Хорватия Республикасының саяси жүйесі

Кіріспе

Хорватия Республикасының саяси жүйесі Хорватия саясаты парламенттік, өкілдік демократиялық республика негізінде құрылған, онда Хорватия Премьер-Миністрі көп партиялық жүйеде үкімет басшысы болып табылады. Атқару билігі Хорватия Үкіметі мен Президенті жүзеге асырады. Заң шығару билігі Хорватия Парламентіне тиесілі. Сот билігі атқару және заң шығару билігінен тәуелсіз. Парламент 1990 жылдың 22 желтоқсанында Хорватияның қазіргі Конституциясын қабылдады және 1991 жылдың 25 мамырында Югославиядан тәуелсіздік жариялау туралы шешім қабылдады. Хорватия Республикасының Егемендігі және Тәуелсіздігі туралы Конституциялық шешім 1991 жылдың 8 қазанында күшіне енді. Конституция содан бері бірнеше рет өзгертілді. Елдегі алғашқы заманауи партиялар 19 ғасырдың ортасында пайда болды, олардың бағдары мен сұранысы ірі әлеуметтік өзгерістерді көрсетіп, өзгерді, мысалы, Австрия-Венгрияның ыдырауы, Сербтер, Хорваттар және Словендер Корольдігі, диктатура және Корольдіктегі әлеуметтік дүрбелеңдер, Екінші дүниежүзілік соғыс, Коммунистік үкіметтің орнауы және Югославия СФР-нің ыдырауы. Республика Президенті – мемлекет басшысы және Хорватия Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы, ол бес жылдық мерзімге тікелей сайланады. Үкімет, Хорватияның негізгі атқару билігі, Премьер-Министр басқарады, оның төрт вице-премьері бар, олар да Үкімет Министрлері болып қызмет етеді. 20 Министр белгілі бір қызмет салаларына жауапты. Атқару билігі заңнама мен бюджетті ұсынуға, заңдарды орындауға, сыртқы және ішкі саясатты бағыттап жүргізуге жауапты. Парламент – бірпалаталық заң шығару органы. Сабордағы депутаттардың (халық депутаты) саны 100-ден 160-қа дейін; олар төрт жылдық мерзімге халықтың тікелей дауысымен сайланады. Заң шығарушы органның өкілеттіктеріне Конституция мен заңдарды қабылдау және өзгерту, мемлекеттік бюджетті мақұлдау, соғыс және бейбітшілік жариялау, ұлттық шекараларды белгілеу, референдумдар мен сайлаулар өткізу, лауазымды тұлғаларды тағайындау және қызметтен босату, Хорватия Үкіметін және Саборға есеп беретін өзге де мемлекеттік лауазым иелерін бақылау және кешірім жасау кіреді. Хорватия Конституциясы мен заңнамасы президенттік және парламенттік сайлаулардың, округ әкімдерінің (округ президенттерінің) және жиналыстардың, қалалық және муниципалитеттік әкімдер мен кеңестердің сайлануын қамтамасыз етеді. Хорватияда үш деңгейлі, тәуелсіз сот жүйесі бар, ол Хорватия Конституциясымен және Сабор қабылдаған ұлттық заңнамамен реттеледі. Жоғарғы сот – Хорватиядағы ең жоғары апелляциялық сот, ал муниципалитет және округ соттары – жалпы юрисдикция соты. Хорватиядағы мамандандырылған соттар, Жоғары коммерциялық сот, қылмыстық құқық бұзушылықтар соты және Жоғары қылмыстық құқық бұзушылықтар соты, әкімшілік соттар және Жоғары әкімшілік сот бар. Хорватия Конституциялық соты негізінен конституциялық құқықпен айналысатын сот. Оның негізгі өкілеттігі – дауланған заңдардың конституциялық емес екенін, яғни олардың конституциялық белгіленген құқықтар мен бостандықтарға қайшы келе ме, жоқ па, шешу болып табылады. Мемлекеттік прокуратура сот ісінде мемлекеттің мүддесін қорғайды.

