victoria Warder-ді сатып алды. Ол 1885 жылдан 1897 жылға дейін газеттің баспагері болды.
Газетші
Алғашқы редакциялық мақаласында Хьюз сол кезде Монреальді жайлаған шешек індетінің артында Рим-католик шіркеуін айыптап, француз канадалықтарын "адамнан кем" деп атады. 1885 жылғы шілдеде «Виктория Вардер» газетінің иесі болғаннан кейін көп ұзамай Хьюз жергілікті Либералды-консервативтік қауымдастыққа қосылды. Премьер-министр сэр Джон А. Макдональд Хьюздің өзіне жазған хаттарының «көлемді» және кейде «әдепсіз» екенін айтып, жергілікті торилерге жұмыс беруді талап еткенін мәлімдеді. Макдональд 1888 жылы «Сэм Хьюз – біздің ең жақсы достарымыздың бірі» екенін де атап өтті, себебі «Виктория Вардер» консерваторларды күшті қолдады, ол Виктория округінің ауылдық аймақтарындағы торилер үшін пайдалы адам болды, онда көптеген адамдар оның газетінен жаңалықтар алды. Хьюз Виктория округіне келген кезде, бұл көбінесе орманды аймақ болды, онда ағаш өңдеу негізгі өнеркәсіп еді, бірақ ағаштар кесілген сайын егіншілік те өсіп келе жатқан еді. Виктория округінің көптеген қалалары мен ауылдары көлдердегі оқшауланған елді мекендер болып табысты және тек су және қарапайым жолдар арқылы байланысты. Округ тұрғындарының басым көпшілігі британдық және протестанттар еді. «Виктория Вардер» газетінің мачтасына Хьюз мына өлеңді жазды: «Жүректердің бірігуі, қолдардың бірігуі, ешкім бөлшектендіре алмайтын бірігу, тілдердің бірігуі, жерлердің бірігуі және британдық одақ мәңгілік болсын». Хьюз Виктория округінің қатаң ландшафтына зор құрметпен қарады, оның ормандары мен көлдері туралы Шотландияның таулы аймақтары мен Ольстердің төселіген далаларын мақтағандай сөйледі. Оның немересі Хьюз үшін Виктория округінің оның «рухани үйі» болғанын жазды. 19 ғасырда Виктория округі «қатаң» шекаралық аймақ деп есептелді, және редактор ретіндегі даулы кезеңінде Хьюзке қарсы қылмыстық жала жабуға шағымданылды, «Виктория Вардер» газетіне өрт қоюға әрекет жасалды және оған қатысты кем дегенде бір қастандық әрекеті болды, оның кеңсесінен шығып бара жатқанда оқ атылды. 1885 жылы Хьюз Луи Риел басқарған Солтүстік-Батыс көтерілісін басуға жіберілген әскерге ерікті болып тіл білдірді, бірақ ол отаршылдықтың белсенді мүшесі болғанына қарамастан, қабылданбады. Хьюздің інісі Джеймс Солтүстік-Батыс территориясына (қазіргі Саскачеван) жіберілген күштің бір бөлігі болды және соғыса алмағаны үшін өтемақы ретінде ол «Виктория Вардер» газетінде соғыс туралы кеңінен жариялады. Өмір бойы азаматтық сарбаздардың кәсіби сарбаздардан артық деп сенген Хьюз Солтүстік-Батыстағы көтерілісті Канадалық отаршылдардың жеңісі ретінде көрсетті, Солтүстік-Батысқа жіберілген ер адамдардың барлығы дерлік батысқа аттану үшін униформаларын кигенге дейін бірнеше апта бұрын азаматтық болғандығын мақтан тұтты. Батош шайқасындағы Канаданың жеңісі туралы Хьюз «кәсіби әскерлер бейбіт уақытта полициялық мақсаттар үшін және оқу орындарында жақсы, бірақ одан басқа олар елге зиян келтіреді» деп жазды. Хьюздің «Виктория Вардер» газетіндегі жазбаларының қайталанатын тақырыбы индустрияландыру мен урбанизация еркектікті жоғалтуға әкелуі мүмкін деген қорқыныш болды және дәстүрлі еркектікті сақтаудың ең жақсы жолы – барлық канадалық ерлер үшін міндетті әскери қызмет. Хьюз еркектікті қаталдықпен теңестірді және отаршылдық қызметі