Кіріспе

Словенияның 3-ші президенті (1952 жылы туған)

Данило Тюрк (; 19 ақпан 1952 жылы туған) – 2007 жылдан 2012 жылға дейін Словения президенті болған словен дипломаты, халықаралық құқық профессоры, адам құқықтары сарапшысы және саяси қайраткер. 1992 жылдан 2000 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымында Словенияның тұңғыш елшісі болды, ал 2000 жылдан 2005 жылға дейін БҰҰ Бас хатшысының саяси мәселелер жөніндегі орынбасары қызметін атқарды. Тюрк қазір Нью-Йорктегі Колумбия университетінде халықаралық құқықтан қонақ профессор, Любляна университетінің заң факультетінің зейнеткер профессор және Пекин қаласындағы Қытай Халық университетінің Чоньяң қаржылық зерттеулер институтының тұрақты емес аға ғылыми қызметкері. Ол, әсіресе, қарулы қақтығыстарда зардап шеккен балаларды оңалтуға бағытталған Данило Тюрк қорының негізін қалаушы. Тюрк Су және бейбітшілік жөніндегі жоғары деңгейдегі жаһандық панельдің төрағасы, сондай-ақ Вашингтонда орналасқан, дамушы елдердің экономикалық және әлеуметтік дамуына арналған Global Fairness Initiative ұйымының басқарма төрағасы болып табылады. 2016 жылы ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы лауазымына кандидат болды, бірақ сайланбады.

Ерте өмір

Түрк Словенияның Марибор қаласында (сол кезде Югославия Федеративтік Халық Республикасының құрамында) орташа табысты отбасында дүниеге келген. Марибордың №2 гимназиясында оқыған (II. гимназиясы Марибор). 1971 жылы Любляна университетіне түсіп, заң мамандығын оқыды. 1975 жылы бітіргеннен кейін, Еңбекші халықтардың социалистік одағында (SZDL) азшылықтар және эмигранттар істері жөніндегі комиссияның хатшысы болып қызмет етті.

Төрағалық

2007 жылдың маусым айында Түрк Словения президенттік сайлауына қатысты. Тәуелсіз кандидат ретінде оны оппозициялық «Зарэс» партиясы мен Социал-демократтар, Словения зейнеткерлерінің демократиялық партиясы және парламенттік емес Христиан-социалистік партия мен Демократиялық партиядан құралған солшыл партиялардың кең коалициясы қолдады. 2007 жылдың 21 қазанында өткен президент сайлауының бірінші турында ол 24,54% дауыспен екінші орын алды, бұл оны орталық-оңшыл кандидат Лойзе Петерлеге қарсы екінші турға шығарды (ол 28,50% дауыс алды). 2007 жылдың 11 қарашасында өткен екінші турда ол дауыстардың 68,2%-ын алып жеңіске жетті [1], 2007 жылдың 23 желтоқсанында Словенияның үшінші президенті болды. Түрк 2012 жылы қайта сайлануға түсті, бірақ 2012 жылдың 2 желтоқсанында өткен екінші тур сайлауда Борут Пахорға жеңілді [5]. Ол дауыстардың шамамен үштен бірін алды.

