Кіріспе

Маймыл аралы – оқиғалық ойындар сериясы. Алғашқы төрт ойынды LucasArts (бұрын Lucasfilm Games деп аталған) жасап, шығарған. Бесінші ойынды Telltale Games, LucasArts-пен бірлесіп, ал алтыншысын Terrible Toybox, Lucasfilm Games және Devolver Digital бірлесіп жасады. Ойындарда бақытсыз Гайбрус Трипвудтың Кариб теңізіндегі ең танымал қарақшы болуға, зұлым, өлмеген қарақшы ЛеЧактың жоспарларын жеңіп, губернатор Элейн Марлидің жүрегін жеңуге тырысу оқиғасы баяндалады. Сюжеттер көбінесе құпияға толы Маймыл аралы мен оның сырларын қамтиды. Маймыл аралын Рон Гилберт, Тим Шафер және Дейв Гроссман жасаған. Гилберт LucasArts-тан кеткенге дейін алғашқы екі ойынмен жұмыс істеді. Гроссман мен Шафер LucasArts-тан кеткенге дейін басқа ойындарда сәттілікке жетті. Маймыл аралының құқықтары LucasArts-та қалды, ал үшінші және төртінші ойындар түпнұсқалық авторлар тобының тікелей қатысы болмай жасалды. Гроссман серияның бесінші ойынының жоба жетекшісі болды, ал Гилберт ойынның бастапқы дизайнына қатысты. Гилберт студиясы Гроссманның көмегімен алтыншы ойынды, «Маймыл аралына оралу» (2022) ойынын жасады.

Өмірбаян

Рон Гилберттің оқиғаға екі басты шабыты Диснейлендтің «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционы және Тим Пауэрстің «Бөгде толқындар» кітабы болды. Кітап оқиға мен кейіпкерлерге, ал аттракцион атмосфераға әсер етті. Гилберт бір сұхбатында: «[Кариб теңізінің қарақшылары] аттракционы сізді оқиғамен бірге жылжытады, бірақ мен әрқашан сол жерден түсіп, маңында жүріп, кейіпкерлер туралы көбірек білгім келеді, сондай-ақ қарақшы кемелеріне қалай шығуға болатынын білгім келеді. Сондықтан «Маймыл аралының құпиясы» ойынында осыған ұқсас атмосфераны жасағым келді, бірақ онда сіз қайықтан түсіп, толыққанды оқиғалар әлеміне енуге мүмкіндік алатын болар едіңіз» деді.

Маймыл аралының құпиясы

Серия 1990 жылы Amiga, MS DOS, Atari ST және Macintosh платформаларында The Secret of Monkey Island ойынымен басталып, кейіннен FM Towns және Mega CD (1993) платформаларына көшірілді. Жаңартылған графикасы мен жаңа дауыстық нұсқасы бар қайта жасалған (remake) нұсқасы PlayStation Network, PC Windows, Xbox Live Arcade және OS X үшін жарық көрді. 2009 жылдың 23 шілдесінде iPhone нұсқасы да шықты. Ойын басты кейіпкер Гайбрус Трипвудтың "Мен қарақшы болғым келеді!" деп айтуымен басталады. Ол үшін ол үш ескі пират капитанына өзін көрсетуі керек. Қауіпті пираттардың сынақтары барысында ол әдемі губернатор Элейн Марлимен танысады, оған ғашық болады, бірақ оның арбақ пират ЛеЧактың да оған ниеттенгенін білмейді. Элейн қашқысымен, Гайбрус ЛеЧакты іздеп табу, оны жеңіп, сүйіктісін құтқару үшін команда мен кеме жинап алады.

Маймыл аралы 2: ЛеЧактың қайырымы

Екінші ойын, Monkey Island 2: LeChuck's Revenge 1991 жылы, азырақ платформалар үшін қолжетімді болды; ол тек PC MS DOS, Amiga, Macintosh және кейін FM Towns үшін шығарылды. The Secret of Monkey Island: Special Edition сияқты арнайы нұсқа 2010 жылдың шілдесінде iPhone, iPad, iPod Touch, Mac, PC, PS3 және Xbox 360 үшін шығарылды. Гайброш қолында қазына сандығымен Элейнді арқанға іліп тұрып, оған ойынның оқиғасын айтады. Ол барлық қазыналардың ең үлкенін – Үлкен Ұпайдың қазынасын табуға бекінеді. Білмей тұрып ол ЛеЧакты қайта тірілтуге көмектеседі, ол енді зомби түрінде. Гайброш ақырында өзінің жауымен тұтқындалады, бірақ Уоллидің көмегімен қашып, қазынаны табады, бірақ ойынның басында көрсетілгендей, арқаннан ілініп қалады. Гайброш оқиғасын аяқтағанда, оның арқаны үзіліп, ол ЛеЧакпен бетпе-бет келіп, соңында вуду арқылы жеңеді. Сюрреалистік соңы түрлі түсіндірулерге ашық. "Маймыл аралының қарғысы" нұсқаулығында Гайброш ЛеЧактың шаруасының құрбаны болғаны айтылған.