канадалық ерлерді қаталдандыратынын, әйтпесе олар еңбекті үнемдейтін құрылғыларға толы қалалық ортада өмір сүруді жұмсақ ете алады деп мәлімдеді. Отаршылдықты қолдаған аргументтерінің бірі ретінде Хьюз канадалық тарихшы Десмонд Мортон 1812 жылғы соғыс айналасындағы «отаршылдық мифі» деп атаған нәрсені құруда маңызды рөл атқарды; атап айтқанда, ол Жоғарғы Канаданы 1812, 1813 және 1814 жылдары америкалық шабуылдардан Жоғарғы Канаданың отаршылдығы құтқарып қалды деп бұрмалады, бұл шын мәнінде соғыстың көп бөлігін жүргізген британдық армияның тұрақты жасағы емес. Хьюздің Солтүстік-Батыс көтерілісін жария етуінің тағы бір тақырыбы – ол Риелмен ағылшын тілінде сөйлейтін, Онтариодан Прерияға келген протестанттық қоныстанушылар ағыны, шын мәнінде, метистің католик діні мен француз тілінің өмір сүруіне қауіп төндіретінін келіскен. Виктория округінің тұрғындардың пайызы ретінде 19 ғасырдың аяғында Канададағы ең көп санындағы Оранжмендер болды, ал округтегі Лоялды Оранж Орденінің жергілікті ложасының атқарушы кеңесінде отырған Хьюз Оранжмендерді бүкіл мансабында Қоғамдық палатаға сайлау кезінде сенімді сайлаушылар тобы ретінде пайдалана алды. Хьюз Торонтоға сапар шеккенде ирландтық католик иммигранттармен ұрыс-керіс жасайтын. «Виктория Вардер» газетінің редакторы ретінде Хьюз католиктерді «римдіктер» деп атап, оларға жиі шабуыл жасады. Мысалы, 1889 жылғы 4 қазан күні жарияланған редакциондық мақаласында ол Линдсейдің «римдіктерін» «пайдасыз, кісі өлтіруді жоспарлап жатқан қоғам» деп айыптады. Вилфрид Лорье, Жаңа Либералдық Оппозицияның жаңа басшысы, АҚШ-пен еркін сауданы қолдаған сөз сөйлегеннен кейін, Хьюз 1888 жылғы редакциондық мақаласында оны Канаданың АҚШ-қа қосылуын қалағандықтан айыптады. Лорьедің АҚШ-пен еркін сауданың өркендеуге әкелетіні туралы аргументіне қарсы Хьюз Ұлыбританиямен Империялық Федерацияны өркендеудің ең жақсы жолы деп ұсынды, бірақ АҚШ бір күні ағылшын тілінде сөйлейтін халықтардың одағын құру үшін қосылу мүмкіндігі де бар екенін айтты.
Парламент мүшесі
1891 жылғы сайлауда Хьюз Викторияның солтүстігін өкілдік ету үшін консерваторлар партиясынан кандидат болды, бірақ либералдар партиясының өкілі Джек Баррон оған бар болғаны 202 дауыспен жеңіліс сыйлады. Сайлауда заңбұзушылықтар болды деп айыптап, Хьюз сотқа шағымдану үшін жүгінді. Торонтодағы Корольдік соттың екі судьясы Хьюз ұсынған сайлаудағы заңбұзушылықтардың дәлелдері көлемді екенін мойындап, 1892 жылдың 11 ақпанында қайта сайлау өткізуге бұйрық берді. Қайта сайлау кезінде Баррон Хьюзден сайлаудан бас тарту үшін екі рет пара беруге тырысты. Хьюз парламентке қайта сайланды. 1894 жылдың қаңтарында Хьюз Линдсейдің басты көшесінде Рихард Кайли атты римдік католик ұстамен төбелес кешіп, шабуыл жасады деген айып тағылып, 500 доллар айып төледі. Шабуыл жасады деген айыпталу оның мандатын жоғалтуына себеп болуы мүмкін деген күдік болғанына қарамастан, 1896 жылғы сайлауда Хьюз өзінің орындығын сақтап қалды. 1870 жылы Манитоба провинциясы Солтүстік-Батыс территориясынан Қызыл өзен көтерілісін аяқтауға бағытталған саяси келісімнің бөлігі ретінде құрылғанда, Манитобада француз тілді метистер басымдық құрды және Манитоба заңында француз тілі Манитобаның ресми тілдерінің бірі екені және провинция католиктік білім беруді француз тілінде қамтамасыз етуі керек екені жарияланды. 