Political system of the Republic of Croatia

The politics of Croatia are defined by a parliamentary, representative democratic republic framework, where the Prime Minister of Croatia is the head of government in a multi party system. Executive power is exercised by the Government and the President of Croatia. Legislative power is vested in the Croatian Parliament The Judiciary is independent of the executive and the legislature. The parliament adopted the current Constitution of Croatia on 22 December 1990 and decided to declare independence from Yugoslavia on 25 May 1991. The Constitutional Decision on the Sovereignty and Independence of the Republic of Croatia
came into effect on 8 October 1991. The constitution has since been amended several times. The first modern parties in the country developed in the middle of the 19th century, and their agenda and appeal changed, reflecting major social changes, such as the breakup of Austria Hungary, the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, dictatorship and social upheavals in the kingdom, World War II, the establishment of Communist rule and the breakup of the SFR Yugoslavia. The President of the Republic is the head of state and the commander in chief of the Croatian Armed Forces and is directly elected to serve a five year term. The government , the main executive power of Croatia, is headed by the prime minister, who has four deputy prime ministers who serve also as government ministers. Twenty ministers are in charge of particular activities. The executive branch is responsible for proposing legislation and a budget, executing the laws, and guiding the foreign and internal policies. The parliament is a unicameral legislative body. The number of Sabor representatives (MPs) ranges from 100 to 160; they are elected by popular vote to serve four year terms. The powers of the legislature include enactment and amendment of the constitution and laws; adoption of the government budget, declarations of war and peace, defining national boundaries, calling referendums and elections, appointments and relief of officers, supervising the Government of Croatia and other holders of public powers responsible to the Sabor, and granting of amnesties. The Croatian constitution and legislation provides for regular presidential and parliamentary elections, and the election of county prefects (county presidents) and assemblies, and city and municipal mayors and councils. Croatia has a three tiered, independent judicial system governed by the Constitution of Croatia and national legislation enacted by the Sabor. The Supreme Court is the highest court of appeal in Croatia, while municipal and county courts are courts of general jurisdiction. Specialised courts in Croatia and the Superior Commercial Court, misdemeanour courts and the Superior Misdemeanour Court, administrative courts and the Superior Administrative Court. Croatian Constitutional Court is a court that deals primarily with constitutional law. Its main authority is to rule on whether laws that are challenged are in fact unconstitutional, i. e., whether they conflict with constitutionally established rights and freedoms. The State Attorney's Office represents the state in legal proceedings.

Құқықтық база

Хорватия – біртұтас демократиялық парламенттік республика. Үкімдегі Коммунистік лиганың құлауынан кейін, Хорватия 1990 жылы 1974 жылғы Хорватия Социалистік Республикасының конституциясын алмастырған жаңа конституцияны қабылдады және алғашқы көппартиялық сайлауды ұйымдастырды. 1990 жылғы конституция күшінде болғанмен, ол қабылданғаннан бері 1997, 2000, 2001 және 2010 жылдары төрт рет өзгертілді. 1990 жылғы конституция бойынша Хорватия 2000 жылға дейін жартылай президенттік жүйеде жұмыс істеді, содан кейін парламенттік жүйеге көшті. Хорватиядағы мемлекеттік билік заң шығару, атқару және сот билігіне бөлінеді. Хорватияның құқықтық жүйесі – азаматтық құқық, және институционалдық құрылыммен қатар, Австрия-Мажарстанның құқықтық мұрасының күшті ықпалында. 2010 жылдың 30 маусымында Еуроодаққа қосылу бойынша келіссөздер аяқталған кезде, Хорватия заңнамасы Еуроодақтың acquis-імен толық үйлестірілді. Хорватия 2013 жылдың 1 шілдесінде Еуроодақтың мүшесі атанды.

