Кіріспе
Джон Шерман Купер (23 тамыз 1901 – 21 ақпан 1991) – американдық саясаткер, заңгер және дипломат. Ол АҚШ Сенатында үш рет толымсыз мерзімге сайланған, ал 1960 және 1966 жылдары Кентукки штатынан екі толық мерзімге сайланды. 1955–1956 жылдары Үндістандағы АҚШ елшісі, ал 1974–1976 жылдары Шығыс Германиядағы АҚШ елшісі қызметін атқарды. Купер Кентукки штатынан сенатор ретінде бірнеше мерзімге сайланған алғашқы республикашыл және 1960 және 1966 жылдары Кентукки штатының сенаторлық үміткері үшін ең үлкен үлкен жеңіс рекордтарын орнатты. Купердің саяси мансабы 1928–1930 жылдары Кентукки штатының Өкілдер палатасының мүшесі болып сайлануымен басталды. 1929 жылы ол Пуласки округінің судьясы болып сайланды. 1939 жылы губернаторлыққа үміткер болғаннан кейін, 1942 жылы АҚШ армиясына қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Еуропада одақтастардың жеңісінен кейін Баварияның сот жүйесін қайта ұйымдастырғаны үшін «Қола жұлдыз» медалін алды. Германияда болғанда Кентукки штатының 28-ші округінің судьясы болып сайланды. Ол судьялық лауазымды бір жылға жетпей қызмет етіп, А.Б. «Хэппи» Чендлердің Сенаттағы бос орнына сайлауға түсті. Ол 41 823 дауыспен жеңіске жетті, ол кезде Кентуккидегі кез келген лауазымға республикашылдың ең үлкен жеңісі болды. Сенаттағы алғашқы мерзімінде Купер партиясының көпшілігімен 51% жағдайда дауыс берді. 1948 жылы қайта сайлануға үміткер болғанда жеңіліске ұшырады, содан кейін президент Гарри С. Трумэн оны Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясына делегат етіп тағайындады және Солтүстік Атлант Келісім Ұйымы (НАТО) құрылған кезде Мемлекеттік хатшы Дин Эчесонның арнайы көмекшісі болды. Купер 1952 жылы Сенатта толымсыз мерзімге қайта сайланды. 1954 жылы ол қайта сайлануға үміткер болғанда, демократтар бұрынғы вице-президент Альбен В. Барклиді ұсынды. Купер жалпы сайлауда жеңіліп, 1955 жылы президент Дуайт Д. Эйзенхауэр оны Үндістан елшісі етіп тағайындады. Купер Үндістан премьер-министрі Джавахарлал Нерудің сенімін жеңіп алды және АҚШ пен жаңадан тәуелсіз Үндістан арасындағы қарым-қатынасты жақсартты, Азияда коммунизмнің таралуына қарсы тұруға көмектесті. Баркли 1956 жылы қайтыс болды, Эйзенхауэр Куперден Барклидің бос орнына үміткер болуын сұрады. Купер келісімін берді және Барклидің мерзімінің қалған бөлігіне сайланды. 1960 жылы Купер қайта сайланды және Сенатта алғашқы толық алты жылдық мерзімін алды. Жаңадан сайланған президент Джон Ф. Кеннеди – Купердің бұрынғы сенаттағы әріптесі – оны Мәскеу мен Нью-Делиге құпия сапармен жіберді. Кеннедидің 1963 жылы қарашада қаза тауып, президент Линдон Б. Джонсон оны Кеннедиге жасалған қастандықты тергеу үшін Уоррен комиссиясына тағайындады. Купер тез арада Джонсонның Вьетнам соғысына АҚШ-тың әскери араласуын күшейту шешіміне қарсы шықты және Солтүстік Вьетнаммен келіссөздер жүргізуді қолдады. 1966 жылы қайта сайланғаннан кейін ол Айдахо штатының демократы Франк Черчпен бірге аймақтағы АҚШ әскери операцияларын тоқтатуға бағытталған түзетулерді жасау үшін жұмыс істеді. Бұл түзетулер Конгресс тарапынан соғыс кезіндегі әскери операцияларға президенттің билігін шектеуге жасалған алғашқы қадам ретінде бағаланды. Қартайған және есту қабілеті нашарлаған Купер 1972 жылы қайта сайлануға түспеді. Оның соңғы мемлекеттік қызметі 1974–1976 жылдары Шығыс Германиядағы елші және 1981 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымындағы баламалы делегат болды. Ол 1991 жылғы 21 ақпанда Вашингтондағы зейнеткерлер үйінде қайтыс болды және Арлингтон ұлттық зиратында жерленді.