1890 жылға қарай Онтариодан келген көші-қон Манитобаның демографиялық құрамын күрт өзгертті және сол жылы Манитоба үкіметі француз тіліндегі білім беру тым қымбат екенін айтып, барлық білім беруді ағылшын тілінде жүргізуді көздейтін заң қабылдады. Бұл өз кезегінде Доминион үкіметінің Манитоба заңын бұзғаны үшін араласуын талап етті. Манитоба мектептері мәселесі 1890-шы жылдардың ең шиеленісті мәселелерінің біріне айналды және Хьюз Доминион үкіметінің араласпауына шақырушылардың өкілі ретінде көзге түсті, егер Манитоба француз тілінде білім беруді қаламаса, бұл оның құқығы деп мәлімдеді. Хьюз өзінің көзқарасын 1892 жылы "барлық шіркеулер жай ғана зиянды" деп жазған секуляризм негіздерімен түсіндірді. Католиктерге қарсы ұстанымына қарамастан, Хьюз католик Джон Томпсонның премьер-министр болуын қолдады. Хьюздің Томпсонды қолдауы саяси тәсілге негізделді, атап айтқанда, Томпсон танымал Уилфрид Лориерді жеңуге ең лайықты адам болды. Хьюз Манитоба мектептері мәселесін шиеленістірмеу үшін және оларды Томпсонды науқас сэр Джон Эбботты алмастыратын келесі консервативті лидер ретінде қабылдауға көндіру үшін Orange Order-мен өзінің ықпалын пайдаланды. Томпсон консервативті партияның жоғары топқа жататын, қалалық қанатын білдіргендіктен, консервативтердің төмен топқа жататын, ауылдық қанатын білдіретін Хьюздің қолдауы Томпсонның 1892 жылдың қараша айында Эббот ақыры отставкаға кеткен кезде премьер-министр болуын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. Ол оранжемендерді католик премьер-министрді қабылдауға көндіруге тырысты. Томпсонның премьер-министр болған кезінде Хьюз Манитоба мектептері мәселесіне келісім табуға жасаған тырыстарына қолдау көрсетті, бірақ Томпсон 1894 жылы Манитобаны Манитоба заңына бағынуға мәжбүрлеу үшін түзету заң жобасын қабылдауға шешім қабылдағаннан кейін премьер-министрге жиі хат жазуды тоқтатты. Томпсон 1894 жылдың желтоқсанында қайтыс болғанда, Хьюз сенатор Маккензи Боуэллге қарсы сэр Чарльз Тэппердің кандидатурасын қолдады, бірақ Боуэлл жеңіске жетіп, келесі премьер-министр болды. Дебаттар 1895-96 жылдары Манитобаға қарсы Таза кеңес шешімін қабылдағаннан кейін дағдарысқа ұласып кеткен кезде, Хьюз Манитоба мектептері мәселесіне қалыпты ұстанымды қабылдады. Ол Оттава журналының редакторына жазған хатында "неліктен біз Канаданы діни соғысқа батырмақпыз?" деп сұрады. Ол Манитоба мектептері мәселесі бойынша экстремизмге қарсы ескертіп, бұл мәселе консервативтік партияны бөліп тастады деді. 1896 жылғы сайлауда жеңіліске ұшыраған Хьюз консервативті депутаттардың бірі болды, ол наурыз айында Боуэллдің орнын Тэппердің пайдасына ауыстыруға дауыс берді. Хьюз Тэппердің Манитобадағы секулярлық білім беруді діни сабақтармен үйлестірудің "достық тәсілдерін" қолдады. Уоллес Хьюздің кеңесін елемеді және 1896 жылы оранжемендер Манитобаға қарсы федералдық түзету заңына қарсы шыққан кандидаттарды ғана қолдайтынын мәлімдеді, бұл шын мәнінде либералдыларға қолдау көрсетуді білдірді. Лауриер француз-канад католик болғанына қарамастан, провинциялық құқықтар негізінде Манитобаны қолдады және либералдылар Тэппердің түзету заң жобасын бұзды. 1896 жылдың мамырында Коллингвудта өткен Orange Order ұлттық жиналысында Хьюз Тэпперді қолдап сөйледі және орденнен шығарылуға жақын болды. 