Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испания-Америка соғысын аяқтаған келісім
Париж келісімдерінің басқалары
Treaty ending the Spanish–American War
other treaties of Paris
Америка Құрама Штаттары мен Испания Корольдігі арасындағы бейбітшілік шарты, көбінесе 1898 жылғы Париж келісімі деп аталады, Испания мен АҚШ 1898 жылдың 10 желтоқсанында қол қойды және Испания-Америка соғысын аяқтады. Оған сәйкес Испания онда сипатталған аумақтарға қатысты егемендік және меншік құқығынан бас тартты: Пуэрто-Рико аралы, Батыс Үндістандағы испан егемендігіндегі басқа аралдар, Мариан немесе Ладрон аралдарындағы Гуам аралы, Филиппин аралдары деп аталатын архипелаг және келесі шекараға дейінгі аралдар: (толық мәліметтер келтірілмеді), АҚШ-қа. Филиппин аралдарын беру үшін АҚШ Испанияға 20 миллион доллар өтемақы төледі. Келісім 1899 жылдың 11 сәуірінде ратификациялық құжаттар алмастырылғаннан кейін күшіне енді. Бұл 1819 жылғы Адамс-Онис келісімінен бері екі үкімет арасында жасалған алғашқы келісім болды. Париж келісімі Испания империясының аяқталуын белгіледі, шағын иеліктерінен басқа. Испанияда бұл келісім "98 ұрпағы" деп аталатын үлкен мәдени әсерге ие болды. Бұл АҚШ-тың әлемдік держава ретінде қалыптасуының бастамасы болды. АҚШ-та соғысты қолдаған көптеген адамдар келісімге қарсы болды, ол 1900 жылғы сайлаудағы маңызды мәселелердің біріне айналды, оған империализмге қарсы шыққан демократ Уильям Дженнингс Брайан қарсылық көрсетті. Республикалық президент Уильям Маккинли келісімді қолдады және оңай қайта сайланды.
The Treaty of Peace between the United States of America and the Kingdom of Spain, commonly known as the Treaty of Paris of 1898, was signed by Spain and the United States on December 10, 1898, that ended the Spanish–American War. Under it, Spain relinquished all claim of sovereignty over and title to territories described there as the island of Porto Rico and other islands now under Spanish sovereignty in the West Indies, and the island of Guam in the Marianas or Ladrones, the archipelago known as the Philippine Islands, and comprehending the islands lying within the following line: (details elided), to the United States. The cession of the Philippines involved a compensation of $20 million from the United States to Spain. The treaty came into effect on April 11, 1899, when the documents of ratification were exchanged. It was the first treaty negotiated between the two governments since the 1819 Adams–Onís Treaty. The Treaty of Paris marked the end of the Spanish Empire, apart from some small holdings. It had a major cultural impact in Spain known as the "Generation of '98". It marked the beginning of the United States as a world power. In the U. S., many supporters of the war opposed the treaty, which became one of the major issues in the election of 1900 when it was opposed by Democrat William Jennings Bryan, who opposed imperialism. Republican President William McKinley supported the treaty and was easily reelected.
Испанияның ратификациясы
Мадридте Испанияның заң шығарушы органы – Кортес Генераль келісімді қабылдамады, бірақ Мария Кристина Испания конституциясының бір бапшасы оған рұқсат бергендіктен, оған қол қойды.
In Madrid, the Cortes Generales, Spain's legislature, rejected the treaty, but Maria Christina signed it as she was empowered to do by a clause in the Spanish constitution.