БҰҰ Бас хатшысына кандидатура

2013 жылдың желтоқсан айында Түрк БҰҰ Бас хатшысы лауазымына кандидат болуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Ұзақ өтпей оны премьер-министр Аленка Братушек және Сыртқы істер министрі Карел Эржавец қолдады. 2014 жылдың қаңтар айында Словения үкіметі Тюркті БҰҰ Бас хатшысы лауазымына кандидат ретінде мақұлдады. Кейін оны премьер-министр Миро Серар, президент Борут Пахор, сондай-ақ Словения Ұлттық Ассамблеясының спикері Милан Брглец (қатар Любляна университетінің профессоры) тағы қолдады. БҰҰ процедурасына сәйкес, Словения үкіметі 2016 жылдың 8 ақпанында Данило Тюркті БҰҰ Бас хатшысы лауазымына кандидат ретінде ұсынды. Түрк – Біріккен Ұлттар Ұйымының тәжірибелі мүшесі. Ол Словения Республикасының БҰҰ жанындағы алғашқы тұрақты өкілі болып тағайындалды және 1992 жылдан 2000 жылға дейін Нью-Йоркте сегіз жыл елші қызметін атқарды. Словения өкілі ретінде ол БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің төрағасы қызметін екі рет атқарды. Оның еңбегін Бас хатшы Кофи Аннан жоғары бағалады, ол Тюркті өзінің жақын кеңесшілерінің бірі деп таңдап, 2000 жылы Бас хатшының көмекшісі етіп тағайындады. Ол 2005 жылға дейін осы лауазымда болды, содан кейін Словенияға оралып, Любляна университетінде халықаралық құқықтан сабақ берді. Түрк ұзақ жылдар бойы адам құқықтары саласындағы сарапшы және жақтаушы ретінде танылды, оның қызметі 40 жылдан астам уақыттан бері адам құқықтарымен және теңдік үшін күреспен байланысты. Түркке қатысты туындаған мәселелердің бірі – БҰҰ-ның Гаитидегі холера індетіндегі рөлі, бұл мәселе кеңінен талқыланып, сынға ұшырады. Гаитиде холераның пайда болуына БҰҰ тікелей себепкер болды деген айғақтар бар. Непалдан Гаитиге жіберілген бейбітшілік сақтаушылары симптомсыз холера тасымалдаған және олар Гаити су жүйесіне құйып жібермес бұрын қалдықтарын тиісінше өңдемеген. New York Times газетіне берген сұхбатында Түрктен холерадан зардап шеккендерге өтемақы төленуі керек пе деген сұрақ қойылды. Ол БҰҰ-ның "жәбірленушілерге әділ сот процесін және тиімді өтемақы беруін" үміттенедінін айтты. Сент-Винсент БҰҰ-ның бейресми диалогтарында Түрк мырзадан тиімді өтемақыны алуды қалай басымдыққа қоятынын сұрады. Түрк БҰҰ-ның қылмыстық жауапкершіліктен босатылғанына қарамастан, "әділ сот процесі мен тиімділікті қамтамасыз етудің басқа да жолдары бар" деп жауап берді. Ол сондай-ақ "Секретариат пен мүше мемлекеттер арасында жүргізіліп жатқан ағымдағы талқылаулар осындай тиімділік пен әділдікке әкеледі" деді. Ақпараттық алаңдағы баспасөз мәслихатында Inner City Press Түрктің зардап шеккендерге өтемақы төлеу үшін жасырын жұмыс жүріп жатқаны туралы мәлімдемесіне қатысты сұрақ қойды. Түрк гаитилік жағдай туралы бейресми әңгімелер болғанын айтты және толыққанды білімі болмаса да, "бұл оқиға аяқталған жоқ" деді. Түрк Aids Free World және Гаитидегі Әділет институтының күш-жігерін қолдайтынын білдіретін мәлімдеме жасады. Ол "Гаитидегі холера құрбандарына әділдік жасау және бейбітшілік сақтаушылары жасаған сексуалдық зорлық-зомбылықты тиянақты, сенімді және жедел тергеу туралы" өзінің міндеттемесін ашық білдіргенін мойындады, бірақ ресми міндеттемелерді қабылдай алмайды.

Жеке өмір

Түрк 1976 жылдан бері Барбара Микличке үйленген. Олардың бір қызы және бір немересі бар. Ол Словения Демократиялық партиясының мүшесі, менеджер Витослав Тюрктің бауыры. Түрк словен, ағылшын, француз, хорват және серб тілдерінде сөйлейді.

Денсаулық

2011 жылдың наурыз айында Түрк Австрияның Инсбрук қаласындағы урология институтында робот ассистенциясымен простата қатерлі ісігіне сәтті ота жасалды.