1896 жылғы сайлауда Хьюздің басты қарсыласы Джон Делемэр болды, ол Уоллес қолдаған тәуелсіз кандидат. Хьюз Виктория округіне Манитобаның мәселелерінің ешқандай қатысы жоқ екенін және ол қарсыласынан жергілікті мәселелерді жақсы түсінетінін айтып, өзінің орындығын сақтап қалды. 1896 жылғы сайлауда либералдылар жеңіске жетті және жаңа, әлдеқайда кіші консервативті фракцияда Хьюз Манитоба мектептері мәселесі арқасында беделі артып, санаулы депутаттардың бірі болып көзге түсті. Хьюздің бұл мәселедегі ұстанымы прагматизмға негізделді, атап айтқанда, Лориердің күшті қарсылығына қарсы келесі жалпы сайлауда жеңіске жету үшін консервативтерді біріктіру қажеттігі. Джордж Фостер сияқты басқа консервативті депутаттар Манитоба заңы католиктік білім беруге құқық бергенін және Доминион үкіметі заңды сақтауға міндетті екенін айтқаннан өзгеше, Хьюз азшылықтардың құқығына қызығушылық танытпады. Хьюз секулярлық білім беру жүйесінің діни білім беру жүйесінен жоғары екенін және Манитоба мектептеріндегі оқыту тілінің ағылшын тілі болуын қалады. Оның Манитоба мектептері мәселесіндегі орташа ұстанымы консервативтердің келесі жалпы сайлауда жеңіліске ұшырауы мүмкін деген қорқынышпен туды, және осы қорқыныш расталды. Уоллес оған қарсы науқан жүргізгеніне қарамастан, Хьюз консервативтер мен Orange Order арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға тырысты, бірақ Уоллес 1901 жылы қайтыс болғанға дейін оның күш-жігері нәтежесін бермеді. Премьер-министр Лауриер Оңтүстік Африкадағы британдық саясатқа қолдау көрсетті, бірақ соғыс болған жағдайда канадалық әскерлерді жіберу туралы шешім қабылдамайтын болды. 1899 жылдың жазында Канаданың генерал-губернаторы лорд Минто және Канада милициясының командирі полковник Эдвард Хаттон Оңтүстік Африкаға 1200 адамдық канадалық контингентті жіберу жоспарын жасады және Хьюздің парламенттегі империалисттік көзқарастарының ең жарқын жақтасы болғандықтан, ол командирлердің бірі болуы керек деп шешті. 1899 жылдың қыркүйегінде Минто мен Хаттон Фредерик Уильям Борденге, милиция және қорғаныс министріне жасаған жоспарлары туралы хабарлады, бірақ Лауриер бұл туралы хабардар болған жоқ. Лауриер әлі де шешім қабылдамай тұрғанда, Хьюз Оңтүстік Африкада соғысу үшін өз қаражатынан полк құруға ұсыныс жасады, бұл ұсыныс Хаттонның жоспарларын бұзу қаупін тудырды, өйткені Хьюздің ұсынысы Лауриерге ештеңе жасамауға тамаша мүмкіндік берді. Хаттон Хьюзді бағынышты милиция офицері ретінде үнсіз болуға бұйырғанда, Хьюз британдық офицердің канадалық депутатты үнсіздендіруге тырысқаны туралы ашулы мәлімдеме жасады, бұл, канадалық тарихшы Мортон атап өткендей, "екі бірдей, бірақ үлкен эголардың" қақтығысына әкелді.
Бура соғысындағы қызмет
1899 жылдың 3 қазанында Трансваал Республикасы Ұлыбританияға соғыс жариялады. Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы Джозеф Чемберлен Лориерге Оңтүстік Африкаға канадалық әскерлерді ұсынуы үшін алғыс хат жіберді, бұл премьер-министрді шатастырды, себебі ол мұндай ұсыныс жасаған жоқ. Сол кезде 1899 жылдың қазан айындағы «Канада әскери газетінде» Оңтүстік Африкаға 1200 адам жіберу жоспарының толық мәліметтері жарияланды. Лориер парламентте әскер жіберу жоспары жоқ екенін мәлімдеген кезде Чемберленнің хаты баспасөзге тарады, ал 1899 жылдың 9 қазанында Лориер «Торонто Глоб» газетінің редакторынан (либералдарды