Америкалық жеміс компаниясы: Банан империясының тарихы

Кіріспе

Америка жеміс компаниясы (1899–1970)

United Fruit Company (кейіннен United Brands Company) – Латын Америкасы плантацияларында өсірілген тропикалық жемістермен (негізінен бананмен) сауда жасаған және АҚШ пен Еуропаға сатқан американдық көпұлттық корпорация. Компания 1899 жылы Бостон жеміс компаниясы мен Майнор К. Киттің банан саудасымен айналысқан кәсіпорындарының бірігуі нәтижесінде құрылды. Ол 20-шы ғасырдың басында және ортасында гүлденді, Орталық Америка, Колумбияның Кариб теңізі жағалауы және Вест-Индияның кең аумақтары мен көлік желілерін бақылауға алды. Халықаралық банан саудасында үстемдік үшін Standard Fruit Company (кейін Dole Food Company) компаниясымен бәсекелескенімен, ол кейбір аймақтарда дерлік монополияны сақтап, олардың кейбіреулері «банан республикалары» деп аталды – мысалы, Коста-Рика, Гондурас және Гватемала. United Fruit бірнеше Латын Америкасы елдерінің экономикалық және саяси дамуына терең және ұзақ мерзімді әсер етті. Сынаушылар оны жиі пайдаланушылық неоколониализм деп айыптады және оны көпұлтты корпорацияның «банан республикалары» деп аталатын елдердің ішкі саясатына тигізген әсерінің көрнекті мысалы ретінде сипаттады. Қаржылық құлдырау кезеңінен кейін, 1970 жылы United Fruit Eli M. Black-тің AMK компаниясымен бірігіп, United Brands Company құрды. 1984 жылы Карл Линднер кіші United Brands-ті қазіргі Chiquita Brands International компаниясына айналдырды.

Алғашқы жылдар

1871 жылы АҚШ теміржол кәсіпкері Генри Мейггс Коста-Рика үкіметімен Сан-Хосе астанасын Кариб теңізіндегі Лимон портына жалғастыратын теміржол салу туралы келісімшартқа қол қойды. Мейгске жобада оның жас немере інісі Майнор К. Кит көмек көрсетті, ол 1877 жылы қайтыс болғаннан кейін Мейгстің Коста-Рикадағы бизнес мәселелерін өз қолына алды. Кейін Кит жұмысшыларына тамақ өнімдерін арзандату үшін банан егумен тәжірибе жүргізе бастады. 1882 жылы Коста-Рика үкіметі төлемдерді өтемеген кезде, Кит лондондық банктерден және жеке инвесторлардан күрделі инженерлік жобаны жалғастыру үшін 1,2 миллион фунт стерлинг қарыз алуға мәжбүр болды. 1901 жылы Гватемала үкіметі елдің пошта қызметін басқару үшін United Fruit Company компаниясын жалдады, ал 1913 жылы United Fruit Company Тропикалық радио және телеграф компаниясын құрды. 1930 жылы 20-дан астам бәсекелес фирманы сіңіріп, 215 миллион доллар капиталға ие болды және Орталық Америкадағы ең ірі жұмыс беруші болды. 1930 жылы Сэм Земуррей ("Сэм Банан Адам" деген лақап атымен) өзінің Cuyamel Fruit Company компаниясын United Fruit-қа сатты және жеміс бизнесінен зейнеткерлікке шықты. Ол кезде компания бірнеше елдің ұлттық экономикасында маңызды рөл атқарды және ақырында пайдакүнемдік экспорттық экономиканың символына айналды. Бұл Коста-Рика шаруаларының 30-дан астам жеке кәсіподақ пен 100 000 жұмысшыны қамтитын, 1934 жылғы Ұлы банан ереуіліне әкелді, бұл Коста-Рикадағы кәсіподақтардың сол дәуірдегі ең маңызды әрекеттерінің бірі болды. 1930 жылдары компанияның Орталық Америка мен Кариб бассейніндегі 3,5 миллион акр жері болды және Гватемаладағы ең ірі жер иесі болды. Мұндай иеліктер оған кішігірім елдердің үкіметтері үстінен үлкен билік берді. Бұл "банан республикасы" деген сөздің пайда болуына себеп болды. 1933 жылы компанияның дұрыс басқарылмай жатқанына және оның нарықтық құны құлдырап кеткеніне алаңдай отырып, Земуррей жаулықпен сатып алуды ұйымдастырды. Земуррей компанияның штаб-пәтерін Нью-Орлеанға, Луизианаға көшірді, онда ол орналасқан. United Fruit компаниясы Земуррейдің басқаруымен өркендеді; Земуррей 1951 жылы компания президенті лауазымынан кетті. Көптеген басқа еңбек әрекеттеріне қоса, компания Оңтүстік және Орталық Америкада жұмысшылардың екі ірі ереуілімен кездесті, 1928 жылы Колумбияда және 1934 жылы Коста-Рикадағы Ұлы банан ереуілі. Соңғысы маңызды қадам болды, ол ақырында Коста-Рикада тиімді кәсіподақтардың құрылуына әкелді, өйткені 1938 жылы компания өз қызметкерлерімен ұжымдық келісімге қол қоюға міндетті болды. Банан өсіретін елдердің көпшілігінде еңбек заңдары 1930 жылдары қатаңдана бастады. United Fruit Company өзін реформалардың арнайы нысанасы ретінде көрді және жиі жаңа заңдарды бұзғанына қарамастан, жиі ереуілшілермен келіссөз жүргізуден бас тартты. 1952 жылы Гватемала үкіметі жерсіз шаруаларға пайдаланылмайтын United Fruit Company жерін иемденуді бастады. 1954 жылы АҚШ-тың Орталық барлау қызметі Гватемаланың демократиялық жолмен сайланған үкіметін құлатып, бизнес жақтас әскери диктатура орнатты. 1967 жылы ол A&W мейрамханаларын сатып алды.