Атқарушы

Республика Президенті – мемлекет басшысы. Президент тікелей сайланады және бес жыл мерзімге қызмет етеді. Президент қарулы күштердің бас қолбасшысы болып табылады, премьер-министрді Sabor (Парламент) келісімімен, барлық депутаттардың көпшілігінің дауысымен тағайындау рәсімдік міндеті бар, сондай-ақ сыртқы саясатқа белгілі бір ықпал етеді. Ол президенттік лауазымға қашан ант берді белгісіз. Конституция президенттік лауазымды ең көп екі мерзімге дейін шектейді және президенттің кез келген саяси партияға мүше болуына тыйым салады. Хорватиядағы ең ірі екі саяси партия – Хорватия демократиялық одағы (HDZ) және Хорватияның әлеуметтік-демократиялық партиясы (SDP). Соңғы парламенттік сайлау 2016 жылдың 11 қыркүйегінде Хорватияда, ал 10 және 11 қыркүйекте шетелде өтті. Парламент Мәжілісі екі кезеңге бөлінеді: біріншісі 15 қаңтардан 30 маусымға дейін, екіншісі 15 қыркүйектен 15 желтоқсанға дейін. Республика Президенті, Парламент төрағасы немесе Үкімет қосымша сессиялар шақыруы мүмкін. Заң шығарушы органның өкілеттіктеріне конституцияны қабылдау және өзгерту, заңдар қабылдау, мемлекеттік бюджетті бекіту, соғыс және бейбітшілік жариялау, елдің шекараларын өзгерту, референдумдар мен сайлауларды шақыру және өткізу, тағайындаулар мен қызметтен босату, Хорватия Үкіметінің және Sabor алдында жауапты басқа да мемлекеттік органдардың жұмысын бақылау және рақымшылық беру кіреді. Конституциялық мәселелерді қоспағанда, Палата мүшелерінің жартысынан астамы қатысса, шешімдер көпшілік дауыспен қабылданады. 140 депутат төрт жылдық мерзімге он көпмандатты сайлау округінде сайланады, олар қолданыстағы округ шекаралары негізінде анықталады, бірақ әр округте сайлауға қабілетті азаматтардың шамамен бірдей санын қамтамасыз ету үшін түзетулер енгізілді (5% дейін). Шетелде тұратын Хорватия азаматтары он бірінші округте есептеледі, бірақ соңғы парламенттік сайлауда оның орын саны белгіленбеді. Оның орнына, орын саны Хорватиядағы он округте және он бірінші округте берілген дауыс санына сәйкес есептелді. 2007 жылғы парламенттік сайлауда он бірінші округтен 5 депутат сайланды. 2011 жылғы парламенттік сайлауда алғаш рет қолданылған конституциялық өзгерістер бұл жүйені жойды және он бірінші округке үш депутат тағайындалды. Сонымен қатар, парламент мүшелерінің сегізі Хорватиядағы жиырма екі мойындалған ұлттық азшылықтардан сайланады: сербтер үш депутатты сайлайды, венгрлер мен итальяндықтар бір-бір депутаттан сайлайды, чех және словак азшылықтары бір депутатты бірлесіп сайлайды, ал қалған азшылықтар парламентке тағы екі депутат сайлайды. Дауыс беру үшін 5% сайлау шегі бар стандартты Д’Хондт формуласы қолданылады. 2016 жылы өткен соңғы парламенттік сайлауда 151 депутат сайланды. Аудандық, қалалық және муниципалитеттік кеңестердің мүшелері пропорционалдық өкілдік жүйесі бойынша төрт жылдық мерзімге сайланады, ал бүкіл жергілікті басқару бірлігі бір сайлау округін құрайды. Кеңес мүшелерінің санын кеңестер өздері, қолданыстағы заңнамаға сәйкес анықтайды. Сайлау комиссияларына конституция талаптарына сәйкес ұлттық азшылықтардың кеңесте өкілдік етуін анықтау міндеті жүктеледі. Егер азшылықтар өкілдік етілмесе, пропорционалдық сайлау жүйесі арқылы сайланбаған, бірақ сайлау тізіміндегі азшылықтарға жататын қосымша мүшелер кеңеске қосылады.

The President of the Republic is the head of state. The president is directly elected and serves a five year term. The president is the commander in chief of the armed forces, has the procedural duty of appointing the prime minister with the consent of the Sabor (Parliament) through a majority vote (majority of all MPs), and has some influence on foreign policy. He took the oath of office on ?. The constitution limits holders of the presidential office to a maximum of two terms and prevents the president from being a member of any political party. The two largest political parties in Croatia are the Croatian Democratic Union (HDZ) and the Social Democratic Party of Croatia (SDP). The last parliamentary election was held on 11 September 2016 in Croatia and on 10 and 11 September 2016 abroad. The Sabor meets in public sessions in two periods; the first from 15 January to 30 June, and the second from 15 September to 15 December. Extra sessions can be called by the President of the Republic, by the president of the parliament or by the government. The powers of the legislature include enactment and amendment of the constitution, enactment of laws, adoption of the state budget, declarations of war and peace, alteration of the country's boundaries, calling and conducting referendums and elections, appointments and relief of office, supervising the work of the Government of Croatia and other holders of public powers responsible to the Sabor, and granting amnesty. Decisions are made based on a majority vote if more than half of the Chamber is present, except in cases of constitutional issues. 140 members of parliament are elected to a four year term in ten multi seat constituencies, which are defined on the basis of the existing county borders, with amendments to achieve a uniform number of eligible voters in each constituency to within 5%. Citizens of Croatia living abroad are counted in an eleventh constituency; however, its number of seats was not fixed for the last parliamentary election. It was instead calculated based on numbers of votes cast in the ten constituencies in Croatia and the votes cast in the eleventh constituency. In the 2007 parliamentary election the eleventh constituency elected five MPs. Constitutional changes first applied in the 2011 parliamentary election have abolished this scheme and permanently assigned three MPs to the eleventh constituency. Additionally, eight members of parliament are elected by voters belonging to twenty two recognised minorities in Croatia: the Serb minority elects three MPs, Hungarians and Italians elect one MP each, Czech and Slovak minorities elect one MP jointly, while all other minorities elect two more MPs to the parliament. The Standard D'Hondt formula is applied to the vote, with a 5% election threshold. The last parliamentary election, held in 2016, elected 151 MPs. Members of county, city, and municipal councils are elected to four year terms through proportional representation; the entire local government unit forms a single constituency. The number of council members is defined by the councils themselves based on applicable legislation. Electoral committees are then tasked with determining whether the national minorities are represented in the council as required by the constitution. If the minorities are not represented, further members, who belong to the minorities and who have not been elected through the proportional representation system, are selected from electoral candidate lists and added to the council.