қолдады) премьер-министр «әскер жіберуі керек немесе қызметтен кетуі керек» деген хабарлама алды. Либералдық фракция соғысқа қарсы француз канадалықтары мен соғысты қолдайтын ағылшын канадалықтары арасында күшті бөлініс болғандықтан, Лориер либералдар мәселе бойынша жарылып кетуі мүмкін болғандықтан парламентті дауыс беруге шақыруға батыл болмады, орнына 14 қазанда Канада Оңтүстік Африкаға еріктілер тобын жіберетінін айтып, кеңесте бұйрық шығарды. Хьюз дереу контингентке ерікті болып қосылды, бірақ Хьюздың мойынсұнбауы мен тіл тиек етуіне байланысты Хаттон оны қабылдаудан бас тартты. Алайда, Хьюзден кек алу мақсатымен Лориер Хьюздің Оңтүстік Африкаға баруына рұқсат беруді талап етті. Лориерді канадалық әскерлерді жіберуге көндірген Хьюз Екінші бура соғысына аттанды. 1899 жылдың 31 қазанында Квебек қаласынан Кейптаунға бағыт алған «Сардиния» кемесіне отырғанда, 1061 канадалық еріктіні алып жүрген Хьюз өзінің «барлық әскери биліктен босатылғанын» және ешқандай офицердің бұйрығын орындамайтынын мәлімдеді. Оңтүстік Африкаға келгеннен кейін Хьюз баспасөзге буралардың «ескі жылқыларында» британдықтарды далада озып кететінін айтты, бұл Хьюздің Оңтүстік Африкадағы қызметінің басталғанын білдірді, себебі өте империалистік Хьюз британдық армиямен үнемі қақтығысқа түсті. Хьюз Оңтүстік Африкада болған кезінде британдық әскерді жек көріп, шекаралық өмір канадтықтарды британдықтардан мықты әскер еткеніне көз жеткізді. Канадалық тарихшы Пьер Бертон Хьюздің «британдық армияны жек көретінін» жазды. Хьюз әрқашан Канадалық милицияның жартылай штаттан тыс азаматтары британдық армияның толық штаттан тыс кәсіби сарбаздарынан әлдеқайда жақсы сарбаз екеніне сенді, бұл көзқарас оның Бірінші дүниежүзілік соғыстағы кейінгі шешімдеріне үлкен әсер етті. Осыған байланысты Хьюз Бур коммандоларының (коммандолардың) жетістіктерін өзінің пікірін дәлелдеу үшін пайдаланды, Трансваал мен Оранж еркін мемлекетінің азаматтық ополчениялары соғыстың көп бөлігінде британдық армиямен күрескенін мәлімдеді, бірақ соғыстың соңында британдық армия жеңіске жеткенін естен шығармады. Хьюз өзінің теориясын қолдау үшін Канада мен Австралиядан келген жалдамалы атты әскерлердің жетістіктерін де пайдаланды, Австралияның шөлдері мен Канаданың далаларынан алынған «ковбой» бөлімшелері коммандоларды аңшылықта ең тиімді болды. Хьюздің өмірбаянын жазған Рональд Хейкок оның болашақтағы барлық соғыстар Бур соғысына ұқсайды деп ойлағанын, тіпті даладағыдай жерде соғысатынын атап өтті. Хейкок сонымен қатар Хьюздің коммандолардың жеңіліске ұшырауының себептерін түсінуге қызығушылық танытпаған сияқты екенін, оның орнына соғысты бурлардың жеңісі ретінде көрсеткенін атап өтті. Бур соғысы кезінде Хьюз шотландтық спортшы сэр Чарльз Росс әзірлеген және Канадада өндірілген Росс мылтығы жаяу әскер үшін идеалдық қару екендігіне көз жеткізді. Британдық армия Росс мылтығын жарамсыз деп қабылдамағаны соншалықты, Хьюз оның артықшылығына сендірді, дегенмен Мортон британдықтардың Росс мылтығына қарсылықтары дұрыс екенін атап өтті, өйткені ол тез атылғаннан кейін қызып кеткен және ластанғаннан оңай тұншығып қалған аңшылық мылтығы еді. Алайда британдық әскер офицерлерімен жиі қақтығысқа түсіп жүрсе де, Оңтүстік Африкадағы британдық жоғарғы комиссар сэр Альфред Милнер Хьюзді бюрократиядан арылып, істерді жүзеге асыруға