In 1871, U. S. railroad entrepreneur Henry Meiggs signed a contract with the government of Costa Rica to build a railroad connecting the capital city of San José to the port of Limón in the Caribbean. Meiggs was assisted in the project by his young nephew, Minor C. Keith, who took over Meiggs's business concerns in Costa Rica after his death in 1877. Keith began experimenting with the planting of bananas as a cheap source of food for his workers. When the Costa Rican government defaulted on its payments in 1882, Keith had to borrow £1.2 million from London banks and from private investors to continue the difficult engineering project. In 1901, the government of Guatemala hired the United Fruit Company to manage the country's postal service, and in 1913 the United Fruit Company created the Tropical Radio and Telegraph Company. By 1930, it had absorbed more than 20 rival firms, acquiring a capital of $215 million and becoming the largest employer in Central America. In 1930, Sam Zemurray (nicknamed "Sam the Banana Man") sold his Cuyamel Fruit Company to United Fruit and retired from the fruit business. By then, the company held a major role in the national economies of several countries and eventually became a symbol of the exploitative export economy. This led to serious labor disputes by the Costa Rican peasants, involving more than 30 separate unions and 100,000 workers, in the 1934 Great Banana Strike, one of the most significant actions of the era by trade unions in Costa Rica. By the 1930s the company owned 3.5 million acres (1,416,401 km2) of land in Central America and the Caribbean and was the single largest land owner in Guatemala. Such holdings gave it great power over the governments of small countries. That was one of the factors that led to the coining of the phrase "banana republic". In 1933, concerned that the company was mismanaged and that its market value had plunged, Zemurray staged a hostile takeover. Zemurray moved the company's headquarters to New Orleans, Louisiana, where he was based. United Fruit went on to prosper under Zemurray's management; Zemurray resigned as president of the company in 1951. In addition to many other labor actions, the company faced two major strikes of workers in South and Central America, in Colombia in 1928 and the Great Banana Strike of 1934 in Costa Rica. The latter was an important step that would eventually lead to the formation of effective trade unions in Costa Rica since the company was required to sign a collective agreement with its workers in 1938. Labor laws in most banana production countries began to be tightened in the 1930s. United Fruit Company saw itself as being specifically targeted by the reforms, and often refused to negotiate with strikers, despite frequently being in violation of the new laws. In 1952, the government of Guatemala began expropriating unused United Fruit Company land to landless peasants. In 1954, the U. S. Central Intelligence Agency deposed the democratically elected government of Guatemala, and installed a pro business military dictatorship. In 1967, it acquired the A&W Restaurants.

