Кіріспе
Канада мен АҚШ-тағы өзен. Сорис өзені (Souris River) немесе Мыстық өзені (АҚШ-та басқаша аталады, бұл оның француз тіліндегі атының аудармасы) – Солтүстік Американың орталық бөлігінде орналасқан өзен. Ұзындығы шамамен 435 миль (700 км), ал Канада мен АҚШ-тағы 23600 шаршы миль (61,124 км²) аумақты суландырады. Өзен Саскачеванның оңтүстігінде, Вейбурнның солтүстігіндегі Сары шөп батпақтарында бастау алып, Миноттан өтіп, Солтүстік Дакота арқылы АҚШ-қа оңтүстіқ-шығысқа қарай ағады, ең оңтүстік нүктесі Вельваға жетеді, содан кейін солтүстікке бұрылып Манитобаның оңтүстік-батысына қарай ағып кіреді. Шығысқа қарай ағып, Мелита, Хартни, Соурис және Ваванеса қалаларынан өтеді, содан кейін Брэндоннан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 25 миль (40 км) жерде орналасқан Тризбенк маңында Ассинибойн өзенімен қосылады. Манитобадағы Соурис өзенінің негізгі салалары – Антлер өзені, Гейнсбороу және Плам ағындары. Құйылыстағы биіктік теңіз деңгейінен шамамен 1120 фут (341 м) жоғары. Соңғы мұз дәуірінің соңында, 10 000 жылдан астам бұрын, бұрынғы Регина мұздық көлінің жылдам сарқылуы нәтижесінде үлкен арна пайда болды, қазір оны әлдеқайда кіші Сорис өзені алып жатыр. Сонымен қатар, су жиналатын алаптың көп бөлігі басқа бір бұрынғы мұздық көл, Сорис көлі қалдырған құнарлы балшық және саз топырақтарынан тұрады.
The Souris River ('/s//ʊər//ɪ//s/; ) or Mouse River (as it is alternatively known in the U. S., a translation of its French name) is a river in central North America. Approximately 435 mile (700 km) in length, it drains about 23600 square miles (61,124 km2) in Canada and the United States. Rising in southern Saskatchewan in the Yellow Grass Marshes north of Weyburn, the river wanders southeast into the U. S. through North Dakota beyond Minot to its most southern point at Velva, and then back north into Canada in southwestern Manitoba. Flowing east, it passes through the communities of Melita, Hartney, Souris, and Wawanesa prior to the confluence with the Assiniboine River near Treesbank, about 25 mile (40 km) southeast of Brandon. The main tributaries of the Souris in Manitoba are the Antler River, Gainsborough Creek, and Plum Creek. The elevation at the confluence is approximately 1120 feet (341 m) above sea level. At the end of the last ice age, over 10,000 years ago, the rapid draining of former Glacial Lake Regina eroded a large channel that is now occupied by the much smaller contemporary Souris River. Also, much of the drainage basin is fertile silt and clay deposited by another former glacial lake, Lake Souris.
Ағынның жылдамдығы және су тасқыны
1930-1941 жылдар аралығында ауыр құрғақшылық болды, сондықтан PFRA төрт мал суару бөгетін салды. 1937 жылы Мелитаға жақын жерде Снайдер және Росс бөгеттері салынды. 1938 жылы Напинка бөгеті, ал 1941 жылы Хартни бөгеті салынды. Бұлардың барлығы тоқтату тіреуішті бөгеттер болды. Сорис бөгеті 1911 жылы салынған және 1935 жылы қайта жаңартылған. Ваванэса бөгеті 1951 жылы аяқталды, ол шамамен суды сақтайды. Сорис өзенінің жылдық ағынының көп бөлігі қардың еруінен және көктемгі жаңбырлардан түседі. Жылдық ағын көлемі 1937 жылынан 1976 жылға дейін күрт өзгерді. 2011 жылы Ваванэсадағы жалпы ағын 500 жылда бір рет болатын оқиғадан асып түсуі күтілуде. Судың жылдық орташа ағып кетуі Сорис өзенінің барлық су жиналатын алабында 3 мм-ге тең. Саскачеван облысындағы екі ірі бөгет – Рафферти бөгеті мен Грант Девин бөгеті, Сорис өзеніндегі су тасқынын азайту мақсатында салынды. 2011 жылдың жазында Сорис өзенінің көп бөлігін қамтыған тарихи су тасқыны бөгеттерді басып, Минот қаласындағы 11 000-ға жуық тұрғынды эвакуациялауға және өзен бойындағы егістік жерлерге және басқа да мүліктерге елеулі зиян келтірді. Манитобадағы өзен арнасының сыйымдылығы шамамен шекараға жақын, Мелита арқылы, Лаудерге және Хартниге жақын жерлерде өзгереді. Хартниден солтүстікке қарай сыйымдылық 200-ден астамға жетеді. Шекара мен Хартни арасындағы биіктік айырмасы шамамен құрайды.
1882 жылғы ең жоғары ағын (cfs) (Бағаланған) 1976 жылғы ең жоғары ағын (cfs) 2011 жылғы ең жоғары ағын (cfs) Минот 22 813,3 9 350 26 900 Вестхоуп 18 500 12 400 30 400 Мелита 30 017,5 21 300 26 800 Сорис Белгісіз 24 800 28 200 Ваванэса 39 905,6 26 200 27 800
Location 1882 Peak Flow (cfs) (Estimated) 1976 Peak Flow (cfs) 2011 Peak Flow (cfs) Minot 22,813.3 9,350 26,900 Westhope 18,500 12,400 30,400 Melita 30,017.5 21,300 26,800 Souris N/A 24,800 28,200 Wawanesa 39,905.6 26,200 27,800
Балық түрлері
Балық түрлеріне шабақ, сары шабақ, тұщы су шабағы, ақ балық, қара балық, алтын көз, қоңыр балық, кіші ауызды шабақ және бурбот кіреді.