Америкалық жойғыш ұшақ прототипі

Кіріспе

Америкалық прототиптік жойғыш ұшақ

{|Infobox aircraft type
|type= Жойғыш ұшақ
|manufacturer= Lockheed Corporation
|designer=
|first flight= 7 тамыз 1963
|introduced=
|retired=
|status= Жоба тоқтатылды
|primary user= АҚШ Әуе күштері
|more users= NASA
|produced=
|number built= 3
|unit cost= 15–18 миллион АҚШ доллары (болжамды) АҚШ Әуе күштерінен зейнетке шыққаннан кейін, NASA зерттеу ұшағы ретінде біраз уақыт қызмет етті, ол болашақ үстінкү дыбыстық ұшақтарды басқаруда бірнеше маңызды жақсартуларды әзірлеу үшін пайдаланылды.

Жобалау және әзірлеу

1950 жылдардың соңында АҚШ Әуе күштері (USAF) F 106 Delta Dart истребителінің жаңасын іздеді. Ұзақ қашықтықтағы истребительдік эксперименттік (LRI X) бағдарламасы аясында Солтүстік Американың XF 108 Rapier истребителі, 3 Мах жылдамдығымен, таңдалып алынды. Дегенмен, F 108 бағдарламасы 1959 жылдың қыркүйегінде Қорғаныс министрлігі тарапынан тоқтатылды. Осы кезеңде Lockheed компаниясының Skunk Works бөлімшесі Oxcart бағдарламасы бойынша АҚШ Орталық барлау агенттігі (CIA) үшін A 12 барлау ұшағын жасап шығарып жатты. Skunk Works басшысы Келли Джонсон компанияның A 12 ұшағының AF 12 деп аталатын нұсқасын жасауды ұсынды, және 1960 жылдың ортасында Әуе күштері үш AF 12 ұшағына тапсырыс берді. AF 12 ұшақтары A 12 құрастыру желісіндегі жетінші, сегізінші және тоғызыншы орындарды иеленді; олар YF 12A истребительдері деп аталды. Басты өзгерістер A 12 ұшағының алдыңғы бөлігін өзгертуді қамтыды, бұл бастапқыда XF 108 үшін жасалған Hughes AN/ASG 18 отты басқару радарын және екі инфрақызыл іздеу-іздеу сенсорын орналастыру үшін қанаттың бастапқы бөлігін қысқартуды қамтыды. Сондай-ақ, отты басқару радарын басқару үшін экипаж мүшесіне арналған екінші кабина қосылды, бұл әуе-әуе ракеталық жүйеге арналған. Бұл өзгерістер ұшақтың аэродинамикасын өзгертіп, тұрақтылығын сақтау үшін фюзеляж бен қозғалтқыш гондолаларының астына қосымша қанаттар орнатуды қажет етті. Бұрын A 12 ұшағының барлау жабдықтарын орналастыру үшін пайдаланылған төрт бөлімшеден үшеуі Hughes AIM 47 Falcon (GAR 9) ракеталарын тасымалдауға бейімделді. Алғашқы YF 12A 1963 жылдың 7 тамызында ұшты. Президент Линдон Б. Джонсон 1964 жылдың 24 ақпанында ұшақтың бар екенін жариялады, Джонсонның сөйлеген сөзінде ұшақ А 11 деп аталды, бұл екі орынды конструкцияның атауы. YF 12A жариялануының бір себебі A 12-нің құпиясын сақтау болды, өйткені ол әлі де құпия ата-бабасы болып табылды; Невададағы 51-аймақта орналасқан ЦРУ/Әуе күштері A 12 ұшақтарының кез келген көрінісі Калифорниядағы Эдвардс Әуе күштері базасында орналасқан Әуе күштері YF 12A ұшақтары деп қабылдануы мүмкін. 1965 жылдың 14 мамырында Әуе күштері 93 F 12B ұшағына өндіріс тапсырысын берді, олар Әуе қорғаныс командованиесіне (ADC) жіберілді. Алайда, Қорғаныс министрі Роберт Макнамара үш жыл қатарынан Вьетнам соғысының шығындарына байланысты қаржыландыруды ұсынбады.