Біріккен брендтер (1970 1984)

Корпоративтік рейдер Эли М. Блэк 1968 жылы United Fruit компаниясының 733 000 акциясын сатып алып, компанияның ең ірі акционеріне айналды. 1970 жылдың маусым айында Блэк United Fruit компаниясын өзінің AMK атты қоғамдық компаниясымен (ет өңдеуші Джон Морреллге тиесілі) біріктіріп, United Brands компаниясын құрды. United Fruit компаниясының қолма-қол ақшасы Блэктің күткенінен әлдеқайда аз болды, ал Блэктің нашар басқаруы United Brands компаниясын қарызға баттырды. 1974 жылы Гондурастағы көптеген банан плантацияларын қиратқан "Фифи" дауылы компанияның шығындарын одан әрі ушықтырды. 1975 жылдың 3 ақпанында Блэк Нью-Йорктегі Pan Am ғимаратының 44-ші қабатынан секіріп, өзіне қол жұмсады. Сол жылдың соңында АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы United Brands компаниясының (оны "Банангейт" деп атады) Гондурас президенті Освальдо Лопес Арелланоға 1,25 миллион доллар пара беру схемасын ашты, сондай-ақ экспорттық салықтарды төмендеткен жағдайда тағы 1,25 миллион доллар беруге уәде бергенін анықтады. United Brands акцияларымен сауда тоқтатылып, Лопес әскери төңкеріс салдарынан биліктен құлатылды.

Chiquita Brands International компаниясы

Блэктің өзін-өзі өлтіргенінен кейін Цинциннатиде орналасқан American Financial Group, миллиардер Карл Линднердің компанияларының бірі, United Brands компаниясының үлесін сатып алды. 1984 жылдың тамызында Линднер компанияны бақылауға алып, оны Chiquita Brands International деп атады. 1985 жылы бас кеңсе Цинциннатиге көшірілді. 2019 жылға қарай компанияның бас кеңселері АҚШ-тан Швейцарияға көшірілді. Тарихының көп бөлігінде United Fruit компаниясының басты бәсекелесі Standard Fruit Company, қазір Dole Food Company болды.

Беделі

United Fruit Company компаниясы үкіметтік шенеуніктерге сыйлық беру арқылы артықшылықтық режимге қол жеткізу және монополияларды консолидациялаумен айналысқан деген хабар бар. Латын Америкасы журналистері компанияны кейде el pulpo ("ақ куйрық") деп атады, ал Латын Америкасының солшыл партиялары компанияның жұмысшыларын ереуілге шақырды. United Fruit Company компаниясын сынау Латын Америкасының бірнеше еліндегі коммунистік партиялардың тұрақты тақырыбына айналды, онда оның қызметі көбінесе Владимир Лениннің капиталистік империализм теориясын көрнекті түрде бейнелейтіндей түсіндірілді. Латын Америкасының көрнекті солшыл жазушылары, мысалы, Коста-Рикадан Карлос Луис Фаллас, Гондурастан Рамон Амая Амадор, Гватемаладан Мигель Анхель Астуриас және Аугусто Монтерросо, Колумбиядан Габриэль Гарсия Маркес, Коста-Рикадан Кармен Лира және Чилиден Пабло Неруда компанияны әдебиеттерінде айыптады:

The Fruit Company, Inc. өзіне ең тәтті бөлігін, менің жерімнің орталық жағалауын, Американың нәзік белін сақтап қалды. Ол өзінің аумақтарын «Банан Республикалары» деп қайта атады және ұйықтаған өлгендердің, ұлылық, бостандық және туды әкелген тыныш емес батырлардың үстінен комедиялық опера құрды: ол еркін ерікті жойды, императорлық тәждер тақты, қызғанышты қоздырды, құстардың диктатурасын тартты – мойынсыңар қан мен мармеладқа толы құстар, мас құстар, адамдардың қабірлерінің үстінен гуілдейтін, цирк құстары, тирандыққа шебер құстар. |Пабло Неруда, "La United Fruit Co." (1950)

United Fruit компаниясының бизнес-практикасын АҚШ-тағы журналистер, саясаткерлер және суретшілер де жиі сынады. Little Steven 1987 жылы «Bitter Fruit» әнін шығарды, ондағы мәтін «алыс жердегі» компанияның қиын өміріне сілтеме жасады, ал оның қосымша видеосы бай менеджерлер бақылайтын шаруалар жұмыс істейтін апельсин бақшаларын көрсетті. Әннің мәтіні мен көрінісі жалпылама болғанымен, United Fruit (немесе оның ізбасары Chiquita) мақсат болды деп есептеледі. Джон Фостер Даллестің «коммунизмге қарсы» мотивтерінің адалдығы даулы болды, өйткені Даллес және оның Sullivan & Cromwell заң фирмасы Гватемала мен Гондурастағы United Fruit Company компаниясына жерді беру туралы келісімдер жүргізді. Джон Фостер Даллестің інісі, Аллен Даллес, Эйзенхауэр басшылығымен ЦРУ-ның басшысы болған, сонымен қатар United Fruit үшін заңгерлік қызметтер көрсетті. Даллес ағайындылары мен Салливан & Кромвелл отыз сегіз жыл бойы United Fruit компаниясының жалақысын алды. Жақындағы зерттеулер United Fruit компаниясынан пайда алған тағы да бірнеше мемлекеттік шенеуніктердің есімдерін анықтады:

Джон Фостер Даллес, ол Sullivan & Cromwell заң фирмасында серіктес болған кезде United Fruit компаниясын өкілдік еткен – ол 1930 жылдары Гватемалалық шенеуніктермен маңызды United Fruit келісімін жүргізді – Эйзенхауэр басшылығымен АҚШ Мемлекеттік хатшысы болды; оның інісі Аллен, компания үшін заңгерлік жұмыс істеген және директорлар кеңесінде отырған, Эйзенхауэр басшылығымен ЦРУ-ның басшысы болды; Генри Кабот Лодж, АҚШ-тың БҰҰ елшісі, United Fruit акцияларының ірі иесі болды; Эд Уитман, United Fruit компаниясының жарнамалық өкілі, Дуайт Эйзенхауэрдің жеке хатшысы Энн Уитманға үйленді. Бұл байланыстарды көре алмаған кезде, содан кейін оларды көруді тоқтату мүмкін емес еді.

Латын Америкасының тарихы

Юнайтед Фрут Компаниясы (UFCO) Кариб теңізінің жазықтарындағы кең аумақтарға ие болды. Ол сонымен қатар Орталық Американың Халықаралық темір жолдары және Буйлы ақ флот арқылы аймақтық көлік желілеріне де үстемдік етті. 1913 жылы UFCO Тропикалық радио және телеграф компаниясын құру арқылы қызметін кеңейтті. UFCO-ның қабылдаушы елдерден салық жеңілдіктері мен басқа да артықшылықтар алу саясаты аймақтарда анклавтық экономикалардың құрылуына әкелді, онда компанияның инвестициясы негізінен оның қызметкерлері мен шетелдік инвесторлар үшін дербес болды және экспорттан түскен табыс қабылдаушы елмен бөліспеді. Компанияның нарықтағы үстемдігін сақтаудың басты тактикасының бірі өңделетін жерді бақылау болды. UFCO дауылдар, шіллер және басқа да табиғи қауіптер оларды қосымша жерді немесе резервтік жерді ұстауға мәжбүр етеді деп мәлімдеді. Бірақ шын мәнінде, бұл UFCO-ның банан саудасына қатысқысы келген шаруаларға жер бөлуге кедергі келтіруіне мүмкіндік берді. UFCO-ның жерді пайдалану құқықтарын манипуляциялауға сүйенуі аймақ үшін ұзақ мерзімді салдарларға алып келді. Компанияның тең емес жер иелігін сақтауы үшін көбінесе үкіметтен жеңілдіктер қажет болды. Бұл өз кезегінде компанияның американдық болғанына қарамастан, аймақта саяси белсенділік танытуы керек екенін білдірді. Шындығында, компанияның көбінесе сыбайлас жемқор үкіметтерге араласуы «банан республикасы» терминінің пайда болуына себеп болды, ол бағынышты диктатураны көрсетеді. «Банан республикасы» термині американдық жазушы О. Генри тарапынан қолданылды.