Соңғы президенттік сайлау

КандидатПартияБірінші турЕкінші турДауыс%Дауыс% Зоран МилановичСоциал-демократиялық партия562,78329.551,034,17052.66 Колинда Грабар КитаровичТәуелсіз 507,62826.65929,70747.34 Мирослав ШкороТәуелсіз465,70424.45 Мислав КолакушичТәуелсіз111,9165.88 Дарио ЮричанТәуелсіз 87,8834.61 Далия ОрешковичТәуелсіз 55,1632.90 Иван ПернарИван Пернар партиясы 44,0572.31 Катарина ПеовичЖұмысшылар фронты 21,3871.12 Деян КовачХорватиялық социал-либералдық партиясы 18,1070.95 Анто ДжапичDESNO 4,0010.21 Неджелько БабичHSSČKŠ 3,0140.16Жарамсыз/бос дауыстар22,2181.1789,415–Барлығы1,903,8611002,053,292100Тіркелген сайлаушылар/қатысу3,719,74151.183,734,11554.99Көзі: Izbori, Izbori

Соңғы парламент сайлауы

Партиялар мен коалицияларДауыс%АйналымдарОрын +/– Ішкі сайлау округтары (1–10) ХДЗ коалициясы ХДЗ, ХСЛС, ХДС 682,687 36.27% +2.91% 59 +3 Халық коалициясы СДП, ХНС, ХСУ, ХСС 636,602 33.82% +0.62% 54 2 Тәуелсіз тізімдердің көпірі 186,626 9.91% 3.60% 13 6 Жалғыз опция коалициясы Адамдық блокада, Хорватияны өзгерту, Жастар әрекеті, Демократия әліпбиі, ХДСС 117,208 6.23% +1.99% 8 +7 Премьер-министр коалициясы BM 365, Реформистер, Жаңа толқын, ХСС СР, БУЗ 76,054 4.04% +0.72% 2 ±0 Ещё сильнее Истрия коалициясы IDS, PGS, Риека тізімі 43,180 2.29% +0.46% 3 ±0 Хорватияны өзгерту коалициясы Pametno, Za Grad 38,812 2.06% Жаңа 0 Жаңа ХДССБ коалициясы ХДССБ, ХКС 23,573 1.25% 0.11% 1 1 Отан коалициясы HSP AS, Desno, HKDU, USP, HDS 11,100 0.59% 0 3 Хорватия еңбекшілері Еңбек партиясы 4,821 0.26% 0 1 Басқа партиялар мен тәуелсіз тізімдер 61,654 3.28% 0 ±0 Жарамсыз 36,871 1.92% Ішкі жиынтық 1,919,188 100% 140 ±0 Тіркелген дауыс берушілер / қатысу 3,531,279 54.35% 6.47% XI округ – шетелде тұратын хорват азаматтары Хорват демократиялық одағы 13,117 62.72% 22.97% 2 1 Желько Гласнович басқаратын тәуелсіз тізім 5,211 24.91% Жаңа 1 Жаңа Премьер-министр коалициясы BM 365, Реформистер, Жаңа толқын, ХСС СР, БУЗ 936 4.47% +0.17% 0 ±0 Тәуелсіз тізімдердің көпірі 656 3.13% 0.76% 0 ±0 Басқа XI округ тізімдері 993 4.75% 0 ±0 Жарамсыз 295 1.39% XI округтың жиынтығы 21,208 100% 3 ±0 Тіркелген дауыс берушілер / қатысу 21,223 99.93% +0.02% XII округ – Ұлттық азшылықтар сайлау округі Тәуелсіз демократиялық серб партиясы Әртүрлі сайлау жүйесі 3 ±0 Хорватия мажарларының демократиялық одағы 1 +1 "Кали Сара" Хорватия ромаларының одағы 1 ±0 Хорватия албандар одағы 1 +1 Итальяндық азшылықтар 1 ±0 Чех/Словак азшылықтары 1 ±0 XII округтың жиынтығы 37,902 100% 8 ±0 Тіркелген дауыс берушілер / қатысу 211,267 17.94% 1.14% Барлық парламенттік орындар 151 ±0 Көздер: Мемлекеттік сайлау комиссиясы;