John Sherman Cooper (August 23, 1901 – February 21, 1991) was an American politician, jurist, and diplomat from the United States. He served three non consecutive, partial terms in the United States Senate before being elected to two full terms in 1960 and 1966, representing Kentucky. He also served as U. S. Ambassador to India from 1955 to 1956 and U. S. Ambassador to East Germany from 1974 to 1976. He was the first Republican to be popularly elected to more than one term as a senator from Kentucky and, in both 1960 and 1966, he set records for the largest victory margin for a Kentucky senatorial candidate from either party. Cooper's first political service was as a member of the Kentucky House of Representatives from 1928 to 1930. In 1929, he was elected county judge of Pulaski County. After a failed gubernatorial bid in 1939, he joined the U. S. Army in 1942. During World War II, he earned the Bronze Star Medal for reorganizing the Bavarian judicial system after the allied victory in Europe. While still in Germany, he was elected circuit judge for Kentucky's 28th circuit. He returned home to accept the judgeship, which he held for less than a year before resigning to seek election to A. B. "Happy" Chandler's vacated seat in the U. S. Senate. He won the seat by 41,823 votes, the largest victory margin by any Republican for any office in Kentucky up to that time. During his first term in the Senate, Cooper voted with the majority of his party just 51% of the time. He was defeated in his re election bid in 1948, after which he accepted an appointment by President Harry S. Truman as a delegate to the United Nations General Assembly and served as a special assistant to Secretary of State Dean Acheson during the formation of the North Atlantic Treaty Organization (NATO). Cooper was again elected to a partial term in the Senate in 1952. The popular Cooper appeared likely to be re elected in 1954 until the Democrats nominated former Vice President Alben W. Barkley. Cooper lost the general election and was appointed Ambassador to India by President Dwight D. Eisenhower in 1955. Cooper gained the confidence of Indian Prime Minister Jawaharlal Nehru and dramatically improved relations between the U. S. and the recently independent state of India, helping rebuff Soviet hopes of expanding communism in Asia. Barkley died in 1956, and Eisenhower requested that Cooper seek Barkley's open seat. Cooper reluctantly acquiesced and was elected to serve the rest of Barkley's term. In 1960, Cooper was re elected, securing his first full, six year term in the Senate. Newly elected President John F. Kennedy – Cooper's former Senate colleague – chose Cooper to conduct a secret fact finding mission to Moscow and New Delhi. Following Kennedy's assassination in November 1963, President Lyndon B. Johnson appointed Cooper to the Warren Commission to investigate the assassination. Cooper soon became an outspoken opponent of Johnson's decision to escalate U. S. military involvement in the Vietnam War, consistently advocating negotiation with the North Vietnamese instead. After Cooper's re election in 1966, he worked with Idaho Democrat Frank Church on a series of amendments designed to de fund further U. S. military operations in the region. These amendments were hailed as the first serious attempt by Congress to curb presidential authority over military operations during an ongoing war. Aging and increasingly deaf, Cooper did not seek re election in 1972. His last acts of public service were as Ambassador to East Germany from 1974 to 1976 and as an alternate delegate to the United Nations in 1981. He died in a Washington, D. C., retirement home on February 21, 1991, and was buried in Arlington National Cemetery.