Қаулылар
Париж келісімі Кубаның Испаниядан тәуелсіздігін қамтамасыз етті, бірақ АҚШ Конгресі Плат түзетуі мен Теллер түзетуі арқылы АҚШ-тың жанама бақылауын сақтап қалды. Испания Кубаға қатысты барлық егемендік құқықтарынан және меншік құқығынан бас тартты. Испанияның келіп кеткеннен кейін Куба АҚШ-тың басып алуына өтеді, ол өзінің басып алуымен халықаралық құқық бойынша туындайтын барлық міндеттемелерді қабылдап, орындайды. Келісімде сондай-ақ Испания Пуэрто-Рико және Батыс Индиядағы Испанияның билігінде болған басқа да аралдарды, сондай-ақ Мариан аралдарындағы Гуам аралын АҚШ-қа беруі белгіленді. Келісімде Испания Филиппин аралдарын, оның ішінде белгілі бір шегі ішіндегі аралдарды, АҚШ-қа жиырма миллион долларға беруге келісті. Филиппин аралдарының берілуіне қатысты егжей-тегжейлер 1900 жылдың 7 қарашасында Испания мен АҚШ Вашингтон шартына қол қойған кезде нақтыланды. Бұл Испания АҚШ-қа берген аумақтарға Филиппин архипелагына жататын, бірақ Париж келісімінде көрсетілген шекарадан тыс жатқан барлық аралдардың кіретінін анықтады. Бұл келісімде Кагаян Сулу және Сибуту аралдары мен олардың тәуелді аумақтары берілген аумақтардың ішінде есімдері аталды. Филиппин мен Солтүстік Борнео арасындағы шекара 1930 жылғы АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы конвенциямен одан әрі нақтыланды.
The Treaty of Paris provided for the independence of Cuba from Spain, but the U. S. Congress ensured indirect U. S. control by the Platt Amendment and the Teller Amendment. Spain relinquished all claims of sovereignty over and title to Cuba. Upon Spain's departure, Cuba was to be occupied by the United States, which would assume and discharge any obligations of international law by its occupation. The treaty also specified that Spain would cede Puerto Rico and the other islands under Spanish sovereignty in the West Indies as well as the island of Guam in the Mariana Islands to the United States. The treaty also specified that Spain would cede the Philippine Islands, including the islands within a specified line, to the United States in exchange for twenty million dollars. Specifics of the cession of the Philippines were later clarified on November 7, 1900, when Spain and the United States signed the Treaty of Washington. This clarified that the territories relinquished by Spain to the United States included any and all islands belonging to the Philippine Archipelago, but lying outside the lines described in the Treaty of Paris. That treaty explicitly named the islands of Cagayan Sulu and Sibutu and their dependencies as among the relinquished territories. The boundary between the Philippines and North Borneo was further clarified by the Convention Between the United States and Great Britain (1930).
Мұсылман сұлтандықтарының мәселесі
Филиппин аймақтарын беруге Филиппиннің оңтүстігіндегі үш Моро сұлтандығы – Магуинданао сұлтандығы, Сулу сұлтандығы және Ланаодағы сұлтандықтар конфедерациясы кірді. Испан және ағылшын тілдеріндегі шарттар мен келісімдердің мәтіндері оларды АҚШ-қа бергендік туралы куәлік етеді, бірақ…
Included in the cession of the Philippines were three Moro sultanates in the southern Philippines, the Sultanate of Maguindanao, the Sultanate of Sulu, and the Confederation of sultanates in Lanao. The texts of the Spanish and English copies of the treaties and agreements ceded these to the United States, but
АҚШ-та
Испания-Америка соғысындағы жеңіс АҚШ-ты әлемдік державаға айналдырды, себебі Гуам, Пуэрто-Рико және Филиппин аймақтарын бағындыру Тынық мұхитындағы экономикалық басымдығын арттырды. Оның дамуы АҚШ-тың сыртқы және экономикалық саясатына келесі ғасыр бойына әсер етті. Сонымен қатар, Маккинлидің шартты бекітуге ұсынудағы маңызды рөлі президенттік лауазымды бұрынғыдан әлсіз екендігінен бүгінгі күшке ие президенттің үлгісіне өзгертіп, күшейтті.