In the late 1950s, the United States Air Force (USAF) sought a replacement for its F 106 Delta Dart interceptor. As part of the Long Range Interceptor Experimental (LRI X) program, the North American XF 108 Rapier, an interceptor with Mach 3 speed, was selected. However, the F 108 program was canceled by the Department of Defense in September 1959. During this time, Lockheed's Skunk Works was developing the A 12 reconnaissance aircraft for the U. S. Central Intelligence Agency (CIA) under the Oxcart program. Kelly Johnson, the head of Skunk Works, proposed to build a version of the A 12 named AF 12 by the company; the USAF ordered three AF 12s in mid 1960. The AF 12s took the seventh through ninth slots on the A 12 assembly line; these were designated as YF 12A interceptors. The main changes involved modifying the A 12's nose by cutting back the chines to accommodate the huge Hughes AN/ASG 18 fire control radar originally developed for the XF 108 with two infrared search and track sensors embedded in the chine leading edge, and the addition of the second cockpit for a crew member to operate the fire control radar for the air to air missile system. The modifications changed the aircraft's aerodynamics enough to require ventral fins to be mounted under the fuselage and engine nacelles to maintain stability. Three of the four bays previously used to house the A 12's reconnaissance equipment were converted to carry Hughes AIM 47 Falcon (GAR 9) missiles. The first YF 12A flew on 7 August 1963. President Lyndon B. Johnson announced the existence of the aircraftJohnson's speech named the plane A 11, the name for the two seat design. on 24 February 1964. The YF 12A was announced in part to continue hiding the A 12, its still secret ancestor; any sightings of CIA/Air Force A 12s based at Area 51 in Nevada could be attributed to the well publicized Air Force YF 12As based at Edwards Air Force Base in California. On 14 May 1965, the Air Force placed a production order for 93 F 12Bs for its Air Defense Command (ADC). However, Secretary of Defense Robert McNamara would not release the funding for three consecutive years due to Vietnam War costs.

Әуе күштері сынақтары

Ұшу сынақтары барысында YF-12A жылдамдық рекордын және 80257.86 фут (24463 метр) биіктік рекордын 1965 жылғы 1 мамырда орнатты. Зымырада жарылғыш бөлік болмаса да, ол тікелей B-47-ге тиіп, құйрығынан 4 фут (1 метр) бөлігін алып тастады. Әуе күштері бұл сынақты сәтті деп есептеді және 96 ұшаққа тапсырыс берді, сондай-ақ одан әрі сынаулар үшін 90 миллион долларлық бастапқы бюджет қарастырылды. Бірақ Қорғаныс министрі Макнамара бұл қаражатты тоқтатты және 1967 жылғы 23 қарашада оны F-106X бағдарламасына жұмсады, ол бағдарлама дерлік сәтсіз аяқталды. Сәтті AIM-47 Falcon зымырасы үлкейтіліп, өнімділігі арттырылды және F-14 Tomcat үшін AIM-54 Phoenix зымырасына айналды. AN/ASG-18 радары AN/AWG-9 және APG-71 радарларына жаңартылды, бұл бірнеше нысананы қадағалау мүмкіндігін қосты. Әуе күштерінің сынақ ұшқыштарының бірі Джим Ирвин NASA ғарышкері болып, Айға қонды. F-12B өндірісі тоқтатылғаннан кейін бағдарлама тоқтатылды, бірақ YF-12 ұшақтары көп жылдар бойы АҚШ Әуе күштері және NASA құрамында зерттеу ұшақтары ретінде ұшып жүрді.

НАСА сынақтары

Сынақ бағдарламасының бастапқы кезеңінде В 1 бағдарламасын іске асыру туралы бірқатар сұрақтарға жауап беру мақсаты қойылды. Әуе күштерінің мақсаттары тактикалық жағдайда оны қолдану мүмкіндігін зерттеу және әуедегі ерте ескерту және басқару (AWACS) жүйесінің үстіркіштік ұшақтарды қалай басқаратынын анықтауды қамтыды. Әуе күштері бөлігіне 4 миллион АҚШ доллары бөлді. NASA жүргізген сынақтар қозғалтқыш кіреберісінің жұмысының ұшақ корпусымен және қозғалтқышпен өзара әрекеттесуіне, шекаралық қабаттың шуына, жоғары Мах көрсеткіштеріндегі жылу алмасуына және дыбыс жылдамдығынан асып өтетін жылдамдықпен ұшу кезінде биіктікті сақтауға қалай әсер ететінін анықтауға бағытталды. 2,5 жылдық бағдарламаға арналған NASA бюджеті 14 миллион АҚШ долларын құрады. YF 12 және SR 71 ұшақтарының бастапқыда қозғалтқыштары мен ұшақтың физикалық басқарылуына әсер ететін күрделі басқару мәселелері болды. NASA Dryden және YF 12 зерттеу ұшуларында жүргізілген жел сынақтары нәтижесінде өнімділік мәселелерін толық шешетін компьютерлік жүйелер әзірленді. Сынақтар нәтижесінде мұрын бөлігіндегі ағындар кіретін ауаға кедергі келтіретіні анықталды, бұл қозғалтқыш ауа айналымын басқару жүйесін жасауға әкелді. Сондай-ақ, тұрақтылықты жақсартатын және қозғалтқыштың тоқтап қалуын азайтатын компьютерлік жүйе құрылды. Олар сонымен қатар, пилоттарға қозғалтқыш туралы деректерді жеткізетін, кез келген ақаулар мен мәселелер туралы хабарлайтын және ақаулардың ауырлығын көрсететін «Орталық әуедегі өнімділікті талдаушы» (CAPA) деп аталатын ұшу инженерлік компьютерлік бағдарламасын жасады. «Кооперативтік ұшақ қабырғасының қозғалтқышты басқару жүйесі» (CAPCS) деп аталатын тағы бір жүйе үстіркіштік ұшақтарды ұшу кезінде басқаруды едәуір жақсартты. Мұндай жоғары жылдамдықтарда тіпті бағыттың шағын өзгерісі ұшақтың орналасуын мыңдаған футқа өзгертуіне және температура мен қысымда күрт өзгерістерге әкелуі мүмкін. CAPCS бұл ауытқуларды 10 есеге азайтты. Жалпы жақсартулар SR 71 ұшағының қашықтығын 7 пайызға ұлғайтты. YF 12A, AF Ser. № 60 6936 ұшағы 1971 жылғы 24 маусымда жанармай құбырының бұзылуынан туындаған ұшу кезіндегі өрт салдарынан жойылды, екі пилот та Эдвардс әуе базасының солтүстігінде қауіпсіз жерге түсті. YF 12A, AF Ser. № 60 6935 – жалғыз сақталған YF 12A ұшағы; ол 1969 жылы USAF/NASA бірлестігімен жүргізілген үстіркіштік круиздік технологияны зерттеу үшін қоймадан алынып, 1979 жылғы 17 қарашада Огайо штатының Дейтон қаласына жақын орналасқан Райт-Паттерсон әуе базасындағы АҚШ Әскери-әуе күштері ұлттық мұражайына жеткізілді. YF 12 ұшағының даладағы дыбыстық толқынының қысымы 33,5 және 52,7 Н/м2 (0,7 - 1,1 фунт/фут2) арасында болды, 48-ден төменгі көрсеткіш «төмен» деп есептелді.