Ерте өмір
Джон Шерман Купер 1901 жылғы 23 тамызда Кентукки штатының Сомерсет қаласында дүниеге келді. Ол Джон Шерман мен Хелен Гертруд (Тартар) Купердің жеті баласының екіншісі және тұңғыш ұлы болды. Куперлер отбасы 1790 жылы Дэниел Буннан кейін көп ұзамай Оңтүстік Каролинадан Wilderness Trail және Cumberland Gap арқылы көшіп келген Малахи мен Эдвард Купер бауырлар Сомерсет аймағында танымал болды. Оның ата-анасы – бейкүнде баптистер – XIX ғасырда құлдыққа қарсы қозғалыста белсенді қатысты, ал аға Джон Шерман Купер («Шерман» деп аталды) апостол Жохан және Азамат соғысындағы Одақтың батыры Уильям Текумсе Шерманның есімімен аталыпты. Отбасы жергілікті саясатта өте белсенді болды; Купер әулетінің алты мүшесі, оның ішінде әкесі, Пуласки округіне округ судьялары болып сайланды, ал екеуі аудандық судьялар болды. Шерман Купер көптеген табысты бизнес-жобаларға қатысып, Сомерсеттегі ең бай адам ретінде танымал болды. Джон Шерман Купер дүниеге келген кезде оның әкесі Кентуккидің 8-ші конгресс округінде ішкі кірістерді жинаушы болып қызмет етіп, оны президент Теодор Рузвельт тағайындаған еді. Жастық шағында Купер газет тасымалдаушы, теміржол деполарында және Харлан округіндегі әкесінің көмір шахталарында жұмыс істеді. Бұрын округтік мектеп басшысы болған Купердің әкесі мемлекеттік мектептерге деген көзқарасы төмен болғандықтан, Купер бесінші сыныпқа дейін көршісінен жеке сабақ алды. Әкесі Техаста жұмыс істеуге кеткен кезде анасы оны мемлекеттік мектептегі алтыншы сыныпқа жіберді, содан кейін ол сол мектепте оқыды. Мектептің екі мұғалімі ұлдарды екі топқа бөліп, оларды әскери дайындықтан өткізді, ал Купер капитандық шенін алғаннан кейін «Бізге қалай марш жасау керегін үйретті, соның бәрі» деп еске алды. Centre колледжінде оқығанда Купер Beta Theta Pi студенттік қауымдастығына қабылданды. Ол сондай-ақ Praying Colonels футбол командасында қорғаныс шебінде ойнады. Купер командада Бо Макмиллин, Ред Робертс, Мэтти Белл және Ред Уивер сияқты белгілі футболшылармен бірге ойнады. Йель университетінде ол болашақ АҚШ Сенатының әріптесі Стюарт Саймингтонмен бірге оқыды. Студенттік атлетикалық қауымдастығының мүшесі ретінде ол футбол және баскетболмен айналысты, Йель тарихында кіші және жоғары сыныптарда баскетбол командасының капитаны атанған алғашқы адам болды. Купер әкесі қайтыс болғаннан кейін Гарвардқа оралды, бірақ көп ұзамай заңгерлік білімімен қатар отбасының істерін де басқара алмайтынын түсінді. Купер штат мектептеріне тегін оқулықтар беру жоспарын қолдады және еңбек ереуілдерін тоқтатуға бағытталған судьялардың бұйрықтарына тыйым салатын заң жобасын демеледі, бірақ соңғы заң жобасы қабылданбады. Оның қарсыласы, қазіргі президент Сомерсет банкінің президенті және Купердің әкесінің бұрынғы заңгер серіктесі болды. Негізгі дайындықтан кейін ол Мичиган штатындағы Форт-Кастер оқу орталығында офицерлік курсқа қабылданды. 