Маймыл аралының қарғысы

The Curse of Monkey Island, серияның үшінші бөлімі, 6 жылдық үзілістен кейін 1997 жылы тек Microsoft Windows жүйесінде PC үшін шығарылды. The Curse of Monkey Island ойын индустриясындағы ең маңызды технологиялық жетістіктердің шарықталу кезеңінде – цифрлық аудио, CD-ROM технологиясы және жақсартылған графика заманында жарық көрді. Monkey Island I және II ойындары бастапқыда тек мәтіндік диалогтармен жабдықталған дискеталарда шығарылды. Кейіпкерлер арасындағы барлық әңгімелер жазбаша мәтін түрінде немесе олардың бастарының үстіндегі тіркемелер арқылы көрсетілетін. Үшінші бөлімнің графикасы да бастапқы ойынға қарағанда жақсартылып, көбірек қазіргі заманғы анимация стилі қолданылды. The Curse of Monkey Island – серияда осы анимация стилінде жасалған жалғыз ойын; ал келесі ойындар үш өлшемді полигонды анимацияны пайдаланды. Трипвуд әдейілеместен Елейнді лағып тұрған сақина арқылы алтын мүсінге айналдырады, ал оны кейін пираттар ұрлап кетеді. Ол қарғысты жоятын тағы бір сақина іздеп, оны таба алу үшін оның ізімен қуалайды. ЛеЧак отты демон түрінде пайда болады және Трипвудты қуып жетеді, бірақ олар ЛеЧактың ойын-сауық паркіндегі, Маймыл тауы атты серуенде тоқтасады.

Маймыл аралынан қашу

"Монки аралынан қашу" төртінші бөлімі 2000 жылы PC Windows үшін, ал 2001 жылы Macintosh және PlayStation 2 үшін жарық көрді. Гайбрус Трипвуд пен Элейн Марли тойдан оралғанда, Элейн ресми түрде қайтыс болған деп жарияланғанын, оның үйінің бұзылуға бұйрық берілгенін және губернатор лауазымына сайлау жарияланғанын біледі. Гайбрус тергеу жүргізіп, Лекчук пен зұлым жылжымайтын мүлік кәсіпкері Оззи Мандрилдің "Соңғы қорлау" деп аталатын вуду талисманы арқылы барлық қарақшыларды бағынышты ету және Кариб теңізін туризм орталығына айналдыру үшін жасаған қастандықтың құпиясын ашады.

Маймыл аралы туралы әңгімелер

Tales of Monkey Island – Telltale Games және LucasArts компаниялары бірлесіп жасаған, серияның бесінші бөлімі. WiiWare және PC платформаларында бірдей уақытта жарық көрді. Басқа бөлімдерден өзгешелігі, Tales – бес эпизодтан тұратын, эпизодтық оқиға. Бірінші эпизод 7 шілдеде, ал соңғы эпизод 2009 жылдың 8 желтоқсанында шықты. Өз жауы, зұлым қарақшы ЛеЧакпен қаһарлы шайқас кезінде Гайбраш еңселі түрде Кариб теңізінде жылдам таралатын, қарақшыларды зомби сияқты құбыжықтарға айналдыратын қасіретті ауруды таратады. Вуду әйелі Гайбрашты эпидемияны тоқтату үшін аңызға толы теңіз швабрасын іздеуге жібереді, бірақ сырттай қарағанда қарапайым іздеудің әр қиырында күтпеген оқиғалар кездеседі. Tales of Monkey Island сонымен қатар PlayStation Network желісінде 20,00 АҚШ долларына жинақ ретінде қолжетімді болды.

Маймыл аралына қайта оралу

LucasArts-ты 2012 жылы Walt Disney Company сатып алғаннан кейін франшизаның құқықтары енді Disney-ге тиесілі болды. 2010 жылдардың екінші жартысында Disney Interactive ойын өндірісін тоқтатып, лицензиялау моделіне көшті. Гилберт Twitter-де Маймыл аралы мен Маниак Мансион франшизаларын сатып алуға қызығушылық танытты. Серияның жанкүйерлері Disney-ден франшизаны Гилбертке сатуды сұрап онлайн петиция бастады; 2021 жылдың желтоқсанына қарай петицияға шамамен 29 000 қол жиналды. Monkey Island-қа оралу, Monkey Island сериясының алтыншы бөлімі, 2022 жылдың 19 қыркүйегінде Nintendo Switch және Windows платформаларында жарық көрді, кейін басқа форматтарда да қолжетімді болады. Ойынның кіріспе сюжеті LeChuck's Revenge ойынының соңына түсініктеме береді және одан әрі жалғасады, ал негізгі оқиға сериядағы басқа ойындардан кейін өтеді.