The initial phase of the test program included objectives aimed at answering some questions about implementation of the B 1. Air Force objectives included exploration of its use in a tactical environment, and how airborne early warning and control (AWACS) would control supersonic aircraft. The Air Force portion was budgeted at US$4 million. The NASA tests would answer questions such as how engine inlet performance affected airframe and propulsion interaction, boundary layer noise, heat transfer under high Mach conditions, and altitude hold at supersonic speeds. The NASA budget for the 2.5 year program was US$14 million (~$ in ). The YF 12 and SR 71 originally suffered from severe control issues that affected both the engines and the physical control of the aircraft. Wind testing at NASA Dryden and YF 12 research flights developed computer systems that nearly completely solved the performance issues. Testing revealed vortices from the nose chines interfering with intake air, which led to the development of a computer control system for the engine air bypasses. A computer system to reduce unstarts was also developed, which greatly improved stability. They also developed a flight engineering computer program called Central Airborne Performance Analyzer (CAPA) that relayed engine data to the pilots and informed them of any faults or issues with performance and indicated the severity of malfunctions. Another system called Cooperative Airframe Propulsion Control System (CAPCS) greatly improved the control of supersonic aircraft in flight. At such high speeds even minor changes in direction caused the aircraft to change position by thousands of feet, and often had severe temperature and pressure changes. CAPCS reduced these deviations by a factor of 10. The overall improvements increased range of the SR 71 by 7 percent. YF 12A, AF Ser. No. 60 6936 was lost on 24 June 1971 due to an in flight fire caused by a failed fuel line; both pilots ejected safely just north of Edwards AFB. YF 12A, AF Ser. No. 60 6935 is the only surviving YF 12A; it was recalled from storage in 1969 for a joint USAF/NASA investigation of supersonic cruise technology, and then flown to the National Museum of the United States Air Force at Wright Patterson Air Force Base near Dayton, Ohio on 17 November 1979. The YF 12 had a real field sonic boom overpressure value between 33.5 and 52.7 N/m2 (0.7 to 1.1 lb/ft2) – below 48 was considered "low".

Нұсқалар

YF 12A өндіріске дейінгі үлгі. Үш данасы салынды. F 12B – YF 12A-ның жетілдірілген түрлерімен, соның ішінде ұрыс радиусы 1200 теңіз милінен 1350 теңіз миліне дейін ұлғайтылып, бомбалаушыларды анықтау қашықтығы 100 мильден 125 мильге дейін арттырылған өндіріс үлгісі. Өндіріс басталмас бұрын жоба тоқтатылды. YF 12C – Ұшу сынақтары үшін NASA-ға берілген SR 71 ұшағына қойылған шартты атау. YF 12 атауы SR 71 туралы ақпаратты жария етуден сақтау үшін қолданылды. 1971 жылдан 1978 жылға дейін 61 7951 нөміріндегі ұшақ Әскери-әуе күштерінен NASA-ға "YF 12C #06937" ретінде уақытша берілді.

Апаттар мен оқиғалар

24 шілде 1971 YF 12A 60 6936 (1003-бап) Калифорния штатындағы, АҚШ-тың Эдвардс әуе базасының жанындағы апатта жойылды.