Панама каналы құрылысындағы аурулармен күрес және денсаулық сақтау шаралары
Health measures during the construction of the Panama Canal
Панама каналының құрылысында тропикалық аурулармен күрес маңызды рөл атқарды. Денсаулық сақтау шаралары, инфрақұрылым және жәндіктерді жою жобасы табысқа жеткізді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Панама каналын салушылардың алдындағы ең үлкен қиындықтардың бірі – аймақта кең таралған тропикалық аурулармен күресу еді. Құрылыс кезінде қабылданған денсаулық сақтау шаралары каналдың сәтті салынуына зор үлес қосты. Осы шараларға жалпы медициналық көмек көрсету, кең ауқымды денсаулық сақтау инфрақұрылымын құру және аймақтан ауру тарататын масаларды жоюға бағытталған ірі бағдарлама кірді.
One of the greatest challenges facing the builders of the Panama Canal was dealing with the tropical diseases rife in the area. The health measures taken during the construction contributed greatly to the success of the canal's construction. These included general health care, the provision of an extensive health infrastructure, and a major program to eradicate disease carrying mosquitoes from the area.
АҚШ бақылауы
1904 жылғы 4 мамырда АҚШ Панама каналын салу жобасын өз бақылауына алған кезде, Панама тасқындығы тропикалық аурулармен әйгілі болды. Панама теміржолын салу кезінде шамамен 12 000 жұмысшы, ал француздық канал салу әрекеттерінде 22 000-нан астам адам қаза тапты. Олардың көп бөлігі сары қызылша және безгек сияқты аурулардан көз жұмды. Панама теміржолының құрылысы бірнеше рет дені сау жұмысшылардың жетіспеуіне байланысты тоқтатылды. Панама каналындағы жұмысшылар арасында аурудан болатын жоғары өлім-жітім АҚШ-та үлкен пікірталас тудырды. "The Independent" сияқты газеттер канал аймағындағы жұмысшылардың нашар жағдайлары, соның ішінде кең таралған аурулар туралы жиі хабарлады. 1906 жылы Поултни Бигелоу "The Independent" газетінде Панама каналындағы жұмысты сынаған мақала жазды, ол американдық қоғамға үлкен әсер етті. Басқа да тақырыптардың қатарында, Бигелоу жұмысшылардың нашар тұрмыс жағдайларына, оның ішінде масалар көбейіп, ауру тарататын тұрақсыз су тобырларына назар аударды. Американдық күштерді ұйымдастырушылар үшін бұрынғы ауруды бақылауға бағытталған әрекеттердің тиімсіздігі анық болды, себебі екі негізгі аурудың себептері белгісіз болды, бірақ 1897 жылы Ұлыбританияның Рональд Россы Үндістанда безгектің масалар арқылы таралатынын дәлелдеді.
By the time the United States took control of the Panama Canal project on May 4, 1904, the Isthmus of Panama was notorious for tropical diseases. An estimated 12,000 workers had died during the construction of the Panama Railway and over 22,000 during the French effort to build a canal. Many of these deaths were due to disease, particularly yellow fever and malaria. At several times, construction on the Panama Railway had actually halted due to the lack of healthy workers. The high rate of deaths among workers on the Panama Canal due to disease was the source of a great deal of controversy in the United States. Newspapers, such as The Independent, frequently reported on the poor conditions workers in the Canal Zone experienced, including the rampant disease. Poultney Bigelow wrote an article in The Independent in 1906 critiquing the work on the Panama Canal, which was highly influential with the American public. Among other topics, Bigelow brought attention to the poor living conditions of the workers, including pools of standing water where mosquitoes could breed and spread disease from. It was clear to organizers of the American effort that previous disease control efforts had been largely ineffective, as the causes of the two main diseases were unknown, but in 1897 it was proved by Britain's Ronald Ross in India that malaria was spread by mosquitoes.