Сот жүйесі

Хорватияда үш деңгейлі, тәуелсіз сот жүйесі бар, ол конституция және Sabor қабылдаған ұлттық заңнамамен реттеледі. Жоғарғы Сот Хорватиядағы ең жоғары сатыдағы апелляциялық сот болып табылады; оның отырыстары ашық және үкімдері жария етіледі, бірақ айыпталушының жеке өмірін қорғау қажет болған жағдайларды қоспағанда. Судьялар Ұлттық сот кеңесі тағайындайды және судьялық қызметі жеті жиырма жасқа дейін тұрақты болып табылады. Жоғарғы Сот төрағасы төрт жылдық мерзімге Республика Президентінің ұсынысы бойынша Хорватия Парламенті тарапынан сайланады. 2017 жылдан бастап Жоғарғы Сот төрағасы – Джуро Сесса. Жоғарғы Сотта азаматтық және қылмыстық алқалары бар. Хорватияда тағы да мамандандырылған соттар бар: коммерциялық соттар және Жоғары коммерциялық сот, көлік ережелерін бұзу сияқты ұсақ құқық бұзушылықтарды қарастыратын құқық бұзушылықтар соттары, Жоғары құқық бұзушылықтар соты, Әкімшілік соты және Хорватия Конституциялық соты. Конституциялық сот заңнаманың конституцияға сәйкестігі мәселелерін қарап шешеді, конституцияға қайшы заңнаманы жояды, конституция ережелерінің бұзылуы туралы үкіметке және парламентке хабарлайды, ел Президентінің денсаулығына қатысты қабілетсіздік жағдайында үкіметтің өтініші бойынша парламент спикерін Президенттік міндеттерді атқарушы деп жариялайды, Президентке қарсы қылмыстық іс қозғауға немесе оны қамауға рұқсат береді және Ұлттық сот кеңесінің шешімдеріне шағымдарды тыңдайды. Сот он үш судьядан тұрады, олар парламент мүшелерімен сегіз жылдық мерзімге сайланады. Конституциялық сот төрағасы сот судьяларымен төрт жылдық мерзімге сайланады. 2012 жылғы маусымнан бастап Конституциялық сот төрағасы – Ясна Омеец. Ұлттық сот кеңесінің құрамында он бір мүше бар, олардың ішінде жеті судья, екі заң профессоры және екі парламент мүшесі бар. Олар Парламент тарапынан төрт жылдық мерзімге тағайындалады және сайланады, екі мерзімнен аспауы тиіс. Ол Жоғарғы Соттан басқа барлық судьяларды және сот төрағаларын тағайындайды. 2015 жылғы қаңтардан бастап Ұлттық сот кеңесінің төрағасы – Ранко Марижан, ол сонымен қатар Жоғарғы Сот судьясы. Мемлекеттік прокуратура заңдық іс-шараларда мемлекеттің өкілі болып табылады. 2018 жылғы сәуірден бастап Дражен Желенич – Бас мемлекеттік прокурор, орталық кеңседе жиырма үш орынбасар, ал он бес округтік және отыз үш муниципалитет мемлекеттік прокуратура кеңселерінде төменгі дәрежедегі мемлекеттік прокурорлар бар. Бас мемлекеттік прокурор Парламент тарапынан тағайындалады. 2001 жылдың соңында жемқорлыққа және ұйымдасқан қылмысқа қарсы күреске арналған арнайы мемлекеттік прокуратура – USKOK құрылды.

Croatia has a three tiered, independent judicial system governed by the constitution and national legislation enacted by the Sabor. The Supreme Court is the highest court of appeal in Croatia; its hearings are open and judgments are made publicly, except in cases where the privacy of the accused is to be protected. Judges are appointed by the National Judicial Council and judicial office is permanent until seventy years of age. The president of the Supreme Court is elected for a four year term by the Croatian Parliament at the proposal of the President of the Republic. As of 2017, the president of the Supreme Court is Đuro Sessa. The Supreme Court has civil and criminal departments. There are other specialised courts in Croatia; commercial courts and the Superior Commercial Court, misdemeanour courts that try trivial offences such as traffic violations, the Superior Misdemeanour Court, the Administrative Court and the Croatian Constitutional Court The Constitutional Court rules on matters regarding compliance of legislation with the constitution, repeals unconstitutional legislation, reports any breaches of provisions of the constitution to the government and the parliament, declares the speaker of the parliament acting president upon petition from the government in the event the country's president becomes incapacitated, issues consent for commencement of criminal procedures against or arrest of the president, and hears appeals against decisions of the National Judicial Council. The court consists of thirteen judges elected by members of the parliament for an eight year term. The president of the Constitutional Court is elected by the court judges for a four year term. As of June 2012, the president of the Constitutional Court is Jasna Omejec. The National Judicial Council consists of eleven members, specifically seven judges, two university professors of law and two parliament members, nominated and elected by the Parliament for four year terms, and may serve no more than two terms. It appoints all judges and court presidents, except in case of the Supreme Court. As of January 2015, the president of the National Judicial Council is Ranko Marijan, who is also a Supreme Court judge. The State Attorney's Office represents the state in legal procedures. As of April 2018, Dražen Jelenić is the General State Attorney, and there are twenty three deputies in the central office and lower ranking State Attorneys at fifteen county and thirty three municipal State Attorney's Offices. The General State Attorney is appointed by the parliament. A special State Attorney's Office dedicated to combatting corruption and organised crime, USKOK, was set up in late 2001.

