Осман әскеріндегі тімар иелері және олардың міндеттері

Кіріспе

Тимариот (немесе тімәр ұстаушы; түрік тілінде тімәрли) – Осман әскерінің сипахи атты әскеріне берілген атау. Қызметі үшін әр тимариот тімар деп аталатын табыс бөлігін алды, бұл әдетте, ауыл шаруашылығы жерлерін жақында басып алынған аймақтардағы жерлер болатын. Сирек жағдайларда, сұлтан мемлекеттік қызметкерге немесе императорлық отбасының мүшесіне тімар сыйлаған. Әскери емес тімар иелері де императорлық әскерді сарбаздармен және азық-түлікпен қамтамасыз етуге міндетті болды. Тимариоттар Осман атты әскерінің және жалпы әскердің негізгі күші болды. Олар шақырылғанда Осман әскерінің атты әскері ретінде соғысуға міндетті еді. Тимариоттар соғыс кезінде әскермен бірге жиналуға, ал бейбіт уақытта оларға сеніп тапсырылған жерді күтіп-баптауға тиіс болды. Соғысқа шыққанда тимариот өзінің жабдықтарымен қатар қарулы қызметшілерді (цебелу) алып келуге міндетті болды. Тимариотқа феодалдық құқық берілді, оған соғысқа атпен бару және әскер мен теңізшілерді тімардан түскен табысқа пропорционалды түрде жеткізу міндеті жүктелді. Тимариоттар өздерімен бірге цебелулерді немесе қарулы адамдарды, сондай-ақ өз жабдықтарын алып келуге міндетті болды, ал цебелулердің саны кіріске байланысты анықталды. Сұлтан әскеріндегі тимариоттардың саны 50 000 мен 90 000 аралығында ауысып тұрды. Тимарларды санжақ бейлер басқарды, олар тімарлар тобына билік етті. Санжақ бейлер бейлербейге, содан кейін сұлтанға бағынышты болды. Бұл жартылай феодалдық жүйе Османдықтарға бірден үлкен әскерлерді ұйымдастыруға мүмкіндік берді, осылайша ортағасырлық экономикадан императорлық әскер құрылды. Ауыл шаруашылығынан түскен табысты әскерге жалақы төлеу жүйесіне Византия және Осман империясына дейінгі басқа да Жакын Шығыс мемлекеттерінің ықпалы тиді. Бейбіт уақытта тимариоттар өздеріне берілген жерді басқаруға міндетті болды. Тимариотқа берілген жердің иесі болған жоқ. Империядағы мемлекеттік меншікке (немесе мири) жатқан барлық ауыл шаруашылығы жерлерін тімар ретінде беруге болады. Сұлтан қажет деп тапқан жағдайда тимариоттарды алып тастап, басқа жерге көшіруге болады. Алайда, тимариоттар салық жинау және шаруаларды басқаруға міндетті болды. Әр санжақтың қанунамында тимариот жинауға болатын салықтар мен қызметтердің нақты мөлшері көрсетілген. Орталық үкімет бұл заңдарды қатаң түрде орындады, ал ережелерді бұзған сипахи тімарынан айырылып қалуы мүмкін еді. Тимар иелері шаруаларды өз жерлерінде ұстап тұру үшін сақтық шараларын қолданды және олардан белгілі бір еңбек күшін алуға құқылы болды, мысалы, амбар салу. Бір тімардан түсетін ең жоғары табыс жылына 9 999 акче болатын, бірақ көптеген тимариоттар осы сомаға жақындамады. 1530 жылдары тимариоттардың 40 пайызы 3 000 акчеден аз табыс алды. Жоғары шенді офицерлер маңыздылығына байланысты зиамет (100 000 акчеге дейін) немесе хас (100 000 акчеден астам) ала алатын. Тимариоттың қамтамасыз етуге тиіс адамдар мен жабдықтар саны оның жер иелігінің көлеміне байланысты болды. Егер жердің жылдық табысы 4 000 акчеден жоғары болса, сипахимен бірге қарулы сарбаз болуы керек еді, ал 15 000 акчеден жоғары табыс болғанда әр 3 000 акче үшін қосымша сарбаз керек болды. Тімардың белгілі бір табысынан асып кеткен жағдайда сипахидің аты да жұқа болаттан жасалған қарумен жабдықталуы керек еді. Қазына, ас үй, ат шапқыш және т.б. сияқты түрлі мақсаттарға арналған шатырлармен қамтамасыз ету қажет болды. Бұл барлық жабдық пен әскердің алдын ала анықталуын қамтамасыз етті және Осман қолбасшылары жұмылдыру үшін өз күштерінің нақты санын білді. Османдықтар жаңа аумақтарды жаулап алғанда, жаулап алынған жерлердің жергілікті аристократиясына тімарлар беру әдеттегі практика болды. Османдықтар жергілікті ақсүйектерді қолдап, жаулап алу жүгін жеңілдетті. Балқандағы тімарлардың алғашқы тобының көп бөлігі христиандардан тұрды (Сербияда 60 пайыз, Боснияда 82 пайыз 1467-69 жылдары), бірақ христиан сипахилер мұсылмандыққа ауысу немесе жерден айырылу салдарынан біртіндеп жоғалып кетті. Тімар мәртебесі мұрагерлік болып қала алатын, бірақ тұрақты жер иеленуші дворяндықтың құрылуын болдырмау үшін жер учаскелері мұрагерлік емес еді. 1585 жылы жарлық қабылданғанға дейін тімарлар мұрагерлік болып табылмайтын. Тімар мәртебесіне ие болу үшін жанталасып жүргендер арасында бәсекелестік өте күшті болды және кіруге кедергілер жоғары болды. Сипахилар Осман әскерін басқару үшін иеничерлер класымен үнемі бәсекелестікке түсті.