дайындығы үшін мақтады. Кейіннен Милнердің балабақшасында көрнекті болған Уильям Хиченс пен Лайонел Кертис екеуі де 1900 жылдың наурыз айынан бастап Кейп колониясынан Оранж еркін мемлекетіне дейін далаға қарай Хьюздің қолбасшылығымен аттанады. Хьюздің Бур соғысындағы қызметі туралы есептерінен басқа, оның Оңтүстік Африкада болған уақыты туралы білетін нәрселердің көп бөлігі Хиченс пен Кертис және олардың ортақ досы Лео Америдің, «The Times» газетінің соғыс тілшісінің жазбаларынан алынған, ол 1899 жылдың желтоқсанында Кейптаунда Хьюзбен алғаш танысты, сондай-ақ тағы бір ортақ досы Макс Балфур да болды. Амери, Балфур, Кертис және Хиченс Хьюзді қарапайым сарбаздардан алшақтамаған, бюрократияға шыдамы жоқ, пікірін айтуға батыл, соғыстың қиындықтарын бөліскен халықшыл көшбасшы ретінде сипаттады. Балфур Хьюздің бур азаматтарына ақкөңілдікпен қарағанын, ұсталған адамның әйелінен күйеуін алып қойғаны үшін кешірім сұрағанын жазды, ал Кертис Хьюз даладағы шаруа қожалықтарынан алған тағамын әрқашан төлеп бергенін, ол ұры емес екенін айтты. Амери Хьюзді қатал, агрессивті қолбасшы ретінде сипаттады, оның атты әскері далада кең аумақты шарлап, жауды тынымсыз қуатын. 1900 жылдың мамырында Милнер Хьюзді Уорреннің скауттарының барлау офицері және адъютант ассистенті етіп тағайындады, оларға Коммандо генерал Пиет де Виллерс басқаратын Трансваал күштерін бейтараптандыру үшін Оранж өзенінен өту міндеті жүктелді. Шабуыл кезінде де Виллерс 1900 жылдың 27 мамырында Кэмпбелдің сыртындағы Фабер өтегіндегі британдық лагеріне шабуыл жасады, осы кезде оянған Хьюз, атыстың шуылынан сезіктенгеннен кейін, Трансваалдықтарды 23 қаза және 33 жаралымен кері шегіндірген қарсы шабуылға қатысты. Кейін Хьюз Уорреннің Фабер өтегіндегі шайқас туралы ресми есебіндегі «толығымен жалған» мәлімдемелерге, оның олар шабуылға дайын емес екенін және лагерь жақсы орналасқан деген талаптарына шабуыл жасады, бұл Хейкок өте дұрыс сын екенін атап өтті. Хьюз үнемі, сәтсіз, шайқаста жасаған әрекеттері үшін Виктория кресіне (V. C.) ие болуға тырысты. Канадалық тарихшы Рене Шартранд «Хьюздің мінезі Оңтүстік Африкадағы қызметі үшін V. C. сұрағанынан көрінеді» деп жазды. Хьюз өзінің V. C. үшін ұсынғаны өте ерекше болды, себебі әдетте марапатқа ұсыну керек еді. Хьюз соғыс туралы көптеген есептерін жариялады, көбінесе ол кеткен кезде британдық қолбасшы «балашақтай жылап отырғанын» айтты. Шындығында, Хьюз 1900 жылдың жазында әскери тәртіпсіздік үшін Бур соғысы қызметінен босатылып, Канадаға қайтарылды. Хьюз британдық әскердің нашарлығы туралы хаттар Канада мен Оңтүстік Африкада жарияланды. Хьюз сонымен қатар маңызды операциядағы бұйрықтарды ашық бұзып, оған бағынған қарсы күштерге қолайлы шарттар берді. Хьюз шебер, кейде ерекше майдан офицері болғанымен, мақтан мен шыдамсыздық оған қарсы күшті әсер етті. Хьюздің V. C. талабы қабылданбады, бірақ құдайылық сыйлық ретінде Бур соғысы қызметі үшін рыцарь атағы берілді, бірақ ол 1915 жылға дейін кешіктірілді, сондықтан Хьюз «Сэр Сэм» деп танылуын мақтан тұтты. Осы кезде Хьюз Оңтүстік Африкадағы қызметі үшін бір емес, екі V. C. лайық екеніне көз жеткізді, бұл Лондонның соғыс кеңсесін ашуландырды, олар Хьюздің өзінің V. C. үшін ұсынуы мүмкін емес екенін және V. C. таяқшасын алу туралы өтініштерін қарастыра алмайтынын шыдамды түрде түсіндірді.