Жергілікті билік

Хорватия орта ғасырларда округтерге бөлінді. Бөлімдер уақыт өте келе Османдықтардың жерін басып алуына байланысты жерді жоғалтуды және сол жерді қайтадан басып алуды, сондай-ақ Далмация, Дубровник және Истрияның саяси мәртебесінің өзгеруін көрсету үшін өзгерді. Елдің дәстүрлі округтерге бөлінуі 1920 жылдары Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі және кейіннен Югославия Корольдігі облыстар мен бановиналарды енгізген кезде жойылды. 1945 жылдан кейін коммунистік билік кезінде Хорватия Югославияның құрамдас бөлігі ретінде осы бұрынғы бөліністерді жойып, муниципалитеттерді енгізді, Хорватия шамамен жүз муниципалитетке бөлінді. Аумақтық жағынан 1920-жылдарға дейінгі бөлімшелерге қарағанда едәуір өзгерген округтер 1992 жылы заңнамада қайта енгізілді. 1918 жылы Хорватияның Транслитания бөлігі сегіз округке бөлінді, олардың орындықтары Бжеловар, Госпич, Огулин, Пожега, Вуковар, Вараждин, Осиек және Загреб қалаларында болды; 1992 жылғы заңнамада сол аумақта он бес округ құрылды. 1992 жылы округтер қайта құрылғаннан бері Хорватия жиырма округке және астанасы Загребке бөлінген, соңғысы бір мезгілде округтің және қаланың өкілеттігі мен құқықтық мәртебесіне ие. Кейбір жағдайларда округтердің шекаралары өзгертілді, соңғы рет 2006 жылы қайта қаралды. Округтер 128 қалаға және 428 муниципалитетке бөлінеді. Округ префектілері, қала және муниципалитет әкімдері жергілікті басқарудың тиісті бірліктері бойынша берілген дауыстардың көпшілігімен төрт жылдық мерзімге сайланады. Егер бірінші турда бірде-бір кандидат көпшілікке қол жеткізе алмаса, екінші тур өткізіледі. 1990 жылдан бері Хорватияда сегіз жалпыұлттық жергілікті сайлау өткізілді, ең соңғысы 2017 жылғы жергілікті сайлау болып табылады. 2017 жылы ХДЗ бастаған коалициялар он бес округтік кеңестерде және он үш округтік префект сайлауында көпшілікке ие болды. СДП бастаған коалициялар бес округтік кеңесте, соның ішінде Загреб қалалық кеңесі, көпшілікке ие болды, ал қалған округтік кеңес сайлауында IDS СДП коалициясы жеңіске жетті. СДП екі округтік префект сайлауында, Загреб қаласының мэр сайлауында, HSS және HNS бір округтік префект сайлауында жеңіске жетті. Бұл дәуірде құрылған басқа маңызды партиялар - Серб халықтарының тәуелсіз партиясы, кейіннен ол Хорват Сербтер коалициясын Құқықтар партиясымен және басқа да хорват және серб партияларымен құрды. Коалиция 1903 жылдан 1918 жылға дейін Хорватияны басқарды. Коалицияның басшылары Франо Супило мен Светозар Прибичевич болды. 1904 жылы құрылған және Стьепан Радич бастаған Хорват шаруалар партиясы (ХСС) Хорватияның автономиясын жақтады, бірақ 1918 жылға қарай тек орташа жетістіктерге қол жеткізді. Аутономистер алғашқы үш сайлауда жеңіске жетті, бірақ 1870 жылдан бастап барлық сайлауда Халық партиясы жеңіске жетті. 1861-1918 жылдар аралығында Хорватия Корольдігінің Славонияда он жеті сайлау және Далмация Корольдігінде он сайлау болды. 1921 жылғы конституция корольдікті біртұтас мемлекет ретінде анықтады және тарихи әкімшілік бөліністерді жойды, бұл хорват автономиясын тиімді түрде аяқтады; Конституцияға ХСС қарсы болды. Саяси жағдай одан әрі нашарлады, өйткені 1928 жылы Югославия парламентіне ХСС-тің Стьепан Радичті өлтірді, бұл 1929 жылдың қаңтарында Александр патшаның диктатурасына әкелді. ХСС, қазірдің өзінде Владико Мачек басқарған, Югославияның федерализациясын жақтап, 1939 жылдың тамызындағы Цветкович-Мачек келісімін және Хорватияның автономды Бановинасын қолға алды. Югославия үкіметі қорғаныс, ішкі қауіпсіздік, сыртқы істер, сауда және көлік мәселелерін өз бақылауында ұстады, ал басқа мәселелер Хорватия Саборуна қалдырылды және король Банды тағайындады. Бұл келісімге екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, саяси қарсылықтарға тыйым салған Тәуелсіз Хорватия мемлекеті құрылғанда, көп ұзамай күшін жойды. Содан бері HSS шетелде жұмыс істеуін жалғастырып келеді. 1945 жылғы сайлауда коммунистерге қарсылық көрсетілмеді, өйткені басқа партиялар дауыс беруден бас тартты. Билікке келгеннен кейін коммунистер бір партиялық саяси жүйені енгізді, онда Югославияның коммунистік партиясы билік партиясы болды, ал Хорватияның коммунистік партиясы оның филиалы болды. 1971 жылы азаматтық құқықты арттыруды және Югославия экономикасын орталықсыздандыруды көздеген хорват ұлттық қозғалысы Югославия басшылығы бас тартқан Хорват көктеміне ұласты. 1990 жылдың қаңтар айында Коммунистік партия ұлттық желі бойынша бөлінді; Хорватия фракциясы бос федерацияны талап етті.

