Кіріспе

Уиппл ауруы – Tropheryma whipplei бактериясынан туындайтын сирек кездесетін жүйелік жұқпалы ауру. 1907 жылы Джордж Хойт Уиппл алғаш сипаттаған бұл ауру көбінесе асқазан-ішек трактының бұзылысы ретінде қарастырылады. Уиппл ауруы негізінен нәрлі заттардың сіңірілуіне кедерес келтіреді, бірақ жүрек, ми, буындар, тері, өкпе және көздер сияқты адам денесінің кез келген бөлігіне әсер етуі мүмкін. Салмақ жоғалту, диарея, буын ауруы және артрит – жиі кездесетін белгілер. Алайда, кейбір адамдарда аурудың көрінісі әртүрлі болуы мүмкін, ал пациенттердің шамамен 15%-ында стандартты белгілер мен симптомдар байқалмайды. Уиппл ауруы ерлерде әйелдерге қарағанда жиірек кездеседі, диагноз қойылған пациенттердің 87%-ы – ер адамдар. Дұрыс анықталған және емделген жағдайда, Уиппл ауруын ұзақ мерзімді антибиотиктермен емдеу арқылы толығымен жазылуға болады. Бірақ, егер ауруды уақтылы анықтамаса немесе емдемесе, ол өлімге әкелуі мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Ең көп кездесетін белгілер – диарея, іш ауыруы, салмақ жоғалту және буын ауырулары. Буын ауырулары асқазан-ішек жолы симптомдары пайда болуына көп жылдар бұрын дамитын көшпелі, деформацияланбаған артритке байланысты болуы мүмкін; көбінесе ірі буындарға әсер етеді, бірақ кез келген үлгіде пайда болуы мүмкін және буын бетіне зақым келтірмейді. Аз ғана адамдарда қызба мен дікіл пайда болады. Аурудың асқынған түрінде нәрліктің жеткіліксіз сіңуі (маласорбция) іш қуысындағы лимфа түйіндерінің үлғаюына және әлсіреуге алып келеді. Неврологиялық белгілер (төменде талқыланады) іш ауруының ауыр түріне шалдыққандарда жиі кездеседі. Созылмалы сіңірудің нашарлауы майдың нашар сіңуіне әкеледі, бұл стеатореяны (майлы, жағымсыз иісті нәжіс), ісіну және іштің кеңеюіне себеп болады. Сондай-ақ, белок жоғалту энтеропатиясы дамуы мүмкін, бұл қандағы альбуминнің деңгейінің төмендеуіне әкеледі, нәтижесінде онкотикалық қысымның төмендеуінен перифериялық ісіну пайда болады. Ауру фермерлерде және топырақ пен жануарлармен байланыста болатын адамдарда жиі кездеседі, бұл инфекцияның осы көздерден жұғатынын көрсетеді. Атап айтқанда, CD11b (сонымен қатар интеграл альфа деп те аталады) экспрессиялайтын циркуляциялық жасушалар сезімтал адамдарда азаяды. CD11b макрофагтарды белсендіру арқылы жасуша ішінде сіңген T. whipplei бактерияларын жоюда маңызды рөл атқарады. Салмақ жоғалту және диарея процесті анықтауға көмектесетін ең көп кездесетін белгілер болып табылады, бірақ олар жиі ірі буындардың созылмалы, түсіндірілмейтін, қайталамалы серонегативті артритіне дейін соғылуы мүмкін. Он екі елі ішектің және жіңішке ішектің эндоскопиясы классикалық ішек Виппл ауруы бар науқастарда ақшыл сары түсті, эрозияланған шырышты қабықты көрсетеді, ал кіші ішек рентгені кейбір қалың бүктемелерді көрсетуі мүмкін. Биопсиядағы патологиялық өзгерістерге кеңейген мезентериялық лимфа түйіндері, «көпіршікті макрофагтармен» толған лимина проприяның гиперцеллюлярлығы және лимфоциттер мен плазмалық жасушалардың санының азаюы жатуы мүмкін. Диагноз биопсия арқылы қойылады, әдетте он екі елі ішектің эндоскопиясы арқылы, онда лимина проприяда PAS-оң макрофагтар табылады, олар қозғалмайтын, грам-оң таяқшаларды қамтиды. T. whipplei-ге қарсы антиденелерді анықтау үшін иммуногистохимиялық бояу қолданылды, сондай-ақ полимераза тізбекті реакцияға негізделген талдау да қол жетімді. Сілекейдің, асқазан немесе ішек сұйықтығының және нәжістің ПТР-ы жоғары сезімтал, бірақ жеткілікті емес, бұл сау адамдардың да Виппл ауруының белгілері жоқ кезде себепші бактерияны тасымалдауы мүмкін екенін көрсетеді, бірақ теріс ПТР нәтижесі көбінесе сау адамды көрсетеді. Неврологиялық белгілерді емдеу үшін сульфаниламидтер (сульфадиазин немесе сульфаметоксазол) қосылуы мүмкін. Иммунологиялық бұзылыс T. whipplei-ге тән болуы мүмкін, өйткені ауру басқа инфекциялардың қаупін күрт арттырмайды. Ауру көбінесе орта жаста (орташа 49 жас) диагнозы қойылады. Германиядағы зерттеулер 1960 жылдан бері диагноз қойылған жас өсіп келе жатқанын көрсетті. 2003 жылы Джонс Хопкинс ауруханасының дәрігерлері француз микробиологы Дидье Раультпен бірге Випплдің алғашқы науқасынан алынған сақталған тіндерді жаңа диагностикалық әдістермен зерттеді және осы тіндерде T. whipplei табылды.