Timariot (or tımar holder; tımarlı in Turkish) was the name given to a Sipahi cavalryman in the Ottoman army. In return for service, each timariot received a parcel of revenue called a timar, a fief, which were usually recently conquered plots of agricultural land in the countryside. Far less commonly, the sultan would grant a civil servant or member of the imperial family a timar. Also non military timar holders were obliged to supply the imperial army with soldiers and provisions. The timariots provided the backbone of the Ottoman cavalry force and the army as a whole. They were obligated to fight as cavalrymen in the Ottoman military when called upon. The timariots had to assemble with the army when at war, and had to take care of the land entrusted to him in times of peace. When at war, the timariot had to bring his own equipment and in addition a number of armed retainers (cebelu). The timariot was granted feudatory with the obligation to go mounted to war and to supply soldiers and sailors in numbers proportionate to the revenue of the appanage. Timariots were expected to bring cebelus or men at arms as well as their own equipment on campaign, the number of cebelu being determined by revenue. The number of the timariots in the sultan's army fluctuated between 50,000 and 90,000 men. Timariots were themselves organized by sanjak beys who ruled over groups of timars. The sanjak beys were subordinate to the beylerbeyi and then the sultan himself. This semi feudal arrangement allowed for the Ottomans to organize large armies at once, thus making an imperial army from what was still essentially a medieval economy. This system of using agricultural revenue to pay troops was influenced by a similar Byzantine practice and other near Eastern states prior to the Ottoman Empire. During peace, timariots were expected to manage the lands they were given. Each timariot did not own the land that had been granted. All agricultural lands in the Empire that were considered state property (or miri) could be granted as timars. Timariots could be removed and transferred when the sultan deemed it necessary. However, timariots were expected to collect taxes and manage the peasantry. The kanunname of each sanjak listed the specific amount of taxes and services that the timariot could collect. The central government enforced these laws rigorously, and a sipahi could lose his timar for violating regulations. The timar holders took precautions to keep peasants on their land and were also owed certain labor from peasants, such as building a barn. The maximum amount of income from one timar was 9,999 akce per year, but most timariots did not make anywhere close to that. In the 1530s, 40 percent of timariots received less than 3,000 akce in revenue. Higher ranking officers could receive a ziamet (up to 100,000 akces) or a has (over 100,000 akce), depending on importance. The number of men and equipment the timariotes had to provide was dependent on the size of his land holdings. When the annual income of the holding was above 4.000 akçe the sipahi had to be accompanied by a soldier in a coat of mail, for income above 15.000 akçe by additional soldier for each additional 3.000 akçe. Above a certain income of the timar the sipahi horse had also to be equipped with armor of very thin steel. Tents for different purposes e. g., for treasury, kitchen, saddlery store, etc. had to be provided. This ensured that all equipment and troops for campaigns was determined in advance and Ottoman commanders knew the exact number of their forces for mobilization. When the Ottomans conquered new territory, it was common practice to grant timars to the local aristocracy of conquered lands. The Ottomans co opted the local nobility and eased the burden of conquest. The first group of timars in the Balkans had a strong Christian majority (60 percent in Serbia and 82 percent in Bosnia in 1467 69), but the Christian sipahis gradually disappeared due to dispossession or conversion to Islam. Timar status could be inherited, but the pieces of land were not inheritable to avoid the creation of any stable landed nobility. Timars were not hereditary until a decree was passed in 1585. Those who vied for timar status were fiercely competitive and the barrier to entry was high. The sipahis were also in constant competition for control of the Ottoman military with the janissary class.