Croatia was first subdivided into counties in the Middle Ages. The divisions changed over time to reflect losses of territory to Ottoman conquest and the subsequent recapture of the same territory, and changes to the political status of Dalmatia, Dubrovnik and Istria. The traditional division of the country into counties was abolished in the 1920s, when the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes and the subsequent Kingdom of Yugoslavia introduced oblasts and banovinas respectively. After 1945 under Communist rule, Croatia, as a constituent part of Yugoslavia, abolished these earlier divisions and introduced municipalities, subdividing Croatia into approximately one hundred municipalities. Counties, significantly altered in terms of territory relative to the pre 1920s subdivisions, were reintroduced in 1992 legislation. In 1918, the Transleithanian part of Croatia was divided into eight counties with their seats in Bjelovar, Gospić, Ogulin, Požega, Vukovar, Varaždin, Osijek and Zagreb; the 1992 legislation established fifteen counties in the same territory. Since the counties were re established in 1992, Croatia is divided into twenty counties and the capital city of Zagreb, the latter having the authority and legal status of a county and a city at the same time. In some instances, the boundaries of the counties have been changed, with the latest revision taking place in 2006. The counties subdivide into 128 cities and 428 municipalities. The county prefects, city and municipal mayors are elected to four year terms by a majority of votes cast within applicable local government units. If no candidate achieves a majority in the first round, a runoff election is held. Eight nationwide local elections have been held in Croatia since 1990, the most recent being the 2017 local elections to elect county prefects and councils, and city and municipal councils and mayors. In 2017, the HDZ led coalitions won a majority or plurality in fifteen county councils and thirteen county prefect elections. SDP led coalitions won a majority or plurality in five county councils, including the city of Zagreb council, and the remaining county council election was won by IDS SDP coalition. The SDP won two county prefect elections, the city of Zagreb mayoral election, the HSS and the HNS won a single county prefect election each. Other significant parties formed in the era were the Serb People's Independent Party, which later formed the Croat Serb Coalition with the Party of Rights and other Croat and Serb parties. The Coalition ruled Croatia between 1903 and 1918. The leaders of the Coalition were Frano Supilo and Svetozar Pribićević. The Croatian Peasant Party (HSS), established in 1904 and led by Stjepan Radić, advocated Croatian autonomy but achieved only moderate gains by 1918. The Autonomists won the first three elections, but all elections since 1870 were won by the People's Party. In the period 1861–1918 there were seventeen elections in the Kingdom of Croatia Slavonia and ten in the Kingdom of Dalmatia. The 1921 constitution defined the kingdom as a unitary state and abolished the historical administrative divisions, which effectively ended Croatian autonomy; the constitution was opposed by HSS. The political situation deteriorated further as Stjepan Radić of the HSS was assassinated in the Yugoslav Parliament in 1928, leading to the dictatorship of King Alexander in January 1929. The HSS, now led by Vladko Maček, continued to advocate the federalisation of Yugoslavia, resulting in the Cvetković–Maček Agreement of August 1939 and the autonomous Banovina of Croatia. The Yugoslav government retained control of defence, internal security, foreign affairs, trade, and transport while other matters were left to the Croatian Sabor and a crown appointed Ban. This arrangement was soon made obsolete with the beginning of World War II, when the Independent State of Croatia, which banned all political opposition, was established. Since then, the HSS continues to operate abroad. In the 1945 election, the Communists were unopposed because the other parties abstained. Once in power, the Communists introduced a single party political system, in which the Communist Party of Yugoslavia was the ruling party and the Communist Party of Croatia was its branch. In 1971, the Croatian national movement, which sought greater civil rights and the decentralisation of the Yugoslav economy, culminated in the Croatian Spring, which was suppressed by the Yugoslav leadership. In January 1990, the Communist Party fragmented along national lines; the Croatian faction demanded a looser federation.

