Кіріспе

Британдық альпинист

Джо Симпсон (13 тамыз 1960 жылы туған) – британдық альпинист, автор және мотивациялық спикер. 1985 жылы Перуде тау өрлеу кезінде ауыр жарақат алып, құлай бергенде, оның серігі Саймон Йейтс оның қаза болғанын болжады, бірақ ол тірі қалды және базалық лагеріне өзінің күшімен қайта оралды. Ол осы қиын жағдайды 1988 жылы жарық көрген «Бос кеңістікке қол тигізу» кітабында баяндады, содан кейін 2003 жылы деректі фильм және 2018 жылы сол аттас сахналық қойылым жасалды.

Ерте өмір

Симпсон 1960 жылы 13 тамызда Малайзияның Куала-Лумпур қаласында шотландтық әкесі мен ирландтық анасынан дүниеге келді. Оның әкесі Ұлыбритания армиясында қызмет етіп тұрғандықтан, 8 жасынан бастап Симпсон Ұлыбританиядағы және әкесі орналасқан түрлі елдердегі мектептер арасында саяхат жасады. Симпсон тауға шығумен Амплфорт колледжінің мұғалімі Солтүстік-шығыс Йоркширдегі Хамблтон төбелеріндегі Пик Скарда таныстырғаннан кейін айналыса бастады. Ол 14 жасында Генрих Харрердің 1938 жылы Андерл Гекмайр, Фриц Каспарек және Людвиг Вёргпен бірге Эйгердің солтүстік беткейіне алғаш көтерілуі туралы "Ақ жәндік" кітабын оқыды. Кітаптағы альпинизмнің қауіптілігіне қарамастан, бұл оқу Симпсонның тауларға деген құштарлығын оятты.

Ағашқа көтерілу

1985 жылы Симпсон және оның альпинист серіктесі Саймон Йейтс Перу Анд тауларының Хуаюаш жотасында бұрын ешкім шықпаған Сиула Гранде тауының (6344 м) батыс бетіне алғаш рет көтерілді. Түсу кезінде Симпсон құлау салдарынан оң аяғын сындырып алды. Йейтс екеуін арқанмен байланыстырып, Симпсонды таудан төмен түсіруге тырысты, арқанның ұзындығына дейін төмендетіп, содан өзі түсіп, осы процесті қайталап отырды. Бірақ ауа райы нашарлағанда және көрінуі төмендегенде, ол Симпсонды білмей тұрып тік жардан төмен түсіріп жіберді. Симпсон арқанға қайта көтеріле алмады, ал Йейтстің өзінің қиын жағдайына байланысты оны жоғары тартып алу мүмкін болмады. Таудан құлаудан сақтану үшін Йейтс арқанды кесуге мәжбүр болды. Британияға оралғаннан кейін Йейтс арқанды кескені үшін сынға ұшырады. Симпсон осы оқиға туралы альпинизм баспасөзінде мақала жариялады, ал кейіннен ең көп сатылған «Бос кеңістікке тию» атты кітабын жазды. Кітап 23 тілге аударылып, дүние жүзінде шамамен екі миллион дана сатылды. Симпсон «Көлеңкелер ойыны» кітабында Сиула Гранде экспедициясы туралы әрі жазды, ал Йейтс «Қабырғаға қарсы» кітабында өз ойларын жеткізді. 2003 жылы кітап негізінде фильм шықты. Фильм құрамында Симпсонмен, Йейтспен және экспедицияның үшінші мүшесі, альпинист емес Ричард Хокингпен сұхбаттасулар бар. Сиула Грандеде алған аяқ жарақатының салдарынан Симпсон алты операциядан өтті. Дәрігерлер оған енді тауға шыға алмайтынын және қалған өмірі бойы жүруде қиындықтарға тап болатынын айтты. Алайда, 1987 жылы ол тауға қайта оралды.

Кейінгі қызметі

Оның кейінірек шыққан ғылыми-популярлық кітаптарында басқа экспедициялар мен экстремалды тау шаруасына деген оның сезімінің өзгеруі, осымен айналысу кезінде болған көптеген өлім-жұлымдардың нәтижесінде сипатталған. 1991 жылы Непалдағы Пахермо тауына Мал Даффпен бірге шығу кезінде Симпсонның сол аяғы ауыр жарақат алды, бұл оқиға оның үшінші кітабында – «Көшелер ойыны» («This Game of Ghosts») деп сипатталған. Симпсон 2000 жылдан 2003 жылға дейін әдеттегі серігі Рей Деланимен бірге Эйгер тауының солтүстік бетіне алты рет ұмтылып, бірақ нашар ауа райының салдарынан барлық жорықтары тоқтатылды. Оның «Шақыратын үнсіздік» («The Beckoning Silence») атты кітабы 2007 жылдың қазан айында Channel 4 телеарнасында көрсетілген деректі фильмге айналды. Бұл кітап 2003 жылғы Ұлттық сыртқы кітап сыйлығының (Сыртқы әдебиет санаты) жеңімпазы атанды.