Кіріспе

1861 жылы құрылған Ұлыбританияның тоқтатылған рыцарлық ордені

Үндістан жұлдызының ең жоғарғы ордені – 1861 жылы королева Виктория құрған рыцарлық орден. Орден үш дәрежеден тұрады:

Ұлы командир (GCSI)
Командир (KCSI)
Серік (CSI)

1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін, 1948 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде тағайындамалар жасалғаннан бері жаңа тағайындамалар жүргізілмеген. 2009 жылы соңғы тірі қалған рыцарь, Альвар махаражасы қайтыс болғаннан кейін орден тоқтатылды. Орденнің ұраны: «Көктегі нұр – біздің жолбасшымыз». Үндістан жұлдызының эмблемасы, орденнің белгісі және Британдық Үндістанның бейресми эмблемасы, сонымен қатар Үнді империясын бейнелейтін бірнеше тулардың негізі ретінде пайдаланылды. Орден Ұлыбританияның рыцарлық ордендері арасында бесінші орында тұрады, ал одан жоғары – Орден Гартені, Орден Иткені, Орден Святого Патрика және Орден Бани. Бұл Британдық Раджмен байланысты ең жоғары рыцарлық орден; одан төмен – Үнді империясының ең көрнекті ордені, сондай-ақ әйелдерге арналған Императорлық Үндістан тәжі ордені бар.

Құрамы

Ұлыбританияның монархі орденнің монархі болды және қазір де солай. Ең жоғары лауазымдағы келесі тұлға – Ұлы магистр, бұл лауазымды Үндістанның вице-королі өз қызметі бойынша атқарды. Орден 1861 жылы құрылғанда, KSI пост-номиналдарын алған Knight Companion класы біреу ғана болды. Дегенмен, 1866 жылы ол үш классқа дейін кеңейтілді. Бірінші класс мүшелері «Ұлы қолбасшы» (әдеттегі «Ұлы крест» емес) деп аталды, себебі орденге тағайындалған христиан емес үндістерді ренжітпеу мақсатында болды. Орденнің Knight Companion титулын бұрын алған барлық тірі қалған мүшелер кейіннен Ұлы қолбасшы ретінде танылды. Бұрынғы вице-корольдер және басқа да жоғары лауазымды шенеуніктер, сондай-ақ Үндістан мемлекеттік хатшысының департаментінде кем дегенде отыз жыл қызмет еткендер тағайындалуға құқылы болды. Үндістан князьдік мемлекеттерінің билеушілері де тағайындалуға құқылы болды. Кейбір мемлекеттердің маңыздылығы соншалық болды, олардың билеушілері көбінесе Ұлы қолбасшылар болып тағайындалды; мұндай билеушілердің қатарында Хайдарабад низамы, Майсур махаражасы, Джамму және Кашмир махаражасы, Барода махаражасы, Гвалиор махаражалары, Бхопал навабы, Индор махаражасы, Синграули махаражалары, Удайпур махаражасы, Траванкор махаражасы, Жодхпур махаражасы және Куч махаражасы болды. Банарес қаласының Каши Нареш Прабху Нараян Сингх және сэр Азизул Хақ 1892 және 1941 жылдары Үнді империясы орденінің (KCIE) кавалер-командоры, 1898 жылы Үнді империясы орденінің (GCIE) Ұлы кавалер-командоры және 1921 жылғы Жаңа жылдық құрметте Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін Үндістан жұлдызы орденінің Ұлы кавалер-командоры (GCSI) болып тағайындалды. Азия мен Таяу Шығыстағы басқа елдердің билеушілері, соның ішінде Кувейт әмірі, Рана әулетінің махаражалары, Мысыр хедиві, Бутан королі және Занзибар, Бахрейн мен Оман билеушілері де орденге қабылданды. Кейбір князьдік мемлекеттердің билеушілері сияқты, ерекше беделге ие болған кейбір билеушілер, мысалы, Рана әулетінің махаражалары немесе Оман сұлтандары, көбінесе Ұлы қолбасшылар болып тағайындалды. Князьдік билеушілерді қоспағанда, әйелдер орденге қабылданбады. Олар, көптеген басқа ордендердегідей, «Дама» немесе «Леди» емес, «Рыцарь» ретінде қабылданды. Орденге алғаш рет қабылданған әйел – Набап Сикандар Бегум Сахиба, Бхопал Набап Бегумы; ол 1861 жылы орден құрылғанда Knight Companion титулын алды. 1911 жылы Королева Марияны Ұлы қолбасшы ретінде қабылдауға рұқсат беру үшін орденнің жарғыларына арнайы өзгеріс енгізілді.

Басымдық және артықшылықтар

Орденнің барлық дәрежелерінің мүшелеріне басымдық ретімен лауазымдар берілді. Барлық дәрежелердегі мүшелердің жұбайлары, сондай-ақ Ұлы командирлер мен командирлердің ұлдары, қыздары және келіндері де басымдық тізіміне енді. (Нақты орналасуы үшін Англия мен Уэльстегі басымдық ретіне қараңыз.) Ұлы командирлер "GCSI", командирлер "KCSI" және серіктестер "CSI" аббревиатураларын қолданды. Ұлы командирлер мен командирлер өз есімдерінің алдына "Сэр" сөзін қойды. Ұлы командирлер мен командирлердің жұбайлары өз тегінің алдына "Леди" сөзін қоюға құқылы болды. Алайда, бұл форманы пэрлер мен үнділік князьдер қолданбады, егер олардың есімдері толық жазылған болса ғана. Ұлы командирлерге геральдикалық қолдаушылар да берілді. Олар өз есімдерін шеңбермен (мотосы бар дөңгелек) және омыржағамен белдеуге құқылы болды; шеңбер омыржағаның сыртында немесе үстінде бейнеленеді. Командирлер мен серіктестерге есімдерін шеңбермен белдеуге рұқсат етілді, бірақ омыржағамен емес. Орден белгісі омыржағадан немесе шеңберден ілінген.