Қорғаныс министрі
Консервативті көлеңкелік кабинеттегі қорғаныс сыншысы ретінде, әскери тарих, қазіргі әскери үрдістер және канадалық милициядағы мәселелер туралы кеңінен оқыған Хьюз, қорғаныс министрі сэр Фредерик Борденді өкілдігін тиімсіз басқаруда айыптаған күшті және тиімді көлеңкелі қорғаныс министрі болды. Хьюз сондай-ақ Лауриер үкіметінің иммиграция саясатына шабуыл жасағанымен танымал болды, Канадаға "жақсы британдық текті" иммигранттар қажет деп мәлімдеді. Прерияларды қоныстандыру мәселесі Хьюзді қатты қызықтырды, өйткені ол 1902 және 1905 жылдар аралығында досы Уильям Маккензи басқарған Канаданың Солтүстік темір жолының агенті болып қызмет етті, CNR бағытын таңдау үшін екі рет Прерияға сапар шекті. Амери, Хьюзбен алғаш рет Бур соғысында кездескеннен кейін, оның Прерия арқылы жасаған екінші сапарында оны еріп, Прерияда "ең жақсы қала" салу жоспарлары туралы қызығушылықпен сөйлегенін жазды. 1904 жылғы сайлауда либералдар үлкен жеңіске жетті, тіпті Хьюз Виктория округіндегі өкілдігін тар айырмашылықпен сақтап қалды. Консервативті партияның көшбасшысы Роберт Борден Галифакстағы өкілдігінен айырылды, ал Хьюз Борденге Виктория округін өкілдік етуге мүмкіндік беру үшін отставкаға кетуді ұсынды. Борден Онтариодағы басқа қауіпсіз консервативті орынды таңдағанмен, Хьюзге өзінің орынын ұсынғаны үшін "мейірімділігіне" алғыс айтты. Хьюз сонымен қатар Императорлық федерация қозғалысында белсенді болды, бұл мәселе бойынша Джозеф Чемберленмен және Альфред Милнермен үнемі хат алысып отырды және 1905 жылдан бастап жыл сайын Палатаға Доминиондардың Ұлыбританиямен "тең серіктестік одағын" құру туралы қаулы енгізді. Бұл мәселеде Хьюз Милнер мен Чемберленді жиі шатастырды, олар Хьюзді Императорлық федерация тұжырымының ең басты канадалық жақтаушысы деп ойлаған, бірақ Хьюздің ниеті Канаданың Британ империясын басқаруда тең серіктес болуы болды, Милнер мен Чемберленнің көзқарасындағы бағынышты рөлді атқарудың орнына. Хьюз Императорлық артықшылықтың протекционистік саясатын жақтады, бірақ Чемберленнен айырмашылығы, ол Императорлық артықшылықтың бүкіл империяның саясатын шешу үшін Доминионның барлық премьер-министрлері мен британ премьер-министрі бар Императорлық кабинетпен "тең серіктестікке" байланысты екенін талап етті. Хьюз Чемберленнің британ премьер-министрі мен кабинетінің Доминиондар үшін мәселелерді шешу тұжырымына бірнеше рет қарсылық білдірді, ал Хейкок Хьюздің қалағаны 1931 жылдан кейін пайда болған Британ достастығына өте ұқсас екенін жазды. 1906 жылы иммиграция министрі Клиффорд Сифтонды бірнеше рет пікірталас кезінде сынағаннан кейін, Хьюздің Канада үкіметінен Альберта, Саскачеван және Манитоба провинцияларындағы жерлерді Британ армиясының ардагерлеріне беруді артықшылыққа шақырған ұсынысы саясат ретінде қабылданды. Сол кездегі басқа ағылшын канадалықтар сияқты Хьюз де Шығыс Еуропадан келген иммигранттардың Прерияға тым көп көшіп келуіне рұқсат етіліп жатыр деп сенді, және Прерияны Ұлыбританиядан келген иммигранттар қоныстандыруы керек, әсіресе ардагерлерді қоныстандыруға шақыру керек. 1907 жылы Хьюз парламентте Еуропадан келген католик иммигранттарының "Канадаға қарғыс" екенін айтты. Консервативті партияның көшбасшысы Роберт Борден консервативті партияның сектанттық партия емес екеніне тоқталған "Канадаға қарғыс" деген пікірін ашық түрде сынға алғанмен, екі айдан кейін 1907 жылы маусымда Ванкуверде өткен Оранжевый орденнің ұлттық конвенциясында Хьюз католик иммигранттарының "Канадаға қарғыс" екенін қайталады, бұл ескертумен жалғастырылды: егер Борден Хьюзді шығарып жіберсе, Оранжевыйтер ешқашан консервативті партияға дауыс бермейді. Хьюздің консерваторлар үшін Оранжевый орденнің дауыстарын әкелуге қабілеттілігі Борденнің католик сайлаушыларына қол жеткізуге тырысқан күш-жігерін саботаждап жүргеніне қарамастан, оны шығарып жібермеуін қамтамасыз етті. Хьюз, оған 1891 жылы милиция вице-министрі лауазымы ұсынылғанын, бірақ ол одан бас тартқанын мәлімдеді. Өкінішке орай, лагерь нашар ұйымдастырылған. 