Қазіргі Хорватия

1989 жылы Хорватия Социалистік Республикасының үкіметі коммунистік партиядан тыс саяси қызметке рұқсат беру туралы өсіп келе жатқан талаптарға жауап ретінде саяси партияларға төзімділік танытуды шешті. Коммунистік биліктің басталуынан бері Хорватияда құрылған алғашқы саяси партия 1989 жылғы 20 мамырда құрылған Хорват Социал-либералдық партиясы (HSLS) болды, одан кейін 1989 жылғы 17 маусымда Хорват Демократиялық Одағы (HDZ) құрылды. 1989 жылдың желтоқсан айында Ивица Рачан реформаланған Коммунистік партияның төрағасы болды. Сонымен қатар партия саяси сот процестерін тоқтатты, саяси тұтқындарды босатып, көп партиялық саяси жүйені қолдады. 1990 жылғы 11 қаңтарда Азаматтық ұйымдар туралы заңға саяси партияларды рұқсат ету үшін ресми түзетулер енгізілді, осылайша құрылған партиялар заңдастырылды. 1990 жылғы 22 сәуірде өткен алғашқы көппартиялық сайлаудың бірінші турында 33 тіркелген партия болды. Ең маңызды партиялар мен коалициялар: Хорватия Коммунистерінің Одағы – Демократиялық өзгерістер партиясы (атын өзгерткен Коммунистік партия), Хорват Демократиялық Одағы (HDZ) және Дражен Будиша басқаратын HSLS және 1989 жылдың желтоқсанында Хорватияда қызметін қайта бастаған HSS кіретін Халықтық келісім коалициясы (KNS) еді. Оның өкіметтік мерзімінде Хорватияның Югославиядан тәуелсіздігін жариялауы 1991 жылғы 8 қазанда күшіне енді. Франьо Туджман 1992 және 1997 жылғы президент сайлауында жеңіске жетті. 1990 жылы қабылданған Хорватия Конституциясы оның өкіметтік мерзімінде жартылай президенттік жүйені қарастырды. 1999 жылы Туджманның қайтысынан кейін Конституцияға түзетулер енгізілді және президенттік өкілеттіктердің көп бөлігі Парламентке және Үкіметке берілді. 2020 жылғы қаңтарда бұрынғы премьер-министр Зоран Миланович Социал-демократтар партиясынан (СДП) президент сайлауында жеңіске жетті. Ол сайлаудың екінші турында биліктегі Хорват Демократиялық Одағының (HDZ) оңшыл орталық өкілі Колинда Грабар-Китаровичті жеңді. 2020 жылғы шілдеде биліктегі оңшыл HDZ парламенттік сайлауда жеңіске жетті. 2016 жылдан бері премьер-министр Андрей Пленкович басқаратын HDZ коалициясы үкіметтің жұмысын жалғастыруда.

In 1989, the government of the Socialist Republic of Croatia decided to tolerate political parties in response to growing demands to allow political activities outside the Communist party. The first political party founded in Croatia since the beginning of the Communist rule was the Croatian Social Liberal Party (HSLS), established on 20 May 1989, followed by the Croatian Democratic Union on 17 June 1989. In December 1989, Ivica Račan became the head of the reformed Communist party. At the same time, the party cancelled political trials, released political prisoners and endorsed a multi party political system. The Civil Organisations Act was formally amended to allow political parties on 11 January 1990, legalising the parties that were already founded. By the time of the first round of the first multi party elections, held on 22 April 1990, there were 33 registered parties. The most relevant parties and coalitions were the League of Communists of Croatia – Party of Democratic Changes (the renamed Communist party), the Croatian Democratic Union (HDZ), and the Coalition of People's Accord (KNS), which included the HSLS led by Dražen Budiša, and the HSS, which resumed operating in Croatia in December 1989. During his term, Croatia's declaration of independence from Yugoslavia took effect on 8 October 1991. Franjo Tuđman won the presidential elections in 1992 and 1997. During his terms, the Constitution of Croatia, adopted in 1990, provided for a semi presidential system. After Tuđman's death in 1999, the constitution was amended and much of the presidential powers were transferred to the parliament and the government. In January 2020, former prime minister Zoran Milanovic of the Social Democrats (SDP) won the presidential election. He defeated center right incumbent Kolinda Grabar Kitarovic of the ruling Croatian Democratic Union (HDZ) in the second round of the election. In July 2020, the ruling right wing HDZ won the parliamentary election. Since 2016 ruled HDZ led coalition of prime minister Andrej Plenković continued to govern.