1943 жылы екінші лейтенант шеніне ие болды және генерал Джордж Паттонның Үшінші армиясының XV корпусына әскери полициядағы курьер ретінде тағайындалды. Купер Франция, Люксембург және Германияда қызмет етті. Жауынгерлік әрекеттер тоқтағаннан кейін Купер нацистер Германияға құл ретінде әкелген 300 000 қашқынның отандастыруға үміттенген бөлімшесінің заң кеңесшісі болды. Купер сонымен қатар Германияның Бавария штатындағы 239 соттың қайта ұйымдастырылуын бақылады, нәтижесінде барлық нацистік шенеуніктер ауыстырылды, осы қызметі үшін ол қола жұлдыз орденімен марапатталды. 1943 немесе 1944 жылы, әлі де әскерде болғанда, Купер Эвелин Пфафф есімді медбикеге үйленді. Купер 1946 жылғы қарашада А. Б. «Хэппи» Чендлер бейсбол комиссары лауазымына тағайындалғаннан кейін Сенат мандатын босату үшін судьялық қызметінен кетті. 1947 жылы ол ажырасуға өтініш беріп, тастап кеткенін айыптады. Купер: «Кешіріңіздер, мен сайлаушыларымды өкілдік ету үшін келдім және мен өз ойымша дауыс беремін», - деді. Ол сондай-ақ Medicare жүйесін құру туралы заң жобасын демеледі, бірақ ол сол кезде қабылданбады. Ол президенттікке Артур Ванденбергті қолдады, бірақ Томас Э. Дьюи партияның кандидатурасын алды. Куперге қарсы демократ конгрессмені Вергиль М. Чапман, 1947 жылы губернатор болып сайланған Эрл К. Клементспен одақтас болды. Тафт-Хартли заңына жақтас болған бірнеше демократтардың бірі ретінде Чапман демократтар үшін маңызды сайлау округі болып табылатын ұйымдасқан еңбекшілердің қолдауын жоғалтты. Баркли де, Клементс те сайлау науқаны кезінде партиялық бірлікке баса назар аударды, ал Купер республикалық президенттік билетке қарағанда жақсы нәтиже көрсеткенімен, ол жалпы сайлауда Чапманға 24 480 дауыспен жеңілді. Жеңілгеннен кейін Купер Вашингтондағы Гарднер, Морисон және Роджерс фирмасында заңгерлік тәжірибесін жалғастырды. Саяси тарихшы Гленн Финч Купердың БҰҰ және НАТО-дағы міндеттеріне лайықты екенін, бірақ шетелде болуы Сенат мандатына үміткер болу үшін науқан жүргізуге кедерілді деп атап өтті. Клементс, 1950 жылы Барклидің бұрынғы мандатын арнайы сайлауда жеңіп алған, Трумэн мен Ачесонды тағайындауға ықпал еткен болуы мүмкін деген болжамдар айтылды. Луисвилл Таймс және Луисвилл Курьер Журнал газеттері 1950 жылы Купердің 1954 жылы Сенатқа сайлануына қарсы мәлімдемелерін қайтарып алды. Олар енді республикалықтың сайлануы Сенатты ұйымдастыруға мүмкіндік беретінінен, Корей соғысына қатысуға қарсы тұратын изоляционистерге маңызды комитет төрағалықтарын беруінен қорқыпты. Дегенмен, Купер сайлауда Андервудты 29 000 дауыспен жеңіп, Чапманның мерзімін аяқтады. Оның жеңісі Кентукки тарихында республикалықтың Сенатқа екі рет сайлануының алғашқы жағдайы болды. Купер Сенаттың Еңбек, Білім және Халықты қорғау комитетіне мүше болып тағайындалды және оның білім беру және еңбек ішкі комитеттерін басқарды. Ол көмір өнеркәсібіне пайда әкелетін кең ауқымды бағдарламаны қолдады және ауылдық жерлердегі кітапхана қызметтерін кеңейту туралы заң жобасын демеледі. Дегенмен, ол Қызыл үрейдің жетекші тұлғасы болған Джозеф Маккартиді негізгі Сенат комитетінің төрағалық лауазымынан алудан бас тартты, «Сенатор Маккартиге қарсы ащылықпен қарсы шығатындардың көптегені