Кіріспе

Басқару теориясында, егер LTI жүйесі мен оның керісі себептік және тұрақты болса, сызықтық, уақытқа инвариант жүйе «ең аз фазалы» деп аталады. Басқару теориясы мен сигналды өңдеуде, егер жүйе және оның керісі себептік және тұрақты болса, сызықтық, уақытқа инвариант жүйе ең аз фазалы болып есептеледі. Ең жалпы себептік LTI беру функциясын барлық өткізгіш және ең аз фазалық жүйелерге бірден жіктеуге болады. Жүйелік функция осы екі бөліктің көбейтіндісі болып табылады, ал уақыт доменінде жүйенің жауабы екі бөліктің жауаптарының конволюциясы болып табылады. Ең аз фазалық және жалпы беру функциясы арасындағы айырмашылық – ең аз фазалық жүйенің беру функциясының барлық полюстері мен нөлдері s жазықтығының сол жартысында (ал дискретті уақытта z жазықтығының бірлік шеңберінің ішінде) орналасады. Жүйелік функцияны инверттеу кезінде полюстер нөлдерге, ал нөлдер полюстерге айналады. Оң жақтағы (s жазықтығының жолғары сызығында) немесе сыртындағы (z жазықтығының бірлік шеңберінен тыс) полюстер тұрақсыз жүйеге алып келеді, сондықтан инверсия кезінде тек ең аз фазалық жүйелер класы ғана жабылады. Интуитивті түрде, жалпы себептік жүйенің ең аз фазалық бөлігі амплитудалық жауабын минималды топтық кешігумен іске асырады, ал барлық өткізгіш бөлігі бастапқы жүйелік функцияға сәйкес келетін фазалық жауабын ғана түзетуге арналған. Полюстер мен нөлдер арқылы талдау тек көпшелердің қатынасы түрінде берілген беру функциялары үшін ғана дәл болады. Ұзындығы бойынша жүйелер үздіріссіз уақытта дәстүрлі, идеалдандырылған LCR тізбектеріне айналады. Дискретті уақытта олар қосу, көбейту және бірлік кешігуді пайдалана отырып, ыңғайлы түрде жуықталады. Екі жағдайда да, жүйелік функциялардың рационалды формасының өсу реті арқылы кез келген басқа жүйелік функцияны тиімді жуықтауға болады. Сондықтан, тіпті рационалды формасы жоқ жүйелік функциялар, яғни шексіз көп полюстері мен/немесе нөлдері бар жүйелік функциялар да практикалық тұрғыдан басқаларынан кем емес тиімділікпен жүзеге асырылуы мүмкін. Себептік және тұрақты жүйелер контекстінде, жабылу шарты мәселе болмаса, жүйелік функцияның нөлдері тұрақты диапазоннан тысқары (оңға немесе сыртқа) орналасуын теориялық тұрғыда таңдауға болады. Дегенмен, инверсияның практикалық маңызы зор, теориялық тұрғыдан толық факторлаулар да өздерінің маңыздылығына ие. (Мысалы, Гильберт түрлендіруі техникаларына алып келетін спектрлік симметриялық/антисимметриялық жіктелу.) Көптеген физикалық жүйелер табиғи түрде ең аз фазалық жауапқа бейім болады және кейде бірдей шектеулерді сақтайтын басқа физикалық жүйелерді пайдаланып инверттелуі керек. Осы жүйенің неліктен «ең аз фазалы» деп аталатыны және жүйелік функцияны рационалды формаға келтіру мүмкін болмаған жағдайда да негізгі идеяның неліктен қолданылатыны туралы түсінік төменде берілген.

Дискретті уақыт үлгісі

Жүйе дискретті уақытты, сызықтық, уақытқа өзгермейтін (LTI) жүйе деп есептейік, ол n ∈ 'Z' үшін импульстік жауаппен сипатталады. Сонымен қатар, жүйенің импульстік жауабы бар деп болжайық. Екі LTI жүйенің каскады – конволюция болып табылады. Бұл жағдайда жоғарыдағы қатынас келесідей:

мұнда δ[n] – Кронекер дельтасы, немесе дискретті уақыт жағдайындағы бірлік жүйесі. (Конволюция операциясының коммутативтілігіне байланысты және жүйенің реттілігін өзгертуге рұқсат етіледі.) Бұл кері жүйе бірегей болуы міндетті емес екеніне назар аударыңыз.

Минималды фазалы жүйе

Себеп-салдарлық және тұрақтылық шарттарын қолданғанда кері жүйе бірегей болады; ал жүйе және оның керісі – ең аз фазалы деп аталады. Дискретті уақыт жағдайында себептілік және тұрақтылық шарттары келесідей (уақыт бойынша өзгермейтін жүйелер үшін, мұнда h – жүйенің импульстік жауабы, ал ℓ1 – жүйенің ℓ1 нормасы):

Уақыт аймағындағы ең төменгі фаза

Барлық себептік және тұрақты жүйелер үшін, егер олардың амплитудалық сипаттамасы бірдей болса, минималды фазалық жүйенің энергиясы импульстік жауаптың басына шоғырланған болады. Яғни, ол келесі функцияны ең төменгі деңгейге дейін төмендетеді, оны импульстік жауаптағы энергияның кешігуі деп қарастыруға болады:

Топтың кідірісі ең аз кезең

Барлық себептік және тұрақты жүйелер үшін, егер олардың амплитудалық сипаттамасы бірдей болса, ең аз фазалық жүйеде топтық кідіріс ең аз болады. Төмендегі дәлелдеме осы ең аз топтық кідіріс идеясын көрсетеді. Біз трансфер функциясының бір нөлін қарастырайық. Осы нөлді бірлік шеңбердің ішіне орналастырып, топтық кідіріске қалай әсер ететінін көрейік. Нөл трансфер функциясына бір факторды қосады, ал осы фактордың фазасы келесідей болады. Бұл фактор топтық кідіріске келесідей үлес қосады. Бөлгіш және нөлді бірлік шеңбердің сыртына көшіруге байланысты өзгермейді, яғни, нөлді бірлік шеңбердің сыртына көшіру арқылы бөлгіштің шамасы өспейді. Бірақ, нөлді бірлік шеңбердің сыртына көшіру арқылы, біз есептегіштің шамасын арттырамыз. Осылайша, нөлді бірлік шеңбердің ішінде орналастыру, осы фактордың үлесімен топтық кідірісті азайтады. Бұл нәтижені бірнеше нөлдердің жалпы жағдайына кеңейтуге болады, өйткені түріндегі көбейту факторларының фазасы қосылады. Яғни, нөлдері бар трансфер функциясы үшін, бірлік шеңбердің ішіндегі барлық нөлдері бар ең аз фазалық жүйе топтық кідірісті азайтады, себебі әрбір жеке нөлдің топтық кідірісі азайтылған.

Минималды емес кезең

Себептік және тұрақты жүйелер, егер олардың кері жүйелері себептік болса, бірақ тұрақсыз болса, минималды емес фазалық жүйелер деп аталады. Кез келген минималды емес фазалық жүйенің фазалық сипаттамасы, сол көлемдегі жауапқа ие минималды фазалық жүйенің фазалық сипаттамасынан артық болады.

Сызықтық фаза

Сызықтық фазалық жүйеде топтық кешігу тұрақты болады. Маңызды емес сызықтық фазалық немесе сызықтыққа жуық фазалық жүйелер де аралас фазалы болады.