Кіріспе

1878 жылы құрылған, қазірде тоқтатылған Ұлыбританияның ерлік ордені.

Үнді империясының ең жоғары ордені – бұл королева Виктория 1878 жылдың 1 қаңтарында құрған ерлік ордені. Орден үш дәрежеден тұрады:

Ұлы командир (GCIE)
Командир (KCIE)
Серік (CIE)

1947 жылдан бастап, Британдық Үндістан тәуелсіз Үндістан Одағы мен Пәкістан Доминионына айналғаннан кейін, орденге тағайындаулар тоқтатылды. Орденнің соңғы тірі серігі, Дрангадраның махараджасы Мегхраджи III қайтыс болғаннан кейін 2010 жылы орден тоқтатылды. Орденнің ұраны – Imperatricis auspiciis (латын тілінде "Императрицаның қолдауымен"), бұл Үндістанның алғашқы императрицасы Виктория патшайымға сілтеме. Орден – Британдық Үнді империясымен байланысты Ұлыбританияның ең кіші ерлік ордені; одан жоғары орден – Үндістан жұлдызының ең жоғары ордені.

Құрамы

Британдық монарх Орденнің Бас Сұлтаны болып табылады. Ұлы шебер ең жоғары дәрежедегі лауазымды иеленді; бұл лауазым Үндістанның вице-королінің міндеті бойынша берілді. Бірінші сынып мүшелері «Ұлы командир» атағын алды, «Ұлы крест иесі» емес, христиан емес үндістерді ренжітпеу үшін. 1878 жылы Орден құрылған кезде тек бір сынып – серіктер болды, квота белгіленбеді. 1886 жылы Орден командирлер (кез келген уақытта 50 адам) және серіктер (квота жоқ) екі сыныпқа бөлінді. Келесі жылы Ұлы командирлер (кез келген уақытта 25 адам) сыныбы қосылды; қалған екі сыныптың құрамы өзгеріссіз қалды. Заңда сондай-ақ «Оның Әлдешеңіз, оның мұрагерлері мен ізбасарлары, өздерінің қалауынша, қайтыс болған Георг I патшаның ұрпақтарынан кез келген ханзадаларды қосымша Ұлы командирлер етіп тағайындауға құқылы» делінген. 1886 жылғы 2 тамыздағы Патент хатымен командирлердің саны 82-ге дейін артты, ал командирлерді жылына 20 номинациямен шектеді (тек 1903 жылы 40). 1897 жылғы 10 маусымдағы Патент хатымен мүшелік кеңейтілді, бұл 32 Ұлы командир тағайындауға рұқсат берді. 1902 жылғы 21 қазандағы арнайы жарғы бойынша 92 командир тағайындауға рұқсат берілді, бірақ командирлерді тағайындау саны әр жылы 20-ға дейін шектелді. 1911 жылғы 21 желтоқсанда Дели Дурбарына байланысты шектеулер 40 Ұлы командир, 120 командир және кез келген жылы 40 серік тағайындауға дейін артты. Британдық шенеуніктер мен әскерлер, сондай-ақ үнділік князьдік мемлекеттердің билеушілері тағайындалуға құқылы болды. Әдетте, маңызды мемлекеттердің билеушілері Үндістан жұлдызы орденінің Ұлы командирлері болып тағайындалды, Үнді империясы ордені емес. Князьдік билеушілерді қоспағанда, әйелдер Орденге тағайындалуға құқылы емес еді. Әйел билеушілер «ханымдар» немесе «лейдилер» емес, «рыцарь» ретінде қабылданды. Азия мен Таяу Шығыстың басқа билеушілері де тағайындалды.

Басымдық және артықшылықтар

Орденнің барлық сыныптарының мүшелеріне басымдық ретімен лауазымдар берілді. Орденнің барлық сыныптарының әйелдері, сондай-ақ үлкен командирлер мен командирлердің ұлдары, қыздары және келіндері де басымдық тізіміне енді. (Нақты орналасуы үшін Англия мен Уэльстегі басымдық ретіне қараңыз.) Үлкен командирлер "GCIE", командирлер "KCIE" және серіктестер "CIE" пост-номиналдық атауларын қолданды. Үлкен командирлер мен командирлер "Сэр" префиксін қолдануға құқылы болды. Үлкен командирлер мен командирлердің әйелдері өздерінің тегіне алдынан "Леди" деп қосатын. Бұл формаларды пэрлер мен үнділік князьдер қолданбады, егер бұрынғылардың есімдері толық жазылған болса ғана. Үлкен командирлер сонымен қатар геральдикалық қолдаушылар алуға құқылы болды және олар өздерінің қаруларын шеңбердің (мотосы бар шеңбер) және ожаудың бейнесімен қоршауға болады; алғашқысы соңғысының сыртында немесе үстінде көрсетіледі. Командирлер мен серіктестерге шеңберді, бірақ ожауды, өздерінің қаруларын қоршауға рұқсат етілді. Белгі ожаудан немесе шеңберден ілінген.

Көркем шығармаларда

Рудиард Киплингтің "Джунглидің екінші кітабындағы" екінші әңгімесі "Пурун Бхагаттың кереметі" ("The Miracle of Purun Bhaghat") – "Сэр Пурун Дасс, К.С.И.Э.", "[Британдық Үндістанның] солтүстік-батыс бөлігіндегі жартылай тәуелсіз жергілікті мемлекеттердің бірінің премьер-министрі" бір күні әдеттегі өмірден зейнетке шығып, туған Гималай тауында усақтап, кейіннен ауылды тасқыннан құтқарып, осы оқиғада қаза табады.