Басқа көріністер

Станның қолданылған сандықтары LucasArts ойыны Outlaws деңгейлерінің бірінде еске алынады. Indiana Jones and the Infernal Machine ойынында Гайбраш алдын ала код арқылы ойналатын кейіпкер ретінде қолжетімді; сонымен қатар, ойынның соңғы деңгейінде Маймыл аралы тақырыбындағы құпия бөлме табылады. Гайбраш Star Wars: The Force Unleashed II ойынында Старкиллер үшін "Гайбраш Трипкиллер" деп аталатын ойналатын кейіп ретінде де пайда болады. Naughty Dog компаниясының Uncharted 4: A Thief's End видео ойынында Гайбрашқа ұқсас пират Либерталияны құрған он екі пират капитанының бірі ретінде құрметпен еске алынады. Ойын бойында оның аты аталмаса да, ұқсастығы көзге түседі және оның нышаны маймыл бейнеленген. Оның портреті Libertalia қазынасында, басқа негізін қалаушылармен бірге көрінеді, және оның аты ішінара сызылған болса да, көрінетін әріптер "Гай Вуд" деген қысқартылған есімді құрайды. Sea of Thieves ойынындағы 2021 жылғы маусым айындағы "A Pirate's Life" жаңартуының бөлігі ретінде Monkey Island сериясының бірнеше элементтері пайда болады. Disney компаниясымен бірлесіп жасалған және негізінен Pirates of the Caribbean тақырыбындағы бұл жаңартуда, Кейт Капсайздың жазбаларында Маймыл аралы франшизасының кейіпкерлері мен орындарына қатысты көптеген сілтемелерді табуға болады. Бұл жазбалар The Headless Monkey кемесінің қираған қалдықтарында шашылып жатыр, сонымен қатар Monkey Island тақырыбының түпнұсқалық аранжировкасы да бар. Журналдарға сәйкес, Гайбраш пен Элейн Трипвуд Sea of Thieves теңізінде бал айларын тойлап жатыр, ал Кейт Гайбраштан кек алуға тырысқанда қаза тапқан. Ойынға толыққанды Monkey Island тақырыбындағы кеңейтім "The Legend of Monkey Island" 2023 жылғы 20 шілдеде шықты және үш айлық эпизодқа бөлінген. Curse және Escape оқиғалары арасында өтетін сюжетте, Гайбраш пен Элейннің Sea of Thieves теңізіндегі бал айларын ЛеЧак бұзады, ол оларды Mêlée аралының арман әлеміне қамап, онда барлығы Гайбрашқа аңызға айналған қарақшы ретінде табынады. ЛеЧактың аңызға айналған Жанар жүзіксізін қалпына келтіріп, Sea of Thieves теңізін жаулап алуына жол бермеу үшін, Пираттар Лорды енді қайта тірілген Кейт Капсайз бен ойыншы пираттарды арман әлеміне кіріп, Гайбраш пен Элейнді құтқаруға шақырады. Hitman 3 ойынына жаңарту кезінде жаңа пираттық карта қосылды, онда Monkey Island ойынына сілтеме жасайтын Пасха жұмыртқасы, қоршаған ортадағы "G Threepwood, Mighty Pirate" деген жазуы бар қабір тасы түрінде кездеседі, бұл Гайбрашқа анық сілтеме. The Witcher 3: The Wild Hunt ойынында Blood and Wine кеңейтіміндегі "Fists of Fury" квестін аяқтағанда, басты кейіпкер Геральт Манкомб есімді адаммен кездеседі. Бұл Monkey Island ойынының басты кейіпкері Гайбрашқа жасалған әзіл. Манкомб сонымен қатар Гайбрашқа ұқсас көрінеді, оған тән ерліктер жасайды және Геральтпен сөздермен тартысқа түседі. Манкомб есімі Гайбраш Трипвудтың атын әзілдеп өзгерткен нұсқасы.