оны айыптайтын тактиканы қолдануға шақырады» деп ескертті. Ол президенттің келісім-шарт жасау өкілеттігін шектеуге бағытталған Брикер түзетуіне қарсы шыққан жалғыз республикашы болды. Ол түзетуде көтерілген мәселелер Конституцияға өзгеріс енгізуге жеткіліксіз екенін түсіндірді. Ол Суға батқан жерлер заңына және Эйзенхауэр әкімшілігі қолдаған Мексикалық шаруалар еңбегі заңына да қарсы болды. Ол Эйзенхауэрдің мемлекеттік тұрғын үйге ашық қарсыласы Альберт М. Колды Федералдық тұрғын үй басқармасына тағайындауын айыптады және Эйзенхауэрдің Ауыл шаруашылығы министрі Эзра Тафт Бенсон ұсынған көптеген ауыл шаруашылығы реформаларына қарсы болды. Оның орнына партия жетекшілері бұрынғы вице-президент Барклиді, қазір 77 жаста, партиялық бірлікті қамтамасыз ету үшін мандатқа түсуге көндірді. Науқан кезінде Купер 1954 жылғы 5 шілдеде Time журналының мұқабасында бейнеленді. Ол Барклиге қарағанда кем партизандық сенатор болады деп мәлімдеді. Дегенмен, Барклидің жеке данышкерлігі оған 71 000 дауыспен жеңіс сыйлады. Үндістер Куперге әсер етіп, Үнді үкіметі Купердің АҚШ-тан елшісі болуын қалады. Екі рет ажырасқан Шевлин Роберт А. Роуэннің (Готель Александрия және Security Building сияқты жобаларды іске қосқан бай Калифорниялық жылжымайтын мүліктерді дамытушысы), Ватикан шенеунігі, Принц Доменико Орсинидің әйелі және танымал қоғамдық тұлғаның қызы болды. (Вашингтонда Купер Dodge House Hotel-де тұрақты түрде тұрды.) Үндістанға көшу осы кедергіні жойды және Мемлекеттік хатшы Даллес Куперді...
Вьетнам соғысына қарсылық
Купер 1964 жылы Тонкин шығанағы туралы резолюцияға дауыс бергенімен, АҚШ-тың Вьетнам соғысына араласуына қарсы болды. 1964 жылдың сәуірінде Купер президент Джонсонды Оңтүстік-Шығыс Азиядағы шиеленісті бейбіт жолмен шешуді келіссөздер жүргізуге шақырды. Ол АҚШ үшін Оңтүстік-Шығыс Азияның стратегиялық маңыздылығына күмән келтіріп, АҚШ әскерін әлемдік деңгейде орналастыру мүмкіндігінен алаңдаушылық білдірді. 1965 жылдың 25 наурызында ол Нью-Йорк сенаторы Джейкоб Джавицпен бірге президент Джонсонды келіссөздерге алдын ала шарттарсыз Солтүстік Вьетнам мен Оңтүстік Вьетнам арасындағы келісімді бастауға шақырды. Сол күні ол Сенаттың алдында мемлекеттік хатшы Дин Раск пен қорғаныс министрі Роберт Макнамараға Вьетнамдағы соңғы оқиғалар туралы баяндама жасауға шақыруды ұсынды. 1966 жылдың қаңтар айында Купер Мемлекеттік хатшы Раск пен Елші В. Аверелл Харриманмен бірге Филиппин президенті Фердинанд Маркосқа ресми сапармен барды. 1966 жылы 26 қаңтарда президент Джонсонмен кездесуде ол президентті Солтүстік Вьетнамдағы бомбалауды қайта бастау туралы мәлімдеген ниетінен бас тартуға және оның орнына келісімге келуді келіссөздер жүргізуге шақырды. Купер БҰҰ-ның қолдауымен 3-5 жылдық атысты тоқтатуды, содан кейін 1954 жылғы Женева конвенциясында белгіленген ұлттық сайлауды ұсынды. 1966 жылы Купер Джон Й. Браун ағадан 217 000 дауыспен басып өтіп, Кентукки штатының сенаторлығына кандидат ретінде ең көп дауыс жинаған және Кентукки штатының 120 округінің 110-ның дауысын алған рекордты жаңартты. 