Қоршаған ортаға әсері

"United Fruit Company" компаниясының банан плантациясын құру процесі және осы тәжірибелердің салдары компания гүлденген кезде қоршаған ортаның айқын нашарлауына әкелді. Компанияның инфрақұрылымы орманды кесу, көлемі аз, батпақты жерлерді толтыру, сондай-ақ канализация, дренаж және су жүйелерін орнату арқылы салынды. Бұл жерлердегі экожүйелер жойылды, биоәртүрлілік күрт төмендеді. Биоәртүрліліктің жоғалуымен бірге, өсімдіктер мен жануарлардың тірі қалуына қажетті табиғаттағы өзге де маңызды процестер тоқтатылды. Ауыл шаруашылығында қолданылған әдістер де биоәртүрліліктің азаюына және жерге зиян келтіруге себеп болды. Егістік жерлерді жасау үшін "United Fruit Company" компаниясы орманды кесті (жоғарыда айтылғандай) немесе құстардың мекендеу орындарын азайту және банан өсімдіктерінің өсуі үшін "жақсы" топырақ жасау мақсатында батпақты жерлерді кептірді. Ауыл шаруашылығындағы ең көп таралған тәсіл – "көшпенді плантациялық шаруашылық" деп аталды. Бұл топырақтың құнарлылығы мен су ресурстарын ең қарқынды түрде пайдалану арқылы жүзеге асырылады, содан кейін өнімділік төмендегенде және патогендер банан өсімдіктерімен бірге қозғалғанда жаңа орынға көшіріледі. Биоәртүрліліктің жоғалуымен қатар, көптеген жаңа түрлер де ортаға енгізілді, оның ішінде ірі ауызды бас (largemouth bass) та бар. АҚШ-та танымал балық – ірі ауызды бас экспорт арқылы бүкіл әлемге тарады. Гондурастағы Йохоа көлінде бұл аймаққа бөгде ірі ауызды бас балықтары көптеп мекендейді. "United Fruit Company" компаниясының әлеуметтік клубының шарасы барысында, балық аулауға құмарлық танытқан Солтүстік Америкалық қызметкерлер тобы Флоридадан 1800 ірі ауызды бас әкелді. 1954-1955 жылдар аралығында және шамамен 1970 жылға дейін, бас басының саны жергілікті балықтар популяциясына елеулі әсер етті және одан әрі өсе берді. UFCO импорттаған 55 галлондық барабандар осы американдық экспорттың өсуіне және жылырақ, ұзақ өсу маусымдарында генетикалық жағынан жоғары сапалы болуына ықпал етті.

Гватемала

UFCO кейде өз қызметін жүзеге асырған елдердің дамуына көмектессе де, оның экономикасы мен инфрақұрылымына ұзақ мерзімді әсері көбінесе ауыр тиді. Орталық Америкада компания кең ауқымды теміржолдар мен порттар салды, жұмыспен қамту және көлік қызметтерін ұсынды, сондай-ақ компания жерінде тұратын және жұмыс істейтін адамдар үшін көптеген мектептер ашты. Алайда, ол өзінің меншігіндегі кең аумақтарды өңделмей, Гватемала және басқа елдерде үкіметті пайдалы көлік монополиясын қысқартатын автокөлік жолдарын салудан бас тартуға мәжбүр етті. UFCO өз қызметін тоқтаған кезде осы теміржолдардың кем дегенде біреуін бұзды. 1954 жылы 1950 жылы сайланған Гватемала президенті полковник Жакобо Арбенстің үкіметі Гондурас аумағынан басып кірген полковник Карлос Кастильо Армас басқарған күштермен құлатылды. Эйзенхауэр әкімшілігінің тапсырысымен жүзеге асырылған бұл әскери операцияға АҚШ Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) қару-жарақ, оқыту және ұйымдастыру көмегін көрсетті (Operation PBSuccess-ке қараңыз). United Fruit Company (UFCO) директорлары Трумэн және Эйзенхауэр әкімшіліктерін полковник Арбенз Гватемаланы Шығыс блогымен жақындастыруға ниеттенгенін сендіру үшін лоббилік жұмыстар жүргізді. Арбенстің коммунизмге адалдығы туралы даулы мәселенің өзінде, UFCO-ға Арбенз үкіметінің аграрлық реформасы және жаңа Еңбек кодексі қауіп төндірді. UFCO Гватемаладағы ең ірі жер иесі және жұмыс беруші болды, ал Арбенз үкіметінің жер реформасы бағдарламасы UFCO жерлерінің 40%-ын мемлекеттік меншікке беруді көздеді. АҚШ ресми тұлғалары Гватемаладағы коммунистік қауіптің күшеюі туралы мәлімдемелерін растайтын нақты дәлелдерге ие болған жоқ; алайда, Эйзенхауэр әкімшілігі мен UFCO арасындағы қарым-қатынас корпоративтік мүдделердің АҚШ сыртқы саясатына қаншалықты әсер ететінін көрсетті. Коммунизмге қарсы белсенді түрде күрескен АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джон Фостер Даллес, сонымен қатар United Fruit компаниясын қорғаған "Sullivan and Cromwell" заң фирмасының серігі болды. Оның інісі, ЦРУ директоры Аллен Даллес, сондай-ақ United Fruit компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды. United Fruit Company – ЦРУ-дың құпия кодоворы бар жалғыз компания. Америкааралық істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары Джон Мурс Кэботтың ағасы бір кезде United Fruit компаниясының президенті болған. United Fruit компаниясының басты лоббисі Эд Уитман президент Эйзенхауэрдің жеке хатшысы Энн К. Уитманға үйленген. 1950 жылдары Гватемалаға қатысты АҚШ саясатына тікелей әсер еткен көптеген адамдар UFCO-мен тікелей байланыста болды. Арбенздің құлатылуынан кейін Карлос Кастильо Армас басқарған әскери диктатура орнатылды. Билікке келгеннен кейін жаңа үкімет кәсіподақ мүшелеріне қарсы күрес жүргізді, бұл күрес United Fruit Company плантацияларындағы жұмысшыларға ең ауыр соққы тигізді. Кастро АҚШ-қа "Куба басқа Гватемала емес" екенін ескертті, бұл 1961 жылы сәтсіз аяқталған Bay of Pigs операциясына дейін болған көптеген дипломатиялық келіссөздердің бірі болды.