Victory in the Spanish–American War turned the United States into a world power because the attainment of the territories of Guam, Puerto Rico, and the Philippines expanded its economic dominance in the Pacific. Its growth continued to have effects on U. S. foreign and economic policy well into the next century. Furthermore, McKinley's significant role in advancing the ratification of the treaty transformed the presidential office from a weaker position to a prototype of the stronger presidency that is more seen today.
Испанияда
Испаниядағы 98-ші жылғы буын – оқиғаларға терең әсер еткен және мәдени және эстетикалық жаңаруға ұмтылған испан жазушыларын біріктіреді. Олар модернизммен байланысты болды. Бұл термин Испаниядағы әлемдік империяның жеңіліс салдарынан туған моральдық, саяси және әлеуметтік дағдарысты көрсетеді. Бұл зиялылар испан әдебиеті мен білім беру жүйесін сынағандарымен белгілі, олар оны формализмге, білімсіздікке және нағыз рухтың болмауына толы деп санады. Олардың сыны әрине, испан үкіметінде жүріп жатқан Реставрация қозғалысына наразылықтарымен тығыз байланысты болды. Соғыстан кейінгі жылдары, Альфонсо XIII патшалығы тұсында Испания саудалық жағдайын жақсартты және АҚШ-пен жақын қарым-қатынас орнатты, нәтижесінде 1902, 1906 және 1910 жылдары екі ел арасында сауда келісімдері жасалды. Испания Африкадағы өзінің иеліктеріне (әсіресе Солтүстік Марокко, Испан Сахарасы және Испан Гвинеясы) көңіл бөлді және 1906 жылғы Алгесирас конференциясынан кейін халықаралық аренада беделін қайта жаңартты.
The Generation of '98 in Spain comprised those Spanish writers deeply impacted by the events and committed to cultural and aesthetic renewal. They were associated with modernism. The term refers to the moral, political and social crisis in Spain produced by the humiliating loss of the worldwide empire. The intellectuals are known for their criticism of the Spanish literary and educational establishments, which they saw as steeped in conformism, ignorance, and a lack of any true spirit. Their criticism was coupled with and heavily connected to the group's dislike for the Restoration Movement that was occurring in Spanish government. A few years after the war, during the reign of Alfonso XIII, Spain improved its commercial position and maintained close relations with the United States, which led to the signing of commercial treaties between the two countries in 1902, 1906 and 1910. Spain would turn its attention to its possessions in Africa (especially northern Morocco, Spanish Sahara and Spanish Guinea) and would begin to rehabilitate itself internationally after the Algeciras Conference of 1906.
Филиппинде
Филиппин революционерлері 1898 жылдың 12 маусымында Испаниядан тәуелсіздік жариялап, Американың үстемдігін қабылдауға қарсылық көрсетті. 1899 жылдың 4-5 ақпанында американдық және филиппин әскерлері арасындағы Манила шайқасы Филиппин-Америка соғысын басталды, ол 1902 жылы американдықтардың жеңісімен аяқталды.
Philippine revolutionaries had declared independence from Spain on June 12, 1898, and resisted the imposition of American sovereignty. The 1899 Battle of Manila between American and Filipino forces on February 4 5, 1899 ignited the Philippine American War, which concluded with an American victory in 1902.
Минданаода
АҚШ 1899 жылдан 1913 жылға дейін Минданаодағы Моро сұлтандарына қарсы ұзақ және қатыгез соғыстар жүргізді. Малалаг өзені шайқасынан кейін 1905 жылы Магуинданао сұлтандығын және Ланаодағы сұлтандықтар конфедерациясын, ал Буд-Багсак шайқасынан кейін 1913 жылы Сулу сұлтандығын аннексиялады.
The United States fought long brutal wars against the Moro sultanates in Mindanao from 1899 to 1913. It annexed the Sultanate of Maguindanao and the Confederation of sultanates in Lanao in 1905 after the Battle of the Malalag River and then annexed the Sultanate of Sulu in 1913 after the Battle of Bud Bagsak.