1968 жылғы республикалық президенттік сайлау алдында ол Нью-Йорк губернаторы Нельсон А. Рокфеллерді қолдап, америкалықтар Вьетнамға қатысты нақты ұстанымға ие болған кандидатты ғана қолдайтынын айтты. Рокфеллер соғысты америкаландыруды кері қайтару жоспарын ұсынды, ал басқа республикалық кандидаттар оны қалай шешетіні туралы нақты айтпауға тырысты. Рокфеллер кандидатурасы әлсіреп қалған кезде Купер өзінің әріптесі, Кентукки сенаторы Трюстон Б. Мортонды президенттікке үміткер болуға шақырды, бірақ Мортон бас тартты. Республикашыл партияның кандидатурасы – және президент лауазымы – Ричард Никсонға тиді. Ол Монтана штатының сенаторы Майк Мэнсфилдтің Вьетнам соғысы мәселесін БҰҰ-ға жеткізу ұсынысын да қолдады. Купер келіссөздерге дейін болған оқиғалар кезінде президент Никсонның кеңесшісі болды. 1969 жылы 15 желтоқсанда Конгресс осы түзетулердің бірін мақұлдағаннан кейін Лаоста және Таиландта АҚШ әскерлерін қолдануды тоқтатты. Купер Камбоджаға кіретін күштерге шектеу енгізуді де қалаған, бірақ Куперге түзетуді жазуға көмектескен Майк Мэнсфилд Камбоджалық принц Нородом Сиануктың ресми түрде бейтарап болғандықтан, ренжітілуі мүмкін деп қорықты. Кейіннен Өкілдер палатасы бұл түзетуді қоса берілген заңнан алып тастады, сондықтан ол күшіне енбеді. Алайда, бұл түзетуді The Washington Post газеті "Конгресс соғыста американдық әскерлерді шектеуді тарихта бірінші рет қолға алды" деп бағалады. Ол Кентуккидің Альбен Барклиден басқа барлық азаматтарынан бұрын қызмет еткен. Алдын ала хабарланбастан, Купер 1972 жылы 27 шілдеде Сенат палатасының бос палатасына сөйлеп, әскери көмек туралы заңға түзету енгізуді ұсынды, бұл төрт ай ішінде АҚШ-тың Индокитайдағы барлық әскери операцияларына қаржыландыруды шартты түрде тоқтатады. Көңілі қалмаса да, Купер: "Мен өзімді ішкі жағынан тазартылған сезімдемін. Мен бұл туралы ұзақ уақыт бойы қатты ойладым. Енді бұл Президент қолында. Ол соғысты тоқтату үшін бірдеңе істей алатын жалғыз адам". Сессияның аяқталуынан кейін Купер Вашингтонның беделді Ковингтон және Берлинг заң фирмасының "Дин Ачесон креслосын" иеленді. 1972 жылы ол 1961 жылдан бері сенімді адам ретінде қызмет еткен Орталық колледжінің басталу баяндамашысы болып сайланды. Оның мұрагері Джеральд Форд Куперді ресми түрде елшілікке тағайындады, ал Купер оны қабылдау үшін Ковингтон мен Берлингтен демалыс алды. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол Covington & Burling-те жұмысын жалғастырды. Сенатор ретінде Купер үлкен Оңтүстік Форк құруға Конгресс мақұлдауын алуда маңызды рөл атқарды. 1987 жылы Орталық колледжінің құрметті түлегі атанды. Джон Тусканың суретімен Купердің өмірлік өлшемдегі қола бюсті 1987 жылы Кентукки штатының Капитолигінде орнатылды. 2000 жылы Шығыс Кентукки университетінің Кентукки тарихы мен саясаты орталығы Кентуккидегі үздік мемлекеттік қызмет үшін жыл сайынғы Джон Шерман Купер сыйлығын құрды. Өзінің патрициандық тегіне қарамастан, Купер "жақсы жүзді, жиі өзін-өзі қорлайтын және жақындасуға оңай" адам ретінде танымал болды.