Although UFCO sometimes promoted the development of the nations where it operated, its long term effects on their economy and infrastructure were often devastating. In Central America, the Company built extensive railroads and ports, provided employment and transportation, and created numerous schools for the people who lived and worked on Company land. On the other hand, it allowed vast tracts of land under its ownership to remain uncultivated and, in Guatemala and elsewhere, it discouraged the government from building highways, which would have lessened the profitable transportation monopoly of the railroads under its control. UFCO also destroyed at least one of those railroads upon leaving its area of operation. In 1954, the Guatemalan government of Colonel Jacobo Árbenz, elected in 1950, was toppled by forces led by Colonel Carlos Castillo Armas who invaded from Honduras. Commissioned by the Eisenhower administration, this military operation was armed, trained and organized by the U. S. Central Intelligence Agency (see Operation PBSuccess). The directors of United Fruit Company (UFCO) had lobbied to convince the Truman and Eisenhower administrations that Colonel Árbenz intended to align Guatemala with the Eastern Bloc. Besides the disputed issue of Árbenz's allegiance to communism, UFCO was being threatened by the Árbenz government's agrarian reform legislation and new Labor Code. UFCO was the largest landowner and employer in Guatemala, and the Árbenz government's land reform program included the expropriation of 40% of UFCO land. U. S. officials had little proof to back their claims of a growing communist threat in Guatemala; however, the relationship between the Eisenhower administration and UFCO demonstrated the influence of corporate interest on U. S. foreign policy. United States Secretary of State John Foster Dulles, an avowed opponent of communism, was also a member of the law firm, Sullivan and Cromwell, which had represented United Fruit. His brother Allen Dulles, director of the CIA, was also a board member of United Fruit. United Fruit Company is the only company known to have a CIA cryptonym. The brother of the Assistant Secretary of State for InterAmerican Affairs, John Moors Cabot, had once been president of United Fruit. Ed Whitman, who was United Fruit's principal lobbyist, was married to President Eisenhower's personal secretary, Ann C. Whitman. Many individuals who directly influenced U. S. policy towards Guatemala in the 1950s also had direct ties to UFCO. After the overthrow of Árbenz, a military dictatorship was established under Carlos Castillo Armas. Soon after coming to power, the new government launched a concerted campaign against trade unionists, in which some of the most severe violence was directed at workers on the plantations of the United Fruit Company. Castro warned the U. S. that "Cuba is not another Guatemala" in one of many combative diplomatic exchanges before the U. S. organized the failed Bay of Pigs Invasion of 1961.

Коста-Рикадағы инфрақұрылым

20 ғасырда Латын Америкасының көптеген аймақтары Коста-Рика аймағымен салыстырғанда тиімді түрде жұмыс істемеді және инвестицияланбады. Зерттеушілердің мәліметінше, United Fruit Company 1984 жылы банкротқа ұшырап, өндірісін тоқтатқаннан кейін де аймаққа оң әсер етті. 1880 жылдан бастап елдің 4% аумағына алғашқы АҚШ инвестициясы жасалғаннан бастап, UFCO Коста-Рикада жұмыс күшінің шамамен 7% -ын дамытуға өсті. Жұмыс күшінің өсуімен және плантациялардың кеңеюімен шаруалар мен олардың отбасылары үшін лагерьтер құрылды. Жұмыс күшінің пайда болуымен бірге комиссиялар, мектептер, электр станциялары, кәріз жүйелері, ауруханалар және демалыс орындары салынды, олардың барлығы UFCo қаржыландырды. Yale Insights мәліметінше, инфрақұрылымның әсері бүгінгі күнге дейін таң қалдыратын деңгейде сақталып қалған. 1973 жылы UFCo шекарасында тұратын үй шаруашылықтарының кедейлікке ұшырау ықтималдығы UFCo шекарасының сыртындағы үй шаруашылықтарына қарағанда 26% төмен болды. 2011 жылғы соңғы зерттеу деректеріне сәйкес, 2011 жылға дейін кедейлік алшақтығының тек 63% ғана жабылды. UFCO-ның отбасыларға капиталға инвестициялауы статистикалық тұрғыдан өтеулі болды, себебі 1973 жылдан бері 2011 жылға қарай UFCo орналасқан жерде кедей болу ықтималдығы 0,73% төмендесе, ал сырттан жұмыс іздеу мүмкіндігі 1% -ға артты.

Ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу және оқыту

Сэмюэл Земуррей 1915 жылы Панама ауруы алғаш рет егіндіктерге тараған кезде, «Біріккен жемістер» компаниясының дағдарыс кезінде зерттеу жұмыстарына көмектесу үшін агрономдарды, ботаниктерді және бау-бақшашыларды жұмысқа алды. Панама ауруын емдеуге арналған мамандырылған зерттеулерді қаржыландырып, 1920-1930 жылдары осы зерттеулердің нәтижелерін жариялауға қолдау көрсету арқылы Земуррей ауыл шаруашылығы зерттеулері мен білімін тұрақты түрде қолдады. Бұл алғаш рет 1926 жылы Земуррей Гондурас мемлекетінің Тела қаласында Lancetilla зерттеу станциясын қаржылағанда және доктор Уилсон Попеное басқарғанда байқалды. Земуррей 1941 жылы доктор Попеньо бас агроном ретінде Заморано Панамерикан ауыл шаруашылық мектебін (Escuela Agricola Panamericana) құрды. 3 жылдық толыққанды оқу бағдарламасына студенттерді қабылдау үшін, үй-жай, киім, тамақ сияқты қосымша шығындармен бірге, бірқатар талаптар болды: 18-21 жас аралығындағы еркек болу, 6 жылдық бастауыш білім және қосымша 2 жылдық орта білім. «Юнайтед Фрут» Гондурас оппозициясымен күрескенде, Орталық Американың басқа елдерімен де ұқсас күрестер жүргізді, сонымен қатар Ұлы депрессиямен және коммунизмнің күшейіп келе жатқан қатерімен де бетпе-бет келді.

Еңбек одағына мүшелік

1900 жылдан 1945 жылға дейін Американың көпұлтты корпорацияларына қоныс беруші елдер берген билік пен экономикалық гегемония Гондурас сияқты елдерді шетелдік қарыздан және экономикалық дағдарыстан шығару, сонымен бірге өндіріс шығындарын азайту, тиімділікті және пайда деңгейін арттыру, сондай-ақ тарифсіз экономикалық жүйеде даму үшін жасалды. Дегенмен, банандарға деген сұраныс, инвазивті жеміс аурулары (Панама, сигтока және моко) мен қатал еңбек жағдайларынан туындаған адамдардың аурулары салдарынан ұсынылымнан асып кетті. 69-шы күні "Юнайтед Фрут" компаниясы мен наразылық білдірушілер арасында келісім жасалып, жалпы ереуіл аяқталды. Гальвестің басшылығымен (1949–1954 жж.) жұмысшылардың құқықтарын жақсарту бойынша келіссөздерде қол жеткізілген нәтижелер іске асырылды. Гондурас жұмысшылары қысқартылған жұмыс күні, төленетін демалыс, жарақаттар үшін жұмыскерлердің жауапкершілігін шектеу, әйелдер мен балалар еңбегін реттеуді жақсарту және кәсіподақ құруды заңдастыру құқығын алды. 1954 жылдың жазында ереуіл аяқталды, бірақ экономикалық ұлтшылдық пен әлеуметтік реформаға деген талап 1960-1970 жылдарға қарай одан да күшейе бастады.

