Кіріспе
Видео ойындар жанры
Экшн-адвенчура ойыны – экшн және адвенчура жанрларының негізгі элементтерін біріктіретін гибридтік видео ойын жанры. Көбінесе, классикалық адвенчура ойындары сюжет желісін аяқтау үшін ойыншы зерттеуі және шешуі тиіс жағдайлық мәселелерге негізделген, онда іс-қимыл өте аз немесе мүлдем болмайды. Егер іс-қимыл болса, ол көбінесе жекелеген жағдайларда ғана кездеседі. Ал классикалық экшн ойындары ойыншының реакциясын және көз-қол үйлестіруін сынап, нақты уақыт өзара әрекеттесуге негізделген геймплей ұсынады. Экшн-адвенчура ойындары бұл екі жанрды біріктіріп, ойыншыдан ептілік пен мәселелерді шешу дағдыларын қатыстыруды талап етеді.
Анықтама
Экшн-саяхаттық ойын — экшн ойын мен саяхат ойындары элементтерін біріктіретін, әсіресе ескі саяхат ойындарынан шабыттанған жұмбақтар сияқты маңызды элементтері бар ойын. Экшн-саяхат ойындары экшн ойындарына тән көптеген физикалық дағдыларды талап етеді, бірақ сонымен қатар сюжет, көптеген кейіпкерлер, инвентаризация жүйесі, диалог және саяхат ойындарының басқа да мүмкіндіктерін ұсынады. Олар таза саяхат ойындарына қарағанда қарқынды, себебі физикалық және интеллектуалдық қиындықтарды қамтиды. Экшн-саяхат ойындарының танымал мысалдары: The Legend of Zelda, God of War.
Басқа жанрлармен байланысы
Ойынның оқиғалық ойыннан экшн ойынға айналуы – түсіндіру мәселесі. Кейбір жағдайларда, жұмбақтармен толықталған экшн ойын, экшн-оқиғалық ойын ретінде жіктеледі, бірақ егер осы жұмбақтар тым оңай болса, олар экшн ойын ретінде жіктелуі мүмкін. Басқалары экшн ойындарын жеке жанр ретінде қарастырады, ал экшн-оқиғалық ойын – бұл жағдайға қарай мәселелерді шешуді қамтитын экшн ойын, мысалы Zelda сияқты ойындар. Танымал қосалқы жанрлар:
Grand Theft Auto клоны
Grand Theft Auto клондары үшінші тұлғадан ашық әлемдегі әрекет пен шытырман оқиғаға толы видео ойындарының бір саласы болып табылады. Олар Grand Theft Auto сериясына ойналысы немесе жалпы дизайны бойынша ұқсас болуымен ерекшеленеді. Мұндай ашық әлемдегі ойындарда ойыншылар ашық кеңістікте еркін жүріп, түрлі көлік құралдарын мен қару-жарақтарды қолдана алады.
Метроидания
Metroidvania – «Metroid» және «Castlevania» сөздерінің қосылуынан пайда болған атау; мұндай ойындар кейде «іздеу және әрекет» деп те аталады, және көбінесе екі өлшемді платформалық ойындар негізінде құрылады. Олар дәстүрлі платформалық ойынға тән элементтермен қатар, зерттеушілікке және логикалық есептерді шешуге баса назар аударады.
Тірі қалу қорқынышы
Аса қауіпті ойындар "инвентаризацияны басқаруға" және ойыншының қорқынышты ортада "аман қалуы" үшін жеткілікті оқ-дәрісі мен емдеу заттары бар екеніне көз жеткізуге баса назар береді. Бұл тақырыптық жанр, ойын процесі әртүрлі болғандықтан, барлық аса қауіпті ойындардың барлық ерекшеліктері бірдей болмайды. Resident Evil франшизасы осы жанрды танымал етті.