33 000-ға жуық жауынгерді жинаған кезде оқу үдерісі хаостыққа ұшырады. Еріктілерді оқытуға уақыт жеткіліксіз болғандықтан, оқыту жүйесі асығыс болды. Тағы бір қиындық – лагерь халқының саны үнемі өсіп, жоспарлауды қиындатты. Хьюз әскерлерге және олардың офицерлеріне бұйрық берумен әйгілі болды және ол өздерінің адамдары алдында офицерлерді ашық сынға алды, бір офицерге өзінің ұнағанша үнсіз сөйлегенін айтты: "Дауысыңды көтер, кішкентай, немесе қызметтен шығып кет!". Хьюз бір офицерді капитан деп атағанда, ол лейтенант екенін естігенде, оны сол жерде капитанға дейін көтерді. Оның қорғаныс министрі ретінде мұндай билігі жоқ екені көрсетілгенде, Хьюз "Мырзалар, мен не айтып тұрғанымды білемін!" деп айғайлады және егер ол офицерді капитанға көтеруді қаласа, ол капитан болады деді. Хьюз лагерь аумағында ланцеттерден құралған құрметті эскортпен жүріп, оқу нұсқаулықтарынан бұрын алынған "Төрт қатарға тұрыңыз!" сияқты жаяу әскер маневрлеріне бұйрық берді. Мұндай бұйрықтарға жауап ретінде әскерлер оның не қалағанын болжауға тырысты, бірақ Хьюз олардың жауабына қанағаттанды. Еріктілердің көңіл-күйі нашар шатырлармен, пальтолардың жетіспеуімен және жабдықтар мен сақтау орындары туралы шатасумен күйреген. Алайда, Хьюзтің жылдам әрекеттері үшін премьер-министр Борден мен кабинет мүшелері мақтады. Хьюзтің Бірінші контингенттің бригадалары мен батальондарына қолбасшылық етуге таңдаған барлық офицерлері ағылшын канадалықтары болды. Бур соғысында өте жақсы көрсеткен тұрақты күш офицері Франсуа Луи Лессар Хьюзден Бірінші контингентке қосылуға рұқсат алмады, өйткені оның көрсеткіштері мұндай тағайындалуға лайық болды. Лессар тұрақты күштің адамы, католик және франко-канадалық болды, сондықтан Хьюз оны CEF-ке қосуға жол бермеді. Квебекте еріктілерді жұмылдыру Лессарға қолбасшылық лауазым берілсе, жақсы нәтижелер беруі мүмкін еді. 1914 жылдың қазан айына қарай әскерлер жұмылдырылды және Англияға аттануға дайын болды. Нокс пресвитериан шіркеуіндегі (Оттава) 207-ші (Оттава Карлетон) батальонының, CEF-тің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметіне арналған полктік және корольдық түстері мен тақташасы орнатылды. Полктік түстерді Америкалық банкнот компаниясы сыйлап, Хьюз 1916 жылдың 18 қарашасында Парламент төбесінде батальонға тапсырды. 1915 жылдан бастап Хьюздің соғыс кезінде Қорғаныс министрлігін басқару тәсіліне қатысты наразылық күшейгеніне қарамастан, Борден Хьюзді қызметте қалдырды. Борден үшін оқиғалар Хьюздің көптеген пікірлерінің дұрыс екенін көрсетті, өйткені премьер-министр 1915 жылдың жазында Батыс майданына сапар шекті және британ армиясының тиімсіздігі туралы Хьюз айтқан көптеген нәрселер дұрыс екеніне көз жеткізді. Хьюздің әдістері беймәлім және хаостық болды, бірақ Хьюз оның тек "балаларға" көмектесу үшін бюрократиялық кедергілерді жолап отырғанын айтты. Соңында Борден британдық шенеуніктермен келісімдерде оларды жоғарыдан қараушылықпен қарағанын байқады, бұл оны ұлтшыл қорғаныс министрімен бірге болуға итерді, ол канадалықтардың империялық істерде "ана мекенімен" тең екенін және оларға қараушылықпен қарауға болмайтынын айтты. Сол жазда Shell Committee 170 миллион долларлық тапсырыс орындауға тиіс екені, бірақ олардың тапсырысының 5,5 миллион долларын ғана жеткізгені белгілі болды, соның салдарынан Хьюздің достары соғысқа пайда табумен айналысып жатыр деген айыптаулар көтерілді. Борденнің қолдауымен британдық Оқу-әскери министрі Дэвид Ллойд Джордж Канада Imperial Munitions Board құрылғанша барлық тапсырыстарды тоқтатты, оның төрағасы өнеркәсіпші сэр Джозеф Флавелл болды. Флавелл коррупцияны тоқтатты және қару-жарақ өнеркәсібінде тиімділікті арттырды, 1917 жылға қарай канадалық зауыттар күніне 2 миллион долларлық қару-жарақ өндіріп шығарды.