Ұлттық қозғалыстар

Профсоюздарды заңдастыру арқылы жұмысшылардың көпшілігі ұлтшыл қозғалыстың, коммунистік идеологияның ықпалымен ұйымдасып, әрекет етуге мүмкіндік алды және коммунистік партияның одақтастары болды. Көршілес Кубадағыдай және Фидель Кастро бастаған коммунизмнің көтерілуі сияқты, ұлтшылдық күрес Латын Америкасының басқа елдеріне таралып, ақырында аймақтық революцияға әкелді. Американдықтар бақылауды сақтап, капиталдық инвестицияларын қорғауға тырысты, ал Америка, коммунистер және ұлтшыл партиялар арасындағы шиеленіс күшейді. 1970 жылдардағы энергетикалық дағдарыс мұнай өндірісінің ең жоғары деңгейіне жеткен, бағаның инфляциясына, мұнай тапшылығына және 10 жылдық экономикалық күреске әкелді. Соңында, United Fruit Company және басқа да көпұлтты жеміс компаниялары Латын Америкасы елдері арқылы мұнай дағдарысынан туындаған шығындарды өтеуге тырысты. United Fruit компаниясының қалпына келтіру жоспары салықтарды арттыру және шағын фермерлермен эксклюзивті келісімдерді қайта жаңарту арқылы іске асырылды. "Дағдарыс жергілікті билік органдарын қайта құруға және қорғаушылық саясатты қабылдауға мәжбүр етті" (Булмер Томас, 1987). Ақшалай төлемдерден өзге, Chiquita AUC-ға қару-жарақ (3000 AK-47) контрабандасы жасады және AUC-ға Еуропаға есірткі тасымалдауға көмектескені үшін айыпталды. Chiquita Brands кәсіподақ ұйымдастырушыларын үнсіздендіру және фермерлерді тек өзіне сатуға мәжбүрлеу үшін AUC өкілдеріне ақы төлегенін мойындады. Келісім шарты бойынша Колумбия үкіметі Chiquita Brands компаниясына AUC-мен келісімге келген АҚШ азаматтарының есімдерін құпия ұстауға рұқсат берді, ал 390 отбасыға көмек көрсетілді. Колумбия билігі мен адам құқықтары ұйымдары соғыс қылмыстарына қатысы бар және террористік ұйымға көмектескен АҚШ азаматтарын экстрадициялауға шақырылса да, АҚШ Әділет министрлігі "заңдардың қайшылығын" келтіре отырып, бұл өтінішті қабылдаудан бас тартты. Американдық компаниялардың шетелде жасаған бұзушылықтарына қатысты басқа да маңызды істердегідей, АҚШ Мемлекеттік департаменті мен Әділет министрлігі басқа елдің заң жүйесінде сотталу үшін АҚШ азаматын беруге өте сақ болады. Сондықтан, Chiquita Brands International біршама уақытқа ауыр дағдарылдан құтылып, сотта жеңіліске ұшырады және сегіз қызметкері жұмыстан босатылды.

By legalizing unionization, the large mass of laborers were able to organize and act on the influences of nationalist movement, communist ideology, and becomes allies of the communist party. As like in the neighboring nation of Cuba and the rise communism led by Fidel Castro, the fight for nationalism spread to other Latin American nations and ultimately led to a regional revolution. Americans struggled to maintain control and protect their capital investment while building tensions grew between America, the communist, and nationalist parties. The 1970s energy crisis was a period where petroleum production reached its peak, causing an inflation in price, leading to petroleum shortages, and a 10 year economic battle. Ultimately the United Fruit Company, among other multinational fruit enterprises, would attempt to recover capital lost due to the oil crisis through the Latin American nations. The United Fruit's plan for recovery would ensue by increasing taxation and reestablishing exclusivity contracts with small scale farmers. "The crisis forced local governments to realign themselves and follow protectionist policies" (Bulmer Thomas, 1987). In addition to monetary payments, Chiquita has also been accused of smuggling weapons (3,000 AK 47s) to the AUC and in assisting the AUC in smuggling drugs to Europe. Chiquita Brands admitted that they paid AUC operatives to silence union organizers and intimidate farmers into selling only to Chiquita. In the plea agreement, the Colombian government let Chiquita Brands keep the names of U. S. Citizens who brokered this agreement with the AUC secret, in exchange for relief to 390 families. Despite calls from Colombian authorities and human rights organizations to extradite the U. S. citizens responsible for war crimes and aiding a terrorist organization, the U. S. Department of Justice has refused to grant the request, citing 'conflicts of law'. As with other high profile cases involving wrongdoing by American companies abroad, the U. S. State Department and the U. S. Department of Justice are very careful to hand over any American citizen to be tried under another country's legal system, so for the time being Chiquita Brands International avoided a catastrophic scandal, and instead walked away with a humiliating defeat in court and eight of its employees fired.