Кіріспе

Канада мен АҚШ-тағы өзен. Сорис өзені (Souris River) немесе Мыстық өзені (АҚШ-та басқаша аталады, бұл оның француз тіліндегі атының аудармасы) – Солтүстік Американың орталық бөлігінде орналасқан өзен. Ұзындығы шамамен 435 миль (700 км), ал Канада мен АҚШ-тағы 23600 шаршы миль (61,124 км²) аумақты суландырады. Өзен Саскачеванның оңтүстігінде, Вейбурнның солтүстігіндегі Сары шөп батпақтарында бастау алып, Миноттан өтіп, Солтүстік Дакота арқылы АҚШ-қа оңтүстіқ-шығысқа қарай ағады, ең оңтүстік нүктесі Вельваға жетеді, содан кейін солтүстікке бұрылып Манитобаның оңтүстік-батысына қарай ағып кіреді. Шығысқа қарай ағып, Мелита, Хартни, Соурис және Ваванеса қалаларынан өтеді, содан кейін Брэндоннан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 25 миль (40 км) жерде орналасқан Тризбенк маңында Ассинибойн өзенімен қосылады. Манитобадағы Соурис өзенінің негізгі салалары – Антлер өзені, Гейнсбороу және Плам ағындары. Құйылыстағы биіктік теңіз деңгейінен шамамен 1120 фут (341 м) жоғары. Соңғы мұз дәуірінің соңында, 10 000 жылдан астам бұрын, бұрынғы Регина мұздық көлінің жылдам сарқылуы нәтижесінде үлкен арна пайда болды, қазір оны әлдеқайда кіші Сорис өзені алып жатыр. Сонымен қатар, су жиналатын алаптың көп бөлігі басқа бір бұрынғы мұздық көл, Сорис көлі қалдырған құнарлы балшық және саз топырақтарынан тұрады.

Ағынның жылдамдығы және су тасқыны

1930-1941 жылдар аралығында ауыр құрғақшылық болды, сондықтан PFRA төрт мал суару бөгетін салды. 1937 жылы Мелитаға жақын жерде Снайдер және Росс бөгеттері салынды. 1938 жылы Напинка бөгеті, ал 1941 жылы Хартни бөгеті салынды. Бұлардың барлығы тоқтату тіреуішті бөгеттер болды. Сорис бөгеті 1911 жылы салынған және 1935 жылы қайта жаңартылған. Ваванэса бөгеті 1951 жылы аяқталды, ол шамамен суды сақтайды. Сорис өзенінің жылдық ағынының көп бөлігі қардың еруінен және көктемгі жаңбырлардан түседі. Жылдық ағын көлемі 1937 жылынан 1976 жылға дейін күрт өзгерді. 2011 жылы Ваванэсадағы жалпы ағын 500 жылда бір рет болатын оқиғадан асып түсуі күтілуде. Судың жылдық орташа ағып кетуі Сорис өзенінің барлық су жиналатын алабында 3 мм-ге тең. Саскачеван облысындағы екі ірі бөгет – Рафферти бөгеті мен Грант Девин бөгеті, Сорис өзеніндегі су тасқынын азайту мақсатында салынды. 2011 жылдың жазында Сорис өзенінің көп бөлігін қамтыған тарихи су тасқыны бөгеттерді басып, Минот қаласындағы 11 000-ға жуық тұрғынды эвакуациялауға және өзен бойындағы егістік жерлерге және басқа да мүліктерге елеулі зиян келтірді. Манитобадағы өзен арнасының сыйымдылығы шамамен шекараға жақын, Мелита арқылы, Лаудерге және Хартниге жақын жерлерде өзгереді. Хартниден солтүстікке қарай сыйымдылық 200-ден астамға жетеді. Шекара мен Хартни арасындағы биіктік айырмасы шамамен құрайды.
1882 жылғы ең жоғары ағын (cfs) (Бағаланған) 1976 жылғы ең жоғары ағын (cfs) 2011 жылғы ең жоғары ағын (cfs) Минот 22 813,3 9 350 26 900 Вестхоуп 18 500 12 400 30 400 Мелита 30 017,5 21 300 26 800 Сорис Белгісіз 24 800 28 200 Ваванэса 39 905,6 26 200 27 800

Балық түрлері

Балық түрлеріне шабақ, сары шабақ, тұщы су шабағы, ақ балық, қара балық, алтын көз, қоңыр балық, кіші ауызды шабақ және бурбот кіреді.