Ойын процесі
Экшн-саяхаттық ойындар, таза саяхаттық ойындарға қарағанда қарқындырақ болады және физикалық, сондай-ақ оқиғаның баяндалуынан гөрі оқиғаның өзінде шешілетін тұжырымдамалық қиындықтарды қамтиды. Көбінесе рефлекстік әрекеттерді талап етеді, ал басқару аркада стилінде болады (кейіпкердің қозғалысы, аз ғана әрекет командалары), бірақ жоғары ұпай алудан асып түсетін нақты мақсатқа жету қажет. Олар кейде еркін қозғалатын басты кейіпкерлері бар графикалық саяхаттардан, сонымен қатар командалардың көптеген түрлерінен және экшн ойындарының элементтерінің аздығынан немесе толық жоқтығынан ерекшеленеді. Сондай-ақ, мәтіндік саяхаттардан да ерекшеленеді, онда пайдаланушы күрделі мәтіндік талдаушы арқылы көптеген командаларды енгізеді және кейіпкер еркін қозғала алмайды. Ойын динамикасы жағынан ұқсас болғанымен, экшн-саяхаттар көзқарастың дизайнында әртүрлі болады, мысалы, құс көзі, бүйірден жылжу, бірінші тұлға, үшінші тұлға, иықтан немесе тіпті 3/4 изометриялық көрініс. Көптеген экшн-саяхаттық ойындар әңгімелесуді әңгіме ағашы арқылы жүзеге асырады. Ойыншы ойын емес кейіпкермен кездескенде, не айту керектігін таңдауға мүмкіндік алады. Ойын емес кейіпкер (NPC) ойыншыға алдын ала дайындалған жауап береді, ал ойын ойыншыға жауап берудің тағы бірнеше жолын ұсынады. Экшн-саяхаттық жанрдың кең және жан-жақты болуына байланысты, кейбір ойыншылар үшін нақты ойынды аяқтау қиын болуы мүмкін. Компаниялар ойыншыға көмектесу үшін түрлі жолдар ойлап тапты, мысалы, меңзеулер ұсыну немесе ойыншының қабілетсіздігін толықтыру үшін жұмбақтарды жіберіп жіберуге рұқсат беру.
1970 және 1980 жылдардың басында
Брет Вайс Atari-дің «Супермен» (1979) ойынын әрекет пен оқиғаға толы ойын ретінде, ал Retro Gamer оны «ойнау алаңы ретінде бірнеше экранды пайдаланған алғашқы» ойын деп атайды. Марк Дж. П. Вольф Atari VCS үшін шыққан «Adventure» (1980) ойынын ең ерте белгілі әрекет пен оқиғаға толы ойын деп санайды. Ойын 2D ортаны зерттеуді, әрқайсысы белгілі бір қабілеттері бар заттарды табу мен қолдануды, сондай-ақ әрекеттік ойындардағыдай нақты уақытта дракондармен күресуді қамтиды. Сондай-ақ, ойында лабиринт элементтері бар, ол аркадалық ату және лабиринт ойындарынан (мысалы, «Berzerk» лабиринттік атушысы) және соғыс фильмдерінен («Наваронның қарулары» сияқты) шабыт алған. «Wizardry» ойынын жасаған Роу Р. Адамстың айтуынша, ертедегі әрекет пен оқиғаға толы ойындар «негізінен фантастикалық ортада жасалған аркадалық ойындар» болған. Konami компаниясы 1982 жылдың қаңтарында шығарған «Tutankham» ойыны аркадаларға арналған әрекет пен оқиғаға толы ойын болды. Ол лабиринтті, атуды, жұмбақтарды шешуді және оқиғалық элементтерді біріктірді. 1983 жылы «Computer and Video Games» журналында жарияланған шолуда ол «әрекеттік ату ойынымен оқиғалық ойын элементтерін тиімді біріктірген алғашқы ойын» деп аталды. Ол «Time Bandit» (1983) сияқты ұқсас ойынның жасалуына әсер етті. 1982 жылдың мамырында шыққан «Action Quest» ойыны оқиғалық ойындардың жұмбақ элементтерін джойстикпен басқарылатын, аркада стиліндегі әрекеттік ойынға енгізді, бұл сол кезде рецензенттерді таң қалдырды. IGN «Adventure» ойынымен кейбір ұқсастықтарын атап өткенмен, Nintendo-ның «The Legend of Zelda» (1986) ойыны «әрекет пен оқиғаға толы ойынның жаңа қосалқы түрін құруға көмектесті» деп мәлімдейді. Ол әртүрлі жанрлардың элементтерін біріктіріп, тәжірибелік ұпайларсыз тартымды гибридті құрды, оның ішінде зерттеу, оқиға стиліндегі инвентаризациялық жұмбақтар, әрекеттік компонент, ақша жүйесі және RPG стиліндегі деңгей құрудың жеңілдетілген нұсқасы бар. «The Legend of Zelda» ойындары сериясы 2000 жылдарға дейін ең көп таралған әрекет пен оқиғаға толы ойын франшизасы болды. Роу Р. Адамс сондай-ақ, аркада стиліндегі қатар жүретін фантастикалық ойындар «Castlevania» (1986), «Trojan» (1986) және «Wizards & Warriors» (1987) ойындарын әрекет пен оқиғаға толы ойындардың ерте мысалдары ретінде атады. Жақындағы мысалдарға «Uncharted» франшизасы, «The Legend of Zelda: Breath of the Wild» және «Ark: Survival Evolved» кіреді.