Жойылған фильм

1995 жылы «Той Стори» фильмінен кейін Pixar компаниясы, Lucasfilm компаниясының еншілес кәсіпорны, табысқа жетті. Lucasfilm-нің Industrial Light & Magic (ILM) компаниясы практикалық эффектілерден цифрлық эффектілерге көшу кезеңінде басқа студияларға осы фильмдерді өндіру бойынша қызметтерін ұсынды. Олар Universal Pictures компаниясымен жұмыс істеуге тырысқан алғашқы жобалардың бірі – Universal Classic Monsters желісін «Франкенштейн және қасқыр адам» фильмімен қайта жаңғырту болды. Бұл фильм үшін бірнеше сценарийлер мен алдын ала суреттер дайындалды, бірақ «Бейб: қаладағы шошқа» фильмінің қаржылық сәтсіздігіне байланысты Universal компаниясындағы өзгерістер фильмнің жетекшілерін ауыстыруға және соңында оны тоқтатуға әкелді. Дэвид Карсон, «Франкенштейн және қасқыр адамды» түсіруге дайындалған, бірақ Universal компаниясындағы өзгерістерден кейін кеткен режиссер, 2000 жыл шамасында алғашқы «Маймыл аралы» ойынына негізделген анимациялық фильм идеясымен ILM-ге оралды. ILM-нің бастапқы қолдауымен Карсон Кори Розен және Скотт Леберехтпен бірге идеяны Steven Spielberg-ке тиесілі Amblin Entertainment компаниясына ұсыну үшін бастапқы сценарий жасады. Спилберг Карсонға бұрын Джордж Лукасқа бірнеше жыл бұрын «Маймыл аралы» туралы фильм түсіру керек деп айтқанын айтты, ал Amblin компаниясымен өткен басқа да кездесулер сценарий жазу жұмысына кірісуге мүмкіндік берді. ILM-нің қалған сюжеттік бөлімі Стив Перселлді көмектесу үшін шақырды, бірақ бұл команда нақты ойындарды жасап жатқан сценаристтерден бөлек жұмыс істеді, бұл фильмнің сюжеті мен видео ойын сериясында қалыптасқан әңгіме арасында үзіліс тудырды. Олар сценарийді жазуды жалғастырғанда, фильмнің бағыты видео ойын сериясынан алшақтады, тіпті Спилберг ойынның пираттар емес, «Маймыл аралындағы» маймылдар туралы болуын ұсынды. Карсонның айтуынша, осы кезде шығармашылық бағыттың болмауы фильмнің ILM-де тоқтатылуына әкелді. Ted Elliott пен Terry Rossio «Маймыл аралы» сценарийін жазуға қатысқан, кейіннен оны «Кариб теңізінің қарақшылары» фильмінің негізі ретінде пайдаланған деген қауесет тарады. Elliott пен Rossio ILM-ге барып, «Маймыл аралы» сценарийінің бөліктерін көрді, олар «Кариб теңізінің қарақшылары» сценарийінде жұмыс істеп жатқан кезде. «Кариб теңізінің қарақшылары» шыққаннан кейін, «Маймыл аралы» сериясының көптеген жанкүйерлері фильмнің бөліктерін ойындармен салыстырды, ал 2011 жылы тоқтатылған фильм туралы жаңалықтар пайда болғанда, Elliott пен Rossio-ның «Маймыл аралы» сценарийімен байланысы туралы әңгімелер басталады. Карсон да, Россио да «Маймыл аралы» мен «Кариб теңізінің қарақшыларындағы» көптеген мотивтер классикалық қарақшылар фильмдеріне негізделгенін және «Кариб теңізінің қарақшыларында» тоқтатылған «Маймыл аралы» фильмі тікелей пайдаланбағанын айтты. Гилберт «Маймыл аралының» құпиясы туралы ешкімге айтпағанын мәлімдеді. 2004 жылғы сұхбатында Гилберт ойынның бастапқыда «өте үлкен» деп саналғанын, сондықтан оны үш бөлікке бөлгенін айтты. Ол «үшінші [бөлім] не екенін біледі» және «оқиға қалай аяқталуы керек екенін» біледі деп қосты, бұл оның «құпия» туралы нақты түсінігі бар екенін және үшінші ойынның қорытындысы бар екенін көрсетеді. «Маймыл аралына оралудың» басты назарында «құпияны» ашу үшін бірнеше кейіпкерлердің өзара жарысуы тұр. Ойынның соңы Гайбрус Трипвудтың барлық бұрынғы оқиғаларының орны ретінде қызмет еткен пираттар тақырыбындағы ойын-сауық паркінде жеңіс сыйлығы ретінде алынған жаңа футболканың құпиясын ашады. Трипвуд, ойынның баяндаушысы ретінде, бұл шындық құпиясы ма, жоқ па дегенге қатысты әдейі екіұшты, тіпті құпия әр түрлі адамдарға әртүрлі нәрселерді білдіреді деп болжайды және саяхаттың тарихы (және басқалармен құпия туралы ойланудың қуанышы) сыйлықтың өзінен де құнды деген пікірді білдіреді. «Маймыл аралына оралу» фильмінің жарық көргеннен кейін Гилберт сұхбатында шын құпияның (сериалдың алғашқы бөлімін әзірлеу кезінде ойластырылғандай) Гайбрус шын мәнінде барлық уақытта пираттар тақырыбындағы ойын-сауық паркі ішінде болғанын айтты.