Санитарлық тазалық
Канал комиссиясы 1904 жылғы наурыз айында полковник Уильям Кроуфорд Горгасты ауруханалар мен санитария басшысы етіп тағайындады. Оның басшылығымен санитария мәселелерін шешу үшін көптеген жаңа бөлімдер құрылды. Сонымен қатар, жұмысшылардың негізгі әл-ауқамын қамтамасыз ету үшін комиссиялар құрылды. Санитариялық жұмыстарға жерді тазалау және карантиндік нысандарды құру кірді. Дегенмен, санитария шараларының ең маңыздысы, әрине, Aedes aegypti және Anopheles масаларын – сары қызылша және безгек ауруларын таратушыларды жою болды. Бастапқыда бұл бағдарламаға айтарлықтай қарсылық болды, себебі «комара теориясы» әлі де даулы және дәлелденбеген деп саналды. Алайда, 1905 жылғы 26 шілдеде осы лауазымға келген бас инженер Джон Франк Стивенстің қолдауымен Горгас өз идеяларын іске асыра алды. Горгас Панаманы 11 округке, ал Колонды 4 округке бөлді. Әр округте инспекторлар үйлер мен ғимараттарды маса личинкалары үшін тексерді. Личинкалар табылса, ағаш шеберлері ғимаратқа жіберіліп, тұрақтанған су жиналатын объектілерді немесе орындарды жою жұмыстары жүргізілді. Масалар жұмыртқаларын тұрақ судың бетіне салады, ал личинкалар қаққан кезде су бетінің астында өмір сүреді, олар құйрықтағы сифон арқылы тыныс алады. Сондықтан, мүмкіндігінше тұрақ суды жою және қалған бассейннің бетіне май жағу арқылы личинкаларды жоюға болады. Сонымен қатар, Горгас Канал аймағының айналасындағы қалалық аймақтарда тұрмыстық су жүйелерін орнатты. Бұл жүйелер ыдыстарға жиналған жаңбыр суын жинау қажеттілігін болдырмады, ал ол масалардың көбейетін орны болатын. АҚШ үкіметі жұмысшыларға тегін медициналық көмек және жерлеу қызметін көрсету үшін 20 миллион доллар бөлді. Горгастың санитариялық бөлімі сонымен қатар Канал аймағындағы адамдарға безгекпен күресу үшін жыл сайын шамамен бір тонна профилактикалық хинин берді. Горгас Канал аймағының айналасындағы батпақтар мен ылғалды жерлерді кептіру және толтыру бойынша үлкен бағдарлама ұйымдастырды. Көптеген шақырымдарға арналар қазылды, кең аумақтарда шөптер мен бұталар кесілді. Майлау әр түрлі тәсілдермен қолданылды: жұмысшылар спрейлік резервуарларымен тұрақ суға май шашыратылды, ал кішігірім өзендерге май тамшылатып, су ағынының үстінде май қабаты жасалды. Жобаға шамамен 700 000 галлон мұнай және 124 000 галлон лирвицид жұмсалды. Горгас Панамада масаларды жою үшін тағы бір қадам жасады: дезинфекция. Ол сары қызылшамен ауырғаны расталған панамалықтардың үйлерін дезинфекциялады. «Содан кейін бөлмелерге күкірт немесе пиретрум салынған табалар қойылып, ұнтақтың мөлшері өлшенді (мың куб футка екі фунт), ал табаларға ағаш спирті себіліп, отқа қойылды» (Кэмерон 132). Бұл процедураның тиімділігі анықталғаннан кейін, дезинфекция бүкіл Панамаға таратылды. Стивенс тағайындалғаннан кейін бір жыл ішінде Панамадағы барлық ғимараттар дезинфекцияланды, АҚШ-тың күкірт пен пиретрумның барлық қоры пайдаланылды. 1906 жылы сары қызылшаның бір ғана жағдайы тіркелді, ал Панама каналы салынысы біткенге дейін, тіркелген жағдайлар болмады. Горгастың ауруларға қарсы соңғы шарасы – сары қызылша немесе безгекпен ауырған адамдарды жұмыс күшінің қалған бөлігінен оқшаулау болды. Екеуінің де ауруы анықталғандарды «Көшірмелі қызбалы камераларға» орналастырды – бұл жұқтырған адамнан маса шақпауы үшін және ауруды басқаларға таратуын болдырмау үшін қолданылатын, оңай тасымалданатын, қоршалған құрылымдар. Сонымен қатар, Горгас мыңдаған канал жұмыскерлерін экрандалған верандаларда ұйықтауға мәжбүр етті, өйткені безгек таратушы масалар түнгі уақытта белсенді болады және көптеген адамдарды түнде шағады.
The Canal Commission appointed Colonel William Crawford Gorgas in March 1904 as head of hospitals and sanitation. Under his leadership, many new departments of sanitation were founded, covering different aspects of the sanitation problem. Commissions were also formed to look after the basic welfare of laborers. The sanitation work included clearing land and establishing quarantine facilities. The most ambitious part of the sanitation program, though, was undoubtedly the effort to eradicate the mosquitoes Aedes aegypti and Anopheles, the carriers of yellow fever and malaria, respectively, from the canal zone. There was initially considerable resistance to this program, as the "mosquito theory" was still considered controversial and unproven. However, with the support of chief engineer John Frank Stevens, who took over the post on July 26, 1905, Gorgas was finally able to put his ideas into action. Gorgas divided Panama into 11 districts, and Colón, Panama, into four. In each district, inspectors searched houses and buildings for mosquito larvae. If larvae were found, carpenters were dispatched to the building, and work was done to eliminate objects or places where stagnant water could collect. Mosquitoes lay their eggs on the surface of standing water, and when the larvae hatch, they live just below the surface, breathing through a siphon in their tails. Therefore, by eliminating standing water where possible and by spreading oil on the surface of any remaining pools, the larvae could be destroyed. Gorgas also had domestic water systems installed in urban areas around the Canal Zone. These systems eliminated the need for rainwater collection, which had been collected in barrels and was a place for mosquitoes to breed. The United States government also provided $20 million to give workers free medical care and burial services. Gorgas's sanitation department also provided about one ton of prophylactic quinine each year to people in the Canal Zone to combat malaria. Gorgas organized a major program to drain and fill swamps and wetlands around the Canal Zone. Many miles of ditches were dug, and grass and brush were cut back over wide areas. Oiling was used in a variety of means: workers with spray tanks were sent to spray oil on standing pools, and smaller streams were tackled by placing a dripping oil can over the waterway, which created a film of oil over each still patch of water in the stream. About 700,000 gallons of oil and 124,000 gallons of larvicide were used on the project. Gorgas also took another step in his efforts to eradicate mosquitoes in Panama: fumigation. He fumigated the residences of Panamanians who had been confirmed to have contracted yellow fever. "Pans of sulfur or pyrethrum were then placed in the rooms, the right quantity of powder was weighed out (two pounds per thousand cubic feet), and the pans were sprinkled with wood alcohol and set alight" (Cameron 132). When the effectiveness of this procedure was realized, fumigation was extended to all of Panama. Within a year of Stevens's appointment, every building in Panama had been fumigated, using up the entire US supply of sulfur and pyrethrum. In 1906, only one case of yellow fever was reported, and until the end of the Panama Canal's construction, there were zero. Gorgas's final means of attack on disease was to quarantine individuals infected with yellow fever or malaria from the rest of the workforce. Those who were diagnosed with either disease were put into "Portable Fever Cages", easily transportable screened structures used to prevent mosquitoes from biting an infected person and carrying the disease to others. Gorgas also had the thousands of canal workers sleep in screened verandas, as the mosquitoes that spread malaria are nocturnal and would infect the most people at night.
Нәтиже
Америка каналының алғашқы екі жарым жылы көбінесе дайындық жұмыстарына арналды, оның көп бөлігі аймақты кең ауқымды адамдар тұруына лайықты етуге бағытталды. Мұның маңызды бөлігі Горгас енгізген санитариялық бағдарлама болды. Он жыл ішінде денсаулық сақтау және санитарияға шамамен 20 миллион доллар жұмсалды. Нәтижесінде, бұл күш-жігер сәтті аяқталды: 1906 жылға қарай, сары қызылша Панама арнасы аймағында дерлік жойылды, ал тропикалық безгек ауруынан болатын өлім-жітім де айтарлықтай азайды. Сақталған ауруханалар тропиктегі ең жақсы ауруханалардың бірі болды; жылына шамамен 32 000 науқасқа көмек көрсетілді. Аурулардың азаюы нәтижесінде ақ жұмысшылардың денсаулығы күрт жақсарды, бірақ канал жұмысшыларының көп бөлігін құраған қара жұмысшылардың өлім-жітімі 1906 жылы ақ жұмысшыларға қарағанда он есе артық болды. Барлық жұмысшыларға медициналық көмек көрсетілгенімен, қара жұмысшыларға тұрғын үй берілмеді, олардың көпшілігі масалармен күреске арналған аймақтан тыс жерде шатырларда және төбелес пәтерлерде тұруға мәжбүр болды. Қорытындыда, 350 ақ жұмысшы, ал 4500 қара жұмысшы қаза тапты. Бұл оқиға трагедиялық болғанымен, француз кезеңімен салыстырғанда әлдеқайда аз шығын болды. Бүгінде Панама каналы аймағы сары қызылша мен безгек ауруларынан таза деп есептеледі.
The first two and a half years of the American canal effort were substantially dedicated to preparation, much of it making the area fit for large scale human habitation. A significant part of this was the sanitation program put in place by Gorgas. Nearly $20 million was spent on health and sanitation during the ten years. In the end, these efforts were a success: by 1906, yellow fever was virtually wiped out in the Canal Zone, and the number of deaths caused by the other tropical disease, malaria, was also reduced significantly. The hospitals maintained were by far the best to be found anywhere in the tropics; some 32,000 patients were treated per year. While disease reduction dramatically improved the health of white workers, black workers—the majority of the canal workforce—continued to die in large numbers, at ten times the rate of white workers in 1906. While medical care was provided to all, housing was not provided to black workers, many of whom had to live in tents and tenements outside the mosquito controlled zone. In the end, 350 white workers had died compared to 4,500 black workers. While the loss was tragic, it was far less than during the French era. Today, the Panama canal area